Kurşun Oksit, Kurşun Monoksit, Kurşun Dioksit, Lead Oxide, Lead Monoxide, Lead Dioxide, Lead Tetroxide, Plumbous Oxide, 1317-36-8, 1314-41-6, 1309-60-0
KURŞUN OKSİT – LEAD OXIDE
1. GENEL BAKIŞ
Kurşun Oksit, kurşun (Pb) ve oksijen (O) içeren inorganik bileşikler grubuna verilen genel isimdir. Farklı kurşun oksit türleri vardır ve her biri farklı özelliklere sahiptir. En yaygın türler:
| Tür |
Formül |
CAS Numarası |
Yaygın İsimler |
| Kurşun(II) Oksit |
PbO |
1317-36-8 |
Litarj (kırmızı), Massikot (sarı) |
| Kurşun(II,IV) Oksit |
Pb₃O₄ |
1314-41-6 |
Kırmızı Kurşun, Minyum, Pigment Red 105 |
| Kurşun(IV) Oksit |
PbO₂ |
1309-60-0 |
Kurşun Dioksit, Kurşun Peroksit |
2. KURŞUN(II) OKSİT – LEAD(II) OXIDE (PbO)
2.1. KİMYASAL KİMLİK
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
Kurşun(II) Oksit |
| Diğer İsimler |
Kurşun Monoksit, Litarj, Massikot, Plumbous Oksit |
| Kimyasal Formül |
PbO |
| Moleküler Ağırlık |
223.20 g/mol |
| CAS Numarası |
1317-36-8 |
| EC Numarası (EINECS) |
215-267-0 |
| Görünüm |
Sarı (Massikot) veya kırmızı (Litarj) toz/kristal |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (toz/kristal) |
2.2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Sarı veya kırmızı toz/kristal |
| Yoğunluk |
~9.53 g/cm³ |
| Erime Noktası |
~886 °C |
| Kaynama Noktası |
~1,470 °C |
| Suda Çözünürlük |
Çözünmez |
| Asitlerde Çözünürlük |
Çözünür (kurşun tuzları oluşturur) |
| Alkalilerde Çözünürlük |
Çözünür |
| Kırılma İndisi |
~2.67 (yüksek) |
| Kristal Yapısı |
Tetragonal (Litarj) / Ortorombik (Massikot) |
2.3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Formül |
PbO |
| Moleküler Ağırlık |
223.20 g/mol |
| CAS Numarası |
1317-36-8 |
| Kurşun İçeriği |
~%92.8 |
| Oksijen İçeriği |
~%7.2 |
| Polimorfizm |
İki kristal form: Litarj (kırmızı, tetragonal), Massikot (sarı, ortorombik) |
| Reaktivite |
Asitlerle reaksiyona girerek kurşun tuzları oluşturur |
| Kararlılık |
Havada kararlı; toksiktir |
| Redoks Davranışı |
Metalik kurşuna indirgenebilir |
2.4. KULLANIM ALANLARI
| Uygulama |
Açıklama |
| Kurşun-Asit Aküler |
Akü üretiminde temel hammadde |
| Cam Endüstrisi |
Özel camlarda katkı maddesi (optik cam, kristal cam) |
| Seramik |
Sır formülasyonları ve seramik kaplamalar |
| Pigmentler |
Sarı pigment olarak kaplama ve seramiklerde |
| Metalurji |
Metal rafinasyonunda akı maddesi |
| Elektronik |
Yarı iletken ve radyasyon koruyucu malzemeler |
| Kauçuk Endüstrisi |
Vulkanizasyon hızlandırıcı |
| Kurutma Maddeleri |
Boyalarda ve verniklerde kurutucu |
2.5. DİĞER İSİMLER
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Kurşun Monoksit, Kurşun(II) Oksit, Litarj, Massikot |
| İngilizce İsimler |
Lead Monoxide, Lead(II) Oxide, Litharge, Massicot |
| Kimyasal İsimler |
Plumbous Oxide, Lead Oxide |
| CAS Numarası |
1317-36-8 |
3. KURŞUN(II,IV) OKSİT – LEAD(II,IV) OXIDE (Pb₃O₄)
3.1. KİMYASAL KİMLİK
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
Kurşun(II,IV) Oksit |
| Diğer İsimler |
Kırmızı Kurşun, Minyum, Sülyen, Pigment Red 105, C.I. 77580, Kurşun Tetroksit, Kurşun Ortoplumbat |
| Kimyasal Formül |
Pb₃O₄ |
| Moleküler Ağırlık |
685.6 g/mol |
| CAS Numarası |
1314-41-6 |
| EC Numarası (EINECS) |
215-235-6 |
| Görünüm |
Kırmızı-turuncu kristal pigment tozu |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (toz) |
3.2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Kırmızı-turuncu kristal toz |
| Yoğunluk |
~8.9 g/cm³ |
| Erime Noktası |
~830 °C (ayrışır) |
| Suda Çözünürlük |
Çözünmez |
| Asitlerde Çözünürlük |
Çözünür (kurşun tuzları oluşturur) |
| Renk |
Parlak kırmızı-turuncu |
| Partikül Boyutu |
Değişken (pigment kalitesi) |
| Kırılma İndisi |
~2.42 |
3.3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Formül |
Pb₃O₄ |
| Moleküler Ağırlık |
685.6 g/mol |
| CAS Numarası |
1314-41-6 |
| Kurşun İçeriği |
~%90.7 |
| Oksijen İçeriği |
~%9.3 |
| Yapı |
Karışık değerlikli oksit (2 Pb²⁺ + Pb⁴⁺) |
| Bozunma |
Pb₃O₄ → 3PbO + O₂ (> 830°C'de) |
| Kararlılık |
Havada kararlı; toksiktir |
| Renk İndeksi |
Pigment Red 105 (C.I. 77580) |
3.4. KULLANIM ALANLARI
| Uygulama |
Açıklama |
| Pas Önleyici Boyalar |
Çelik yapılar için kırmızı kurşun astar |
| Pigmentler |
Boyalarda ve kaplamalarda kırmızı-turuncu pigment |
| Seramik |
Seramik sırlar ve renklendiriciler |
| Cam Endüstrisi |
Kurşun cam ve kristal üretimi |
| Aküler |
Kurşun-asit akü pastalarında katkı |
| Metal Koruması |
Pas önleyici kaplamalar |
| Sigorta Elemanları |
Özel sigortalarda bileşen |
3.5. DİĞER İSİMLER
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Kırmızı Kurşun, Minyum, Sülyen, Kurşun Tetroksit |
| İngilizce İsimler |
Red Lead, Minium, Lead Tetroxide, Lead Orthoplumbate |
| Ticari İsimler |
Pigment Red 105, C.I. 77580 |
| CAS Numarası |
1314-41-6 |
4. KURŞUN(IV) OKSİT – LEAD(IV) OXIDE (PbO₂)
4.1. KİMYASAL KİMLİK
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
Kurşun(IV) Oksit |
| Diğer İsimler |
Kurşun Dioksit, Kurşun Peroksit, Plumbic Oksit |
| Kimyasal Formül |
PbO₂ |
| Moleküler Ağırlık |
239.20 g/mol |
| CAS Numarası |
1309-60-0 |
| EC Numarası (EINECS) |
215-174-5 |
| Görünüm |
Koyu kahverengi ila siyah toz |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (toz) |
4.2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Koyu kahverengi ila siyah toz |
| Yoğunluk |
~9.38 g/cm³ |
| Erime Noktası |
Ayrışır |
| Suda Çözünürlük |
Çözünmez |
| Asitlerde Çözünürlük |
Çözünür (kurşun tuzları oluşturur) |
| Renk |
Koyu kahverengi / siyah |
| Kristal Yapısı |
Tetragonal (rutil tipi) |
4.3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Formül |
PbO₂ |
| Moleküler Ağırlık |
239.20 g/mol |
| CAS Numarası |
1309-60-0 |
| Kurşun İçeriği |
~%86.6 |
| Oksijen İçeriği |
~%13.4 |
| Yükseltgenme Durumu |
Pb⁴⁺ |
| Oksitleyici Özellik |
Güçlü oksitleyici ajan |
| Bozunma |
PbO₂ → PbO + O₂ (ısıtıldığında) |
| Kararlılık |
Kararlı; güçlü oksitleyici |
4.4. KULLANIM ALANLARI
| Uygulama |
Açıklama |
| Kurşun-Asit Aküler |
Pozitif elektrot malzemesi (aktif kütle) |
| Oksidasyon Katalizörü |
Oksidasyon reaksiyonlarında katalizör |
| Elektrolitik Üretim |
Elektrot malzemesi |
| Piroteknik |
Piroteknik bileşimlerde oksitleyici |
| Analitik Kimya |
Laboratuvar analizlerinde reaktif |
| Kibrit Endüstrisi |
Kibrit başlarında bileşen |
4.5. DİĞER İSİMLER
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Kurşun Dioksit, Kurşun Peroksit |
| İngilizce İsimler |
Lead Dioxide, Lead Peroxide, Plumbic Oxide |
| CAS Numarası |
1309-60-0 |
5. KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| Özellik |
Kurşun(II) Oksit (PbO) |
Kurşun(II,IV) Oksit (Pb₃O₄) |
Kurşun(IV) Oksit (PbO₂) |
| Formül |
PbO |
Pb₃O₄ |
PbO₂ |
| CAS Numarası |
1317-36-8 |
1314-41-6 |
1309-60-0 |
| Moleküler Ağırlık |
223.20 g/mol |
685.6 g/mol |
239.20 g/mol |
| Görünüm |
Sarı/Kırmızı toz |
Kırmızı-turuncu toz |
Koyu kahverengi/siyah toz |
| Yoğunluk |
9.53 g/cm³ |
8.9 g/cm³ |
9.38 g/cm³ |
| Erime Noktası |
886 °C |
830 °C (ayrışır) |
Ayrışır |
| Kurşun İçeriği |
~%92.8 |
~%90.7 |
~%86.6 |
| Yükseltgenme Durumu |
Pb²⁺ |
Pb²⁺ + Pb⁴⁺ |
Pb⁴⁺ |
| Birincil Kullanım |
Akü, cam, seramik |
Pigment, boyalar |
Akü, oksitleyici |
| Yaygın İsimler |
Litarj, Massikot |
Kırmızı Kurşun, Minyum |
Kurşun Dioksit |
6. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ (Tüm Türler)
| Parametre |
Bilgi |
| Toksisite |
Yüksek toksisite; kurşun zehirlenmesi |
| Oral LD50 (Sıçan) |
~400 – 500 mg/kg (PbO) |
| Kanserojenite |
Muhtemel (IARC Grup 2A) |
| Mutajenite |
Pozitif |
| Üreme Toksisitesi |
Pozitif |
| Hedef Organlar |
Kan, böbrekler, sinir sistemi, üreme sistemi |
| Birikim |
Kemiklerde ve yumuşak dokularda birikir |
6.1. GHS SINIFLANDIRMASI (PbO için)
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
Açıklama |
| Akut Toksisite |
Kategori 4 |
H302 (Yutulduğunda zararlı) |
| Kanserojenite |
Kategori 1B |
H350 (Kansere neden olabilir) |
| Üreme Toksisitesi |
Kategori 1A |
H360 (Üremeye zarar verebilir) |
| Belirli Hedef Organ Toksisitesi |
Kategori 1 |
H372 (Organ hasarı) |
| Sucul Toksisite |
Kategori 1 |
H400 (Sucul ortamda çok toksik) |
6.2. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Bol su ve sabunla yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. |
| Göz Teması |
En az 15 dakika bol su ile durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
KUSTURMAYIN. Derhal tıbbi yardım alın. |
7. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapalı, özel kurşun kabı |
| Korunması Gerekenler |
Nem, asitler, kuvvetli indirgeyiciler |
| Raf Ömrü |
12-24 ay (uygun depolama ile) |
| Sıcaklık |
15-25°C |
| Ayrı Tutulması Gerekenler |
Gıda, yem, su kaynakları |
8. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
PbO |
Pb₃O₄ |
PbO₂ |
| UN Numarası |
3288 |
3288 |
1872 |
| Tehlike Sınıfı |
6.1 |
6.1 |
5.1 + 6.1 |
| Ambalaj Grubu |
III |
III |
II |
9. DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite |
Durum |
| Avrupa Birliği (REACH) |
SVHC (Yüksek Önemli Madde) |
| ABD (EPA) |
Toksik Madde |
| ABD (OSHA) |
Kurşun yönetmeliği |
| RoHS |
Kısıtlı madde |
| ELV Direktifi |
Kısıtlı |
| Türkiye |
Tehlikeli madde |
10. ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Tür |
Formül |
CAS |
Görünüm |
Birincil Kullanım |
| Kurşun(II) Oksit |
PbO |
1317-36-8 |
Sarı/Kırmızı toz |
Akü, cam, seramik |
| Kurşun(II,IV) Oksit |
Pb₃O₄ |
1314-41-6 |
Kırmızı-turuncu toz |
Pigment, boyalar |
| Kurşun(IV) Oksit |
PbO₂ |
1309-60-0 |
Koyu kahverengi toz |
Akü, oksitleyici |
KRİTİK UYARILAR
1. YÜKSEK TOKSİSİTE: Tüm kurşun oksitler oldukça zehirlidir. Kurşun vücutta birikerek nörolojik, hematolojik ve böbrek hasarına neden olur. Uzun süreli maruziyet ölümcül olabilir.
2. KANSEROJEN: Kansere neden olabilir (IARC Grup 2A). Soluma ve yutmadan kaçının.
3. ÜREME TOKSİSİTESİ: Üremeye veya doğmamış çocuğa zarar verebilir.
4. ÇEVRE: Sucul ortamda son derece toksiktir. Sucul ortamda uzun süreli olumsuz etkilere neden olur.
5. KKD: Kullanırken tam koruyucu ekipman (eldiven, gözlük, önlük, solunum cihazı) gereklidir.
6. DEPOLAMA: Kapalı kaplarda, gıda ve su kaynaklarından uzak tutun. Asitlerden ve indirgeyicilerden ayrı saklayın.
7. ATIK: Kurşun içeren atıklar tehlikeli atık yönetmeliklerine uygun şekilde bertaraf edilmelidir.
8. YASAL KISITLAMALAR: RoHS, ELV ve REACH kısıtlamalarına tabidir.
9. ALTERNATİFLER: Mümkün olduğunda kurşunsuz alternatifler tercih edilmelidir.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
