İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderPotasyum Karbonat, Tartar Tuzu, İnci Külü, Potassium Carbonate, Dipotassium Carbonate, Pearl Ash, Potash, Tartar Salt, E501, E501i, 584-08-7
POTASYUM KARBONAT (E501)
ÜRÜN TANIMLAYICI BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Potasyum Karbonat |
| Kimyasal Adı | Potasyum Karbonat |
| Eşanlamlılar (Türkçe) | Potasyum Karbonat, Potas, Karbonik Asit Potasyum Tuzu, Tartar Tuzu, İnci Külü |
| Eşanlamlılar (İngilizce) | Potassium Carbonate, Carbonic Acid Potassium Salt, Salt of Tartar, Pearl Ash, Potash, Dipotassium Carbonate |
| E Kodu | E501, E501i |
| CAS Numarası | 584-08-7 |
| EC Numarası (EINECS) | 209-529-3 |
| Moleküler Formül | K₂CO₃ |
| Moleküler Ağırlık | 138.21 g/mol |
| Görünüm | Beyaz, kristal toz veya granüller |
| Koku | Kokusuz |
KİMYASAL YAPI
Potasyum Karbonat
K⁺ — O⁻ — C(=O) — O⁻ — K⁺
Moleküler Formül: K₂CO₃
SMILES: [K+].[K+].[O-]C([O-])=O
InChI: InChI=1S/CH2O3.2K/c2-1(3)4;;/h(H2,2,3,4);;/q;2*+1/p-2
InChIKey: BWHMMNNQKKPAPP-UHFFFAOYSA-L
Yapı: Karbonik asidin inorganik tuzu; Dipotasyum tuzu; Yüksek derecede alkali; Güçlü elektrolit.
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Potasyum Karbonat |
| Kimyasal Adı | Potasyum Karbonat |
| Eşanlamlılar (Türkçe) | Potasyum Karbonat, Potas, Karbonik Asit Potasyum Tuzu, Tartar Tuzu, İnci Külü |
| Eşanlamlılar (İngilizce) | Potassium Carbonate, Carbonic Acid Potassium Salt, Salt of Tartar, Pearl Ash, Potash, Dipotassium Carbonate |
| E Kodu | E501, E501i |
| CAS Numarası | 584-08-7 |
| EC Numarası (EINECS) | 209-529-3 |
| Moleküler Formül | K₂CO₃ |
| Moleküler Ağırlık | 138.21 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı | İnorganik tuz; Alkali metal karbonatı; Kuvvetli baz |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (kristal toz veya granüller) |
| Koku | Kokusuz |
| Renk | Beyaz |
| Tat | Alkali, tuzlu (yutmayın) |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Test Metodu / Not |
|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz, kristal toz veya granüller | Görsel |
| Koku | Kokusuz | Olfaktometrik |
| Moleküler Ağırlık | 138.21 g/mol | Hesaplanmış |
| Yoğunluk (20°C) | 2.43 g/cm³ | ASTM D4052 |
| Erime Noktası | 891°C | DSC |
| Kaynama Noktası | Kaynamadan önce ayrışır | – |
| pH (%1 Çözelti, 20°C) | ~11.6 (çok alkali) | pH Metre |
| Suda Çözünürlük (20°C) | 111 g / 100 g su | Genel Metot |
| Suda Çözünürlük (Sıcak) | Daha yüksek (sıcaklıkla artar) | Genel Metot |
| Etanolde Çözünürlük | Çözünmez | Genel Metot |
| Higroskopiklik | Yüksek (deliquescent) | – |
| Bozunma | Yüksek sıcaklıklarda K₂O ve CO₂'ye bozunur | – |
| Çözünme Isısı | Endotermik (suyu soğutur) | – |
| Yığın Yoğunluğu | 0.8 – 1.2 g/cm³ (sınıfa bağlı) | – |
| Kırılma İndisi | 1.531 | – |
| K₂O İçeriği | ~%68 | – |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.005 | Titrimetrik |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0.005 | Türbidimetrik |
| Demir (Fe) | ≤ %0.001 | AAS / ICP |
| Ağır Metaller (Pb Olarak) | ≤ 10 ppm | AAS / ICP |
BÖLÜM 3: POTASYUM BİLEŞİKLERİ KARŞILAŞTIRMASI
| Özellik | Potasyum Karbonat (K₂CO₃) | Potasyum Bikarbonat (KHCO₃) | Potasyum Hidroksit (KOH) | Potasyum Klorür (KCl) |
|---|---|---|---|---|
| CAS Numarası | 584-08-7 | 298-14-6 | 1310-58-3 | 7447-40-7 |
| Formül | K₂CO₃ | KHCO₃ | KOH | KCl |
| Moleküler Ağırlık | 138.21 | 100.12 | 56.11 | 74.55 |
| pH (%1 Çözelti) | ~11.6 | ~8.2 | ~13.5 | ~7.0 |
| Çözünürlük (g/100g su) | 111 | 33 | 112 | 34 |
| Alkalinite | Kuvvetli | Zayıf | Çok Kuvvetli | Nötr |
| Birincil Kullanım | Cam, deterjan, gıda | Tamponlama, yangın söndürücüler | Sabun, bataryalar | Gübre, tuz ikamesi |
BÖLÜM 4: KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKTİVİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Karakter | İnorganik tuz; Alkali; Yüksek higroskopik; Kuvvetli baz; Mükemmel CO₂ emici |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır; Higroskopiktir (havadan nem çeker); Yüksek sıcaklıklarda bozunur |
| Reaktivite | Asitlerle potasyum tuzları ve CO₂ oluşturmak üzere reaksiyona girer; CO₂ emerek potasyum bikarbonat oluşturur; Asidik oksitlerle reaksiyona girer; Birçok metalle çift tuzlar oluşturur |
| Geçimsiz Maddeler | Güçlü asitler (şiddetli reaksiyon, CO₂ çıkışı), güçlü oksitleyiciler, asidik oksitler, nem/nem (deliquescence) |
| Polimerizasyon | Polimerleşmez |
| Bozunma Ürünleri (Isıtma) | Potasyum oksit (K₂O), karbon dioksit (CO₂) |
| Asit Reaksiyonu | K₂CO₃ + 2HCl → 2KCl + H₂O + CO₂↑ |
| CO₂ Emilimi | K₂CO₃ + CO₂ + H₂O → 2KHCO₃ |
| Hidroliz | K₂CO₃ + H₂O → K⁺ + HCO₃⁻ + OH⁻ (alkali çözelti) |
| Nötralizasyon | Asitlerle reaksiyona girerek tuz, su ve CO₂ oluşturur |
| Deliquescence | Havadan nem çeker ve sıvı çözelti oluşturabilir |
| Kompleks Oluşumu | Çözeltide metal iyonlarıyla kompleksler oluşturur |
BÖLÜM 5: ÜRETİM YÖNTEMLERİ
Yöntem 1: Potasyum Klorürün Elektrolizi
Proses: KCl + H₂O → KOH + Cl₂ + H₂; KOH + CO₂ → K₂CO₃
Açıklama: Potasyum klorür çözeltisi elektroliz edilerek potasyum hidroksit (KOH) ve klor gazı üretilir; KOH, karbon dioksit ile reaksiyona sokularak potasyum karbonat oluşturulur. En yaygın endüstriyel yöntemdir.
Yöntem 2: Leblanc Prosesi (Kül Yöntemi)
Proses: Bitki külü (K₂CO₃) → Saflaştırma → Kristalizasyon
Açıklama: Bitki külü (odun/bitki yakılmasından) su ile liç edilir; Potasyum karbonat kristallendirilir ve saflaştırılır; Geleneksel yöntem; Günümüzde daha az yaygındır.
Yöntem 3: Potasyum Hidroksitin Karbonatlaştırılması
Reaksiyon: 2KOH + CO₂ → K₂CO₃ + H₂O
Açıklama: Saf potasyum hidroksit, karbon dioksit gazı ile reaksiyona sokulur; Yüksek saflıkta potasyum karbonat üretir.
Yöntem 4: Potasyum Bikarbonatın Termal Bozunması
Reaksiyon: 2KHCO₃ → K₂CO₃ + H₂O + CO₂↑
Açıklama: Potasyum bikarbonat ısıtılarak bozundurulur; Potasyum karbonat, su ve karbon dioksit üretir; Yüksek saflıkta ürün.
BÖLÜM 6: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER VE ETKİ MEKANİZMASI
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Alkalize Edici Ajan | Güçlü alkali pH sağlar (%1 çözeltide 11.6); Asitleri nötralize eder; Kakao işleme, şarap yapımı ve pH ayarında kullanılır |
| CO₂ Emici | Karbon dioksiti emerek potasyum bikarbonat oluşturur; Gaz saflaştırma, hava yıkama ve CO₂ gidermede kullanılır; Yüksek sıcaklık uygulamalarında etkilidir |
| Potasyum Kaynağı | Temel potasyum iyonları sağlar; Gübreler, hayvan yemi ve besin takviyelerinde kullanılır; Bitki büyümesi için gereklidir |
| Tamponlama Ajanı | Çözeltilerde pH'ı korur; Laboratuvar ve endüstriyel uygulamalarda kullanılır; pH dalgalanmalarını önler |
| Su Yumuşatıcı | Kalsiyum ve magnezyum iyonlarını çöktürür; Sudan sertliği giderir; Deterjan ve temizlik formülasyonlarında kullanılır |
| Kurutma Ajanı | Yüksek derecede higroskopiktir; Nemi etkili bir şekilde emer; Meyveleri kurutmak için kullanılır; Dehidrasyon ajanı |
| Cam Yapıcı | Silikanın erime noktasını düşürür; Cam özelliklerini iyileştirir; Televizyon camı, optik cam ve özel camlarda kullanılır |
| Akı (Flux) | Seramik ve camda erime noktasını düşürür; İşlenebilirliği iyileştirir; Çömlekçilik ve sırlarda kullanılır |
| Toprak Düzenleyici | Topraktaki potasyum içeriğini artırır; Bitki sağlığını ve verimini iyileştirir; Gübrelerde kullanılır (K₂O içeriği ~%68) |
| Asit Nötralizörü | Çeşitli proseslerde asitleri nötralize eder; Kimyasal sentezde kullanılır; pH kontrolü |
BÖLÜM 7: BAŞLICA KULLANIM ALANLARI
| Sektör / Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| Cam Üretimi | Akı, potasyum kaynağı | Televizyon camı, optik cam, katot ışın tüpleri; Erime sıcaklığını düşürür; Şeffaflığı iyileştirir |
| Gıda Endüstrisi (E501) | Asitlik düzenleyici, kabartma maddesi | Kakao işleme (alkalizasyon); Şarap yapımı; Fırıncılık (kabartma maddesi); pH ayarı; Peynir üretimi |
| Meyve Dehidrasyonu | Kurutma hızlandırıcı | Üzüm, armut, elma, kayısı kurutma; Dehidrasyonu hızlandırır; Renk ve görünümü iyileştirir |
| Deterjanlar & Temizlik | Yapıcı, su yumuşatıcı | Fosfat içermeyen deterjanlar; Su yumuşatma; Temizlik formülasyonları; Bulaşık makineleri ürünleri |
| Tarım | Gübre (potasyum kaynağı) | Potasyum açısından zengin gübreler (K₂O içeriği ~%68); Toprak düzenleme; Bitki besleme |
| Kimyasal Sentez | Reaktif, katalizör | Kimyasal reaksiyonlar için potasyum kaynağı; Tampon çözeltiler; Laboratuvar reaktifi; CO₂ emilimi |
| Baca Gazı Arıtımı | CO₂ emici | Baca gazlarından karbon dioksit giderme; Hava saflaştırma; Asidik gaz yıkama |
| Farmasötik | Elektrolit takviyesi | Potasyum takviyeleri; Elektrolit formülasyonları; Tablet üretimi; Oral rehidrasyon tuzları |
| Sabun & Kozmetik | Yumuşatıcı ajan | Sıvı sabunlar; Şampuanlar; Cilt bakım ürünleri; pH ayarı |
| Su Arıtma | Yumuşatma, pH ayarı | Su yumuşatma; pH kontrolü; Korozyon inhibisyonu |
| Metalurji | Akı, deoksidizer | Metal işleme; Kaynak akıları; Deoksidize edici ajan |
| Gübreler | Potasyum kaynağı | NK (Azot-Potasyum) gübreler; Mikro besin taşıyıcısı; Potasyum eksikliği düzeltme |
BÖLÜM 8: KALİTE SPESİFİKASYONLARI
| Parametre | Gıda Sınıfı (E501) | Farmasötik Sınıf | Teknik Sınıf | Test Metodu |
|---|---|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz toz/granüller | Beyaz toz/granüller | Beyaz toz/granüller | Görsel |
| Tayin (K₂CO₃) | ≥ %99.0 | ≥ %99.5 | ≥ %98.0 | Titrimetrik |
| K₂O İçeriği | ≥ %68.0 | ≥ %68.5 | ≥ %67.5 | Titrimetrik |
| pH (%1 Çözelti) | 11.0 – 12.0 | 11.0 – 12.0 | 11.0 – 12.0 | pH Metre |
| Kurutma Kaybı (105°C) | ≤ %1.0 | ≤ %0.5 | ≤ %1.0 | Gravimetrik |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.005 | ≤ %0.002 | ≤ %0.01 | Titrimetrik |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0.005 | ≤ %0.002 | ≤ %0.01 | Türbidimetrik |
| Demir (Fe) | ≤ %0.001 | ≤ %0.0005 | ≤ %0.005 | AAS / ICP |
| Ağır Metaller (Pb Olarak) | ≤ 10 ppm | ≤ 5 ppm | ≤ 20 ppm | AAS / ICP |
| Arsenik (As) | ≤ 2 ppm | ≤ 1 ppm | ≤ 5 ppm | AAS / ICP |
| Kurşun (Pb) | ≤ 2 ppm | ≤ 1 ppm | ≤ 5 ppm | AAS / ICP |
| Çözünmeyen Madde | ≤ %0.02 | ≤ %0.01 | ≤ %0.05 | Gravimetrik |
| Partikül Boyutu | Müşteri gereksinimine göre | Müşteri gereksinimine göre | Müşteri gereksinimine göre | Elek / Lazer |
BÖLÜM 9: TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | ~ 1.870 mg/kg (orta toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite | Cilt tahrişine neden olabilir |
| Akut İnhalasyon Toksisitesi | Solunum yolu tahrişi (toz) |
| Cilt Tahrişi | Tahriş edicidir; Yüksek konsantrasyonlarda aşındırıcı |
| Göz Tahrişi | Ciddi göz tahrişine neden olur |
| Solunum Tahrişi | Solunum tahrişine neden olabilir |
| Kronik Toksisite | Yüksek dozlar gastrointestinal tahrişe neden olabilir; Elektrolit dengesizliği |
| Kanserojenite | Kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenite | Mutajen değildir |
| Üreme Toksisitesi | Üreme toksisitesi yok |
| Hedef Organlar | Gözler, cilt, solunum sistemi, gastrointestinal sistem |
| Mesleki Maruziyet Limiti (8s TWA) | Belirlenmemiştir (genel toz limiti uygulanır) |
| Özel Toksisite Notu | Alkali – tahrişe neden olur; Yüksek konsantrasyonlarda aşındırıcı; Aşırı doz elektrolit dengesizliğine (hiperkalemi) neden olabilir; Gıda katkısı E501 onaylı; Gıda kullanımı için GRAS statüsü |
BÖLÜM 10: GHS SINIFLANDIRMASI VE ETİKETLEME
GHS Sınıflandırması (CLP ve UN GHS ile uyumlu):
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Cilt Tahrişi | Kategori 2 | H315 |
| Göz Tahrişi | Kategori 2 | H319 |
| STOT - TE (Tek Maruziyet) | Kategori 3 | H335 |
Sinyal Kelimesi: UYARI
Tehlike Piktogramları: GHS07 (Ünlem İşareti)
Zararlılık İfadeleri (H-Codes):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H315 | Cilt tahrişine neden olur |
| H319 | Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 | Solunum tahrişine neden olabilir |
NFPA 704 Tehlike Sınıflandırması:
| Sağlık | Yanıcılık | Reaktivite | Özel |
|---|---|---|---|
| 2 | 0 | 1 | - |
| (Orta sağlık tehlikesi) | (Yanıcı değil) | (Orta reaktivite – asitlerle CO₂) | (Yok) |
BÖLÜM 11: ÖNLEM İFADELERİ (P-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının |
| P264 | Kullandıktan sonra elleri iyice yıkayın |
| P271 | Sadece açık havada veya iyi havalandırılmış alanda kullanın |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın |
| P302+P352 | CİLT ile temasında: Bol sabun ve su ile yıkayın |
| P304+P340 | SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve solunum için rahat bir pozisyonda tutun |
| P305+P351+P338 | GÖZ ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın ve durulamaya devam edin |
| P312 | Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİ/doktor arayın |
| P332+P313 | Cilt tahrişi oluşursa: Tıbbi yardım/öneri alın |
| P337+P313 | Göz tahrişi devam ederse: Tıbbi yardım/öneri alın |
| P362+P364 | Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış alanda depolayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P501 | İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası mevzuata uygun şekilde bertaraf edin |
BÖLÜM 12: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Hemen temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi (toz inhalasyonu) gelişirse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. Bol sabun ve su ile yıkayın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Kontakt lensleri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Kusturmayın. Bol su için. Büyük miktarlar yutulursa tıbbi yardım alın. |
BÖLÜM 13: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değildir. Yanmaz. |
| Yangın Sırasında Oluşan Tehlikeler | Termal bozunma potasyum oksit dumanları ve karbon dioksit üretir. |
| Uygun Söndürücüler | Çevredeki yangın için uygun söndürücü maddeler. Su sisi, CO₂, kuru kimyasal toz, köpük. |
| Uygunsuz Söndürücüler | Yok |
| Özel Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi. |
| Özel Önlemler | Tozun kanalizasyona ve su yollarına girmesini önleyin. |
BÖLÜM 14: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; NEMDEN ve yüksek nemden koruyun; Asitlerden ve doğrudan güneş ışığından uzak tutun. |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı çelik variller, PE astarlı plastik torbalar). |
| Korunması Gerekenler | Nem, yüksek nem, kuvvetli asitler, asidik gazlar (CO₂ emilimi) |
| Raf Ömrü | 24 – 36 ay (açılmamış orijinal ambalajında, uygun depolama koşullarında). |
| Kararlılık Notu | Çok higroskopiktir (deliquescent) – havadan nem ve CO₂ çeker; Açıldıktan sonra kabı sıkıca kapalı tutun; Aşırı nemden koruyun. |
| Özel Depolama Gereksinimleri | Kuru, iyi havalandırılmış depoda saklayın; Yağmur, güneş ve nemden koruyun; Açılan kaplar hemen yeniden kapatılmalıdır; Asitlerden ayrı depolayın. |
BÖLÜM 15: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Çok Katmanlı Kağıt Torba | 10 kg, 20 kg, 25 kg | PE astarlı kraft kağıt torba (neme dayanıklı) |
| Plastik Torba | 5 kg, 10 kg, 25 kg | PE torba (iç astarlı, sızdırmaz, neme dayanıklı) |
| Fiber Varil | 20 kg, 25 kg | PE astarlı fiber levha |
| Plastik Varil | 25 kg, 50 kg | HDPE / Polipropilen (neme dayanıklı) |
| FIBC / Big Bag | 500 kg, 1000 kg | PE astarlı, neme dayanıklı PP dokuma torba |
BÖLÜM 16: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| Tehlike Sınıfı | Uygulanabilir değil |
| Ambalaj Grubu | Uygulanabilir değil |
| ADR/RID | Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| IATA (Hava) | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Taşıma Sıcaklığı | Ortam sıcaklığı; Nemden koruyun. |
BÖLÜM 17: DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | Gıda katkısı E501/E501i EFSA onaylı; Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
| ABD (TSCA) | Listelenmiş (TSCA Envanteri) |
| ABD (FDA) | GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) – 21 CFR 184.1002; Gıda katkısı E501 |
| Türkiye | Gıda katkısı E501; KKDIK yönetmeliğine tabidir; Gübre düzenlemeleri uygulanır |
| IARC | Sınıflandırılmamıştır (toksik değil, kanserojen değil) |
| NTP | Listelenmemiştir |
| OSHA | Toksik veya kanserojen madde olarak düzenlenmemiştir |
| California (Prop 65) | Listelenmemiştir |
| Helal | Evet |
| Koşer | Evet |
| Vegan | Evet |
BÖLÜM 18: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Potasyum Karbonat, Potas, Karbonik Asit Potasyum Tuzu, Tartar Tuzu, İnci Külü |
| İngilizce İsimler | Potassium Carbonate, Carbonic Acid Potassium Salt, Salt of Tartar, Pearl Ash, Potash, Dipotassium Carbonate |
| Kimyasal İsimler | Dipotasyum karbonat; Karbonik asit, dipotasyum tuzu; Karbonik asit potasyum tuzu |
| CAS Numarası | 584-08-7 |
| E Kodu | E501, E501i |
| Moleküler Formül | K₂CO₃ |
| HS Kodu | 2836.40 |
| Eşanlamlılar | Potas, Karbonik asit potasyum tuzu, Tartar tuzu, İnci külü, Potasyum tuzu |
BÖLÜM 19: ÖZET TABLOSU
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün | Potasyum Karbonat (E501) |
| CAS Numarası | 584-08-7 |
| Moleküler Formül | K₂CO₃ |
| Moleküler Ağırlık | 138.21 g/mol |
| Görünüm | Beyaz kristal toz/granüller |
| Yoğunluk | 2.43 g/cm³ |
| Erime Noktası | 891°C |
| Suda Çözünürlük | 111 g/100 g su (yüksek) |
| pH (%1 Çözelti) | ~11.6 |
| Birincil Fonksiyon | Alkalize edici ajan, potasyum kaynağı, CO₂ emici, akı |
| Ana Kullanım Alanları | Cam üretimi, gıda (E501), deterjanlar, gübreler, kimyasal sentez, baca gazı arıtımı, farmasötik |
| Raf Ömrü | 24 – 36 ay |
| GHS Sinyal Kelimesi | UYARI |
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir |
| Özel Özellikler | Higroskopik; Deliquescent; Kuvvetli baz; CO₂ emici; FDA GRAS; E501 onaylı |
BÖLÜM 20: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
Cilt tahrişine (H315) ve ciddi göz tahrişine (H319) neden olur. Koruyucu donanım kullanın.
-
Solunum tahrişine neden olabilir (H335). Toz solunmasından kaçının. İyi havalandırılmış alanlarda kullanın.
-
Yüksek alkalidir – pH ~11.6 (%1 çözelti). Dikkatli kullanın.
-
Higroskopik / Deliquescent – havadan nem ve CO₂ çeker. Sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplarda saklayın.
-
Yanıcı değildir. Normal koşullarda kararlıdır.
-
Asitlerle reaksiyona girer – CO₂ açığa çıkarır; Asitlerden ayrı depolayın.
-
CO₂ emer – potasyum bikarbonat oluşturur; Kabı sıkıca kapalı tutun.
-
Orta toksisite – LD50 ~1.870 mg/kg (sıçan). Yutmaktan kaçının.
-
Gıda katkısı E501 – gıda kullanımı için onaylı; GRAS statüsü.
-
Hiperkalemisi olan bireyler için uygun değildir – potasyum içerir.
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
Cam Üretimi: Akı ve potasyum kaynağı olarak kullanın; Silikanın erime sıcaklığını düşürür; Şeffaflığı iyileştirir; Televizyon camı, optik cam, katot ışın tüplerinde kullanılır; Dozaj cam formülasyonuna göre değişir; Özel camlar için sodyum karbonatın yerini alır.
Gıda Endüstrisi (E501): Asitlik düzenleyici ve kabartma maddesi olarak kullanın; Kakao işleme (alkalizasyon) – asitliği nötralize eder; Şarap yapımı – pH ayarı; Fırıncılık – kabartma maddesi; Peynir üretimi – pH kontrolü; Dozaj uygulamaya bağlıdır; Gıda sınıfı spesifikasyonlarına uyun.
Meyve Dehidrasyonu: Kurutma hızlandırıcı olarak kullanın; Üzüm, armut, elma, kayısı; Dehidrasyonu hızlandırır; Renk ve görünümü iyileştirir; Kurutmadan önce seyreltik çözelti (%1-5) olarak uygulayın; Kuru üzüm ve kuru meyveler için geleneksel yöntem.
Deterjanlar & Temizlik: Yapıcı ve su yumuşatıcı olarak kullanın; Fosfat içermeyen deterjanlar; Kalsiyum ve magnezyumu çöktürür; Temizlik verimliliğini artırır; Formülasyonun %5-20'si.
Tarım: Potasyum gübresi olarak kullanın; K₂O içeriği ~%68; Bitkiler için temel potasyum sağlar; Mahsul verimini ve kalitesini artırır; Toprak uygulaması; Yaprak spreyi mümkündür; NK (Azot-Potasyum) gübre bileşeni olarak kullanın.
Baca Gazı Arıtımı: CO₂ emici olarak kullanın; Baca gazlarından CO₂ giderir; ~%98 CO₂ yakalama verimliliği; Hava saflaştırma; Asidik gaz yıkama; Amin bazlı sistemlerden daha yüksek verimlilik; Kombine çevrim santrallerinde kullanılır.
Kimyasal Sentez: Laboratuvar reaktifi olarak kullanın; Kimyasal reaksiyonlar için potasyum kaynağı; Tampon çözeltiler; CO₂ emilimi; pH ayarı; Kurutma ajanı; Çöktürücü ajan.
Kullanım: İyi havalandırılmış alanlarda kullanın; Toz oluşumundan kaçının; Toz maskesi (N95/FFP2) kullanın; Eldiven ve güvenlik gözlüğü kullanın.
Kişisel Koruyucu Donanım: Toz maskesi (N95/FFP2 veya üzeri), güvenlik gözlüğü, kimyasal dayanıklı eldivenler (nitril, neopren), koruyucu giysi.
Hijyen: Kullandıktan sonra ellerinizi iyice yıkayın; Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın.
Depolama: Sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplarda saklayın; Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın; Nem, asitler ve CO₂'den koruyun; Açılan kaplar hemen yeniden kapatılmalıdır; Raf ömrü: uygun koşullarda 24-36 ay.
Dökülme Müdahalesi: Süpürün veya vakumlayın (HEPA) ve uygun sızdırmaz kaba koyun; Toz oluşumundan kaçının; Güvenli ise seyreltik asit ile nötralize edin; Drenajlara veya su yollarına girmesine izin vermeyin.
Bertaraf: Yerel, bölgesel ve ulusal mevzuata uygun şekilde bertaraf edin; Tehlikesiz atık; Gerekirse bertaraf öncesi nötralize edin.
GIDA KATKISI E501 HAKKINDA ÖZEL NOT:
Potasyum karbonat (E501) onaylı bir gıda katkı maddesidir:
-
Onaylı Kullanımlar: Asitlik düzenleyici, kabartma maddesi, stabilizatör, koyulaştırıcı.
-
Gıda Ürünleri: Kakao ve çikolata ürünleri (alkalizasyon), unlu mamuller, şarap, peynir, reçeller, şekerlemeler, meyve işleme.
-
Güvenlik: EFSA onaylı; FDA GRAS; WHO JECFA onaylı (ADI: Belirtilmemiş).
-
Maksimum Kullanım: İyi Üretim Uygulaması (GMP) – spesifik limit yok.
-
Etiketleme: "Potasyum karbonat" veya "E501" olarak etiketlenebilir.
POTASYUM KARBONAT vs SODYUM KARBONAT KARŞILAŞTIRMASI:
| Özellik | Potasyum Karbonat (K₂CO₃) | Sodyum Karbonat (Na₂CO₃) |
|---|---|---|
| Moleküler Ağırlık | 138.21 | 105.99 |
| Çözünürlük (g/100g su) | 111 | 21.5 |
| pH (%1 Çözelti) | ~11.6 | ~11.4 |
| Higroskopiklik | Çok yüksek (deliquescent) | Orta |
| K₂O / Na₂O İçeriği | %68 (K₂O) | %58 (Na₂O) |
| Birincil Kullanım | Özel cam, gıda, gübreler | Cam, deterjan, kağıt |
| Maliyet | Daha yüksek | Daha düşük |
YASAL UYARI:
Bu dokümanda verilen bilgiler mevcut bilgi ve deneyimlerimize dayanarak iyi niyetle sunulmuştur; ancak her türlü kullanım koşulu bizim kontrolümüz dışında olduğundan bağlayıcı bir spesifikasyon veya garanti niteliği taşımaz. Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kullanıcılar kendi uygulamaları için uygunluğu test etmekle yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır.
