Tersinir Bütil Hidrokinon, Mono-tert-butilhidrokinon, Tertiary Butyl Hydroquinone, Mono-tert-butylhydroquinone, Tert-Butylhydroquinone, MTBHQ, TBHQ, E319, 1948-33-0
TERT-BUTYLHYDROQUINONE (TBHQ)
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
2-tert-Butilbenzen-1,4-diol |
| Diğer İsimler |
TBHQ, Mono-tert-butilhidrokinon, 2-(1,1-Dimetiletil)-1,4-benzendiol, tert-Butil-1,4-benzendiol, MTBHQ |
| Kimyasal Formül |
C₁₀H₁₄O₂ |
| Molekül Ağırlığı |
166.22 g/mol |
| CAS Numarası |
1948-33-0 |
| EC Numarası (EINECS) |
217-752-2 |
| E Numarası |
E319 (Antioksidan) |
| Kimyasal Sınıfı |
Sentetik fenolik antioksidan |
| Görünüm |
Beyazdan açık tene rengine, kristal toz |
| Koku |
Çok hafif karakteristik koku |
| Fiziksel Hal |
Katı (kristal toz) |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Erime Noktası |
≥ 126.5 °C (tipik olarak 127-129 °C) |
| Kaynama Noktası |
Yaklaşık 273-300 °C |
| Yoğunluk |
1.050 g/mL |
| Suda Çözünürlük |
Pratik olarak çözünmez |
| Etanolde Çözünürlük |
Çözünür |
| Diğer Çözücülerde Çözünürlük |
Dietil eter, etil asetat, yağlarda kolayca çözünür |
| pH Duyarlılığı |
Alkali koşullarda renk değişimi olabilir |
| Parlama Noktası |
171 °C |
| pKa |
10.80 ± 0.18 |
BÖLÜM 3: KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Asitlik (pKa) |
10.80 ± 0.18 |
| Kararlılık |
Normal koşullarda kararlıdır; 230°C'ye kadar yüksek sıcaklık işlemlerine dayanıklıdır |
| Metal İyonları ile Uyumluluk |
Demir veya bakır varlığında renk değişikliği göstermez |
| Uyumsuz Maddeler |
Kuvvetli oksitleyiciler, kuvvetli bazlar |
| Bozunma |
300°C üzerinde bozunmaya başlar |
BÖLÜM 4: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Açıklama |
| Birincil Fonksiyon |
Sentetik antioksidan; yağ ve katı yağlarda oksidasyonu ve acılaşmayı önler |
| Antioksidan Verimi |
BHA ve BHT'ye göre yağlarda genellikle 2-5 kat daha etkilidir |
| Sıcaklık Direnci |
Kızartma işlemleri için uygun, 230°C'ye kadar kararlıdır |
| Duyusal Etki |
İlave edildiği gıdanın tadını, kokusunu veya rengini değiştirmez |
| Diğer Antioksidanlarla Uyumluluk |
BHA, PG gibi diğer antioksidanlarla kombine kullanılabilir |
BÖLÜM 5: KULLANIM ALANLARI - GIDA ENDÜSTRİSİ (E319)
| Uygulama |
Açıklama |
| Bitkisel Yağlar ve Katı Yağlar |
Soya, ayçiçek, kanola yağları; oksidasyonu önler, raf ömrünü uzatır |
| Kızartma Yağları |
Yüksek sıcaklık stabilitesi nedeniyle derin kızartma işlemlerinde kullanılır |
| Atıştırmalıklar |
Cips, kraker, bisküvi gibi yağlı ürünlerde |
| Hazır Erişte |
Yağ oksidasyonunu önlemek için kullanılır |
| Fırıncılık Ürünleri |
Ekmek, kek, bisküvi, kraker |
| Et ve Et Ürünleri |
İşlenmiş et ürünlerinde yağ oksidasyonunu önler |
| Soslar ve Çeşniler |
Mayonez, soslar, hardal |
| Sakız |
400 mg/kg'a kadar kullanılabilir |
| Kakao ve Çikolata Ürünleri |
200 mg/kg'a kadar kullanılabilir |
| Kurutulmuş/İşlenmiş Gıdalar |
Dehidrate patates, çorba karışımları |
BÖLÜM 6: GIDA DIŞI KULLANIM ALANLARI
| Uygulama |
Açıklama |
| Kozmetik |
Yağ bazlı ürünlerde antioksidan ve koruyucu olarak |
| Parfüm |
Sabitleyici olarak; buharlaşmayı azaltır ve stabiliteyi artırır |
| Biyodizel |
Antioksidan olarak; oksidasyonu önler |
| Vernik ve Reçine |
Otopolimerizasyonu inhibe etmek için stabilizatör olarak |
| Plastik ve Kauçuk |
Antioksidan ve stabilizatör olarak |
| Fotoğrafçılık |
Polaroid filmlerde fotoğraf geliştirici olarak |
BÖLÜM 7: DÜZENLEYİCİ DURUM VE GÜVENLİK LİMİTLERİ
| Otorite |
Durum |
Maksimum Kullanım Limiti |
| FDA (ABD) |
GRAS olarak onaylı (1972) |
200 mg/kg (yağ bazında) |
| EFSA (AB) |
E319 olarak onaylı (2004) |
200 mg/kg (yağ bazında) |
| JECFA (FAO/WHO) |
Onaylı |
0-0.7 mg/kg vücut ağırlığı/gün (ADI) |
| Türkiye |
Türk Gıda Kodeksi'nde onaylı |
200 mg/kg |
| Codex Alimentarius |
Onaylı (INS 319) |
200 mg/kg (yağ bazında) |
BÖLÜM 8: GIDA KATEGORİLERİNE GÖRE MAKSİMUM KULLANIM LİMİTLERİ
| Gıda Kategorisi |
Maksimum Limit (mg/kg) |
| Bitkisel yağlar ve katı yağlar |
200 |
| Hayvansal yağlar (iç yağı, balık yağı vb.) |
200 |
| Ekmek ve rulolar |
200 |
| Bisküvi ve kraker |
200 |
| İşlenmiş et ürünleri |
100 |
| Çorbalar ve et suları |
200 |
| Soslar ve benzeri ürünler |
200 |
| Hazır atıştırmalıklar |
200 |
| Sakız |
400 |
| Kakao ve çikolata ürünleri |
200 |
BÖLÜM 9: GÜVENLİK VE TOKSİKOLOJİ
| Parametre |
Değer |
| Oral LD50 (Sıçan) |
> 790 mg/kg |
| NOAEL (Gözlemlenmeyen Yan Etki Seviyesi) |
72 mg/kg/gün |
| ADI (Kabul Edilebilir Günlük Alım) |
0-0.7 mg/kg vücut ağırlığı/gün |
BÖLÜM 10: GHS SINIFLANDIRMASI VE TEHLİKE BİLGİLERİ
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
| Akut Toksisite (Oral) |
Kategori 4 (H302) |
| Akut Toksisite (Dermal) |
Kategori 4 (H312) |
| Cilt Tahrişi |
Kategori 2 (H315) |
| Ciddi Göz Tahrişi |
Kategori 2 (H319) |
| Cilt Hassaslaştırıcı |
Kategori 1 (H317) |
| Sucul Toksisite (Akut) |
Kategori 1 (H400) |
| Sucul Toksisite (Kronik) |
Kategori 1 (H410) |
| Sinyal Kelimesi |
Uyarı |
BÖLÜM 11: ZARARLILIK İFADELERİ
| Kod |
İfade |
| H302 |
Yutulması halinde zararlıdır |
| H312 |
Cilt ile teması halinde zararlıdır |
| H315 |
Cilt tahrişine neden olur |
| H317 |
Alerjik cilt reaksiyonlarına neden olabilir |
| H319 |
Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 |
Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| H400 |
Sucul ortamda çok toksiktir |
| H410 |
Sucul ortamda çok toksik, uzun süreli kalıcı etkiler |
BÖLÜM 12: SAFLIK SPESİFİKASYONLARI (EU REGULATION 231/2012)
| Parametre |
Spesifikasyon |
| Tayin |
%99.0'dan az olmamalıdır (C₁₀H₁₄O₂) |
| Erime Noktası |
126.5°C'den düşük olmamalıdır |
| tert-Butil-p-benzokinon |
%0.2'den fazla olmamalıdır |
| 2,5-Di-tert-butil hidrokinon |
%0.2'den fazla olmamalıdır |
| Hidroksikinon |
%0.1'den fazla olmamalıdır |
| Toluen |
25 mg/kg'dan fazla olmamalıdır |
| Kurşun (Pb) |
2 mg/kg'dan fazla olmamalıdır |
| Ağır Metaller |
10 mg/kg'dan fazla olmamalıdır |
BÖLÜM 13: TANIMLAMA TESTLERİ
| Test |
Prosedür |
Sonuç |
| Fenolikler |
Yaklaşık 5 mg örnek 10 ml metanolde çözülür, 10.5 ml dimetilamin çözeltisi (1:4) eklenir |
Kırmızıdan pembeye renk oluşur |
| Erime Noktası |
Kapiler tüp yöntemi |
≥ 126.5 °C |
| Çözünürlük |
Su ve etanolde çözünürlük testi |
Suda pratik olarak çözünmez; etanolde çözünür |
BÖLÜM 14: GÜVENLİK DEĞERLENDİRMELERİ (TOKSİKOLOJİK BULGULAR)
| Bulgu |
Açıklama |
| Kanserojenite |
EFSA (2004) tarafından kanserojen olmadığı sonucuna varılmıştır. JECFA (1997) genotoksik etki bulmamıştır. FDA tarafından GRAS olarak onaylanmıştır |
| Yüksek Doz Etkileri (Hayvan) |
Çok yüksek dozlar mide tümörü öncüleri ve DNA hasarı ile ilişkilendirilmiştir |
| Bağışıklık Sistemi |
Yüksek dozlar bağışıklık fonksiyonunu etkileyebilir. Bazı çalışmalar immünotoksik etkiler bildirmektedir |
| Nöroprotektif Etki |
Nrf2 yolu üzerinden nöroprotektif etki potansiyeli gösterilmiştir (Alzheimer, Parkinson, inme) |
| ADI Fazla Aşılmıyor |
2016 EFSA değerlendirmesi, hiçbir popülasyon grubunda ADI'nin aşılmadığını doğrulamıştır |
BÖLÜM 15: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan (<30°C) |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapalı, orijinal ambalaj |
| Korunması Gerekenler |
Nem, kuvvetli oksitleyiciler, kuvvetli bazlar |
| Raf Ömrü |
24-36 ay (açılmamış orijinal ambalajında) |
| Renk Stabilitesi |
Demir veya bakır varlığında renk değişikliği göstermez |
BÖLÜM 16: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi |
Miktar |
Açıklama |
| 1 kg'lık paket |
1 kg |
Perakende/endüstriyel kullanım |
| 5 kg'lık paket |
5 kg |
Endüstriyel kullanım |
| 25 kg'lık paket |
25 kg |
Endüstriyel kullanım |
BÖLÜM 17: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir |
| Tehlike Sınıfı |
Uygulanamaz |
| Ambalaj Grubu |
Uygulanamaz |
| ADR/RID |
Düzenlenmemiştir |
| IMDG |
Düzenlenmemiştir |
| IATA |
Düzenlenmemiştir |
| Deniz Kirletici |
Evet (H400/H410) |
BÖLÜM 18: YANGINLA MÜCADELE
| Parametre |
Bilgi |
| Yangın Tehlikesi |
Yanıcı organik katı |
| Parlama Noktası |
171 °C |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı |
457 °C |
| Uygun Söndürücüler |
Su sisi, CO₂, kuru kimyasal toz, alkol köpüğü |
| Özel Tehlikeler |
Isıtıldığında CO, CO₂, toksik dumanlar açığa çıkarır |
| Koruyucu Donanım |
Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
BÖLÜM 19: KAZARA DÖKÜLME VE TEMİZLEME
| Parametre |
Bilgi |
| Kişisel Koruma |
Nitril eldiven, koruyucu gözlük, toz maskesi (N95) |
| Temizleme Yöntemleri |
Mekanik olarak toplayın (süpürme veya spatül ile) |
| Çevresel Önlemler |
Drenajlara, toprağa ve yüzey sularına girmesini önleyin |
| Atık Bertarafı |
Yerel düzenlemelere göre; lisanslı bertaraf tesislerinde yakma veya gömme |
BÖLÜM 20: ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Tert-Butilhidrokinon (TBHQ) |
| CAS Numarası |
1948-33-0 |
| E Numarası |
E319 |
| Görünüm |
Beyazdan açık tene rengine, kristal toz |
| Erime Noktası |
≥ 126.5 °C |
| Molekül Ağırlığı |
166.22 g/mol |
| Birincil Fonksiyon |
Gıda antioksidanı, koruyucu |
| ADI |
0-0.7 mg/kg vücut ağırlığı/gün |
Kritik Uyarılar
-
Etkili Antioksidan: TBHQ, bitkisel yağlar ve katı yağlar için BHA ve BHT'den daha etkili, yüksek verimli bir sentetik antioksidandır .
-
Isıl Kararlılık: Kızartma sıcaklıklarına (230°C'ye kadar) karşı kararlıdır; bu nedenle kızartma yağları ve kızartılmış gıdalar için idealdir .
-
Duyusal Nötrlük: Gıdanın tadını, kokusunu veya rengini etkilemez. Demir veya bakır varlığında renk değişikliği göstermez .
-
Düzenleyici Durum: FDA (GRAS), EFSA (E319) ve JECFA tarafından onaylanmıştır. Belirlenen kullanım limitleri dahilinde güvenlidir .
-
Güvenlik Değerlendirmesi: EFSA (2004) kanserojen olmadığı sonucuna varmıştır. JECFA (1997) genotoksik etki bulmamıştır. 2016 EFSA değerlendirmesi ADI'nin hiçbir popülasyon grubunda aşılmadığını doğrulamıştır .
-
Yüksek Dozda Sağlık Etkileri: Hayvan çalışmalarında olumsuz etkiler yalnızca önemli ölçüde daha yüksek dozlarda gözlemlenmiştir. Toksisite doza bağlıdır .
-
Kozmetik Kullanım: Kozmetik ürünlerde antioksidan olarak kullanılır .
-
Nöroprotektif Potansiyel: Araştırmalar, TBHQ'nun Nrf2 aktivasyonu yoluyla Alzheimer, Parkinson ve inme gibi nörodejeneratif hastalıklarda nöroprotektif etki potansiyeli göstermiştir .
-
Helal Durumu: Tüketiminde dini açıdan bir sakınca yoktur.
-
Yaygın Bulunduğu Ürünler: Bitkisel yağlar, kızartılmış gıdalar, cipsler, hazır erişte, sakız, fırıncılık ürünleri .
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Kullanıcı, ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle sorumludur.
