İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderTereftalik Asit, Terephthalic Acid, Purified Terephthalic Acid, Benzene Dicarboxylic Acid, PTA, TPA, BDC, 100-21-0
Tereftalik Asit / Saflaştırılmış Tereftalik Asit / 1,4-Benzendikarboksilik Asit / p-Ftalik Asit / BDC
CAS Numarası: 100-21-0
EC Numarası: 202-830-0
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Tereftalik Asit |
| Diğer İsimler | Saflaştırılmış Tereftalik Asit (PTA), TPA, 1,4-Benzendikarboksilik Asit (BDC), p-Ftalik Asit |
| CAS Numarası | 100-21-0 |
| EC Numarası (EINECS) | 202-830-0 |
| Moleküler Formül | C₈H₆O₄ (C₆H₄(COOH)₂) |
| Moleküler Ağırlık | 166.13 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı | Aromatik dikarboksilik asit |
| Görünüm | Beyaz kristal toz |
| Koku | Kokusuz veya çok hafif karakteristik |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (kristal toz) |
Tereftalik Asit, benzen halkasına 1,4 (para) pozisyonlarında bağlanmış iki karboksil grubuna sahip aromatik bir dikarboksilik asittir. En önemli endüstriyel kimyasallardan biridir ve başlıca polietilen tereftalat (PET), polibütilen tereftalat (PBT) ve çeşitli polimerlerin üretiminde monomer olarak kullanılır. Saflaştırılmış Tereftalik Asit (PTA), polimer üretimi için gereken yüksek saflıkta formdur.
| Tür | İsim |
|---|---|
| Yaygın İsimler | Tereftalik Asit, PTA, TPA, Saflaştırılmış Tereftalik Asit |
| Kimyasal İsimler | 1,4-Benzendikarboksilik Asit, p-Ftalik Asit, Benzen-1,4-dikarboksilik Asit |
| CAS Numarası | 100-21-0 |
| EC Numarası | 202-830-0 |
| MDL Numarası | MFCD00002558 |
| PubChem CID | 7489 |
| RTECS | WZ0875000 |
| HS Kodu | 2917.36 |
Tereftalik asit, 1 ve 4 pozisyonlarında (para konfigürasyon) iki karboksil grubu (-COOH) bulunan bir benzen halkasından oluşur. Molekül yüksek derecede simetriktir.
Yapısal Formül:
COOH
|
C
/ \
/ \
/ \
/ \
C C
| |
C - H C - COOH
| |
C C
\ /
\ /
\ /
\ /
C
\
COOH
Basitleştirilmiş Gösterim:
COOH
|
C₆H₄ - COOH
(1,4-konfigürasyon)
C₆H₄(COOH)₂ / C₈H₆O₄
166.13 g/mol
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Temel Yapı | Benzen halkası (C₆H₄) |
| Fonksiyonel Gruplar | İki karboksil grubu (-COOH) |
| Sübstitüsyon Şekli | 1,4 (para) konfigürasyonu |
| Simetri | Yüksek derecede simetrik molekül |
| Asitlik | Dikarboksilik asit (iki asidik proton) |
| pKa₁ (25°C) | 3.51 |
| pKa₂ (25°C) | 4.82 |
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila hafif kremsi kristal toz |
| Koku | Kokusuz veya çok hafif karakteristik |
| Moleküler Formül | C₈H₆O₄ |
| Moleküler Ağırlık | 166.13 g/mol |
| Yoğunluk (20°C) | 1.522 g/cm³ |
| Yığma Yoğunluğu | 0.85 – 1.05 g/cm³ |
| Erime Noktası | 427°C (kapalı tüpte) |
| Kaynama Noktası | Termal bozunma (300°C üzeri) |
| Parlama Noktası | Uygulanamaz (toz patlaması riski) |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı | 680°C |
| Buhar Basıncı (20°C) | İhmal edilebilir |
| Buhar Yoğunluğu (Hava=1) | 5.73 |
| Suda Çözünürlük (20°C) | 0.0015 g/100 mL (çok düşük) |
| DMF'de Çözünürlük | Yüksek |
| DMSO'da Çözünürlük | Yüksek |
| NMP'de Çözünürlük | Yüksek |
| Asetik Asitte Çözünürlük | Düşük |
| pH (süspansiyon) | 3 – 4 |
| pKa₁ (25°C) | 3.51 |
| pKa₂ (25°C) | 4.82 |
| Yanma Isısı | 3,250 kJ/mol |
| Çözücü | Çözünürlük | Koşullar |
|---|---|---|
| Su | Çok düşük (0.0015 g/100 mL) | 20°C |
| Su | Az çözünür | 100°C |
| Metanol | Çok düşük | 25°C |
| Etanol | Çok düşük | 25°C |
| Aseton | Çok düşük | 25°C |
| Dimetilformamid (DMF) | Yüksek | 25°C |
| Dimetil Sülfoksit (DMSO) | Yüksek | 25°C |
| N-Metilpirolidon (NMP) | Yüksek | 25°C |
| Asetik Asit | Düşük | 25°C |
| Benzen | Çözünmez | 25°C |
| Toluen | Çözünmez | 25°C |
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Kimyasal Karakter | Zayıf asidik (dikarboksilik asit) |
| Kararlılık | Normal depolama koşullarında kararlıdır |
| Hidroliz | Çok düşük reaktivite; ihmal edilebilir |
| Esterleşme | Yüksek sıcaklıkta alkollerle ester oluşturur (PET, PBT üretimi) |
| Aminlerle Reaksiyon | Tereftalamidler oluşturur |
| Bazlarla Reaksiyon | Tereftalat tuzları oluşturur (suda çözünür) |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli oksitleyiciler, kuvvetli bazlar (yüksek sıcaklık), kuvvetli indirgeyiciler |
n C₆H₄(COOH)₂ + n HO-CH₂-CH₂-OH → [-OC-C₆H₄-CO-O-CH₂-CH₂-O-]n + 2n H₂O
C₆H₄(COOH)₂ + 2 NaOH → C₆H₄(COONa)₂ + 2 H₂O (Disodyum tereftalat)
C₆H₄(CH₃)₂ + 3 O₂ → C₆H₄(COOH)₂ + 2 H₂O
n C₆H₄(COOH)₂ + n HO-(CH₂)₄-OH → Polibütilen Tereftalat + 2n H₂O
| Yöntem | Açıklama |
|---|---|
| p-Ksilen Sıvı Faz Oksidasyonu (Endüstriyel Standart) | C₆H₄(CH₃)₂ + 3 O₂ → C₆H₄(COOH)₂ + 2 H₂O |
| Katalizör | Kobalt asetat + Manganez asetat + Bromür (HBr veya NaBr) |
| Çözücü | Asetik asit |
| Reaksiyon Sıcaklığı | 150-200°C |
| Reaksiyon Basıncı | 10-20 bar |
| Oksitleyici Ajan | Hava (O₂) |
| Saflaştırma | Kristalizasyon, filtrasyon, hidrojenasyon (4-CBA giderme) |
| Verim | >%95 |
Reaksiyon Denklemi (p-Ksilen Oksidasyonu – En Yaygın):
C₆H₄(CH₃)₂ + 3 O₂ —[Co/Mn/Br]—> C₆H₄(COOH)₂ + 2 H₂O + Isı
| Form | Açıklama | Avantajlar | Uygulamalar |
|---|---|---|---|
| PTA Tozu (Standart) | İnce beyaz kristal toz | Yüksek saflık, hızlı reaksiyon | PET, PBT, polyester reçineler |
| PTA Granül | Aglomere edilmiş partiküller | Düşük toz, serbest akışlı | Otomatik dozajlama, büyük ölçekli üretim |
| Orta Saflık (TPA) | Standart saflıkta (≥%99) | Düşük maliyet | Polyester boya, plastikleştirici |
| Ham Tereftalik Asit (CTA) | Daha düşük saflık | Ara ürün | Saflaştırma prosesi için |
| Parametre | Spesifikasyon | Test Metodu |
|---|---|---|
| Saflık (C₈H₆O₄) | ≥ %99.9 (ağırlıkça) | HPLC |
| Görünüm | Beyaz kristal toz | Görsel |
| Erime Noktası | 427°C (kapalı tüpte) | DSC |
| Renk (Erimiş, APHA) | ≤ 10 | Melt color |
| Kül İçeriği | ≤ %0.05 (ağırlıkça) | ASTM D5631 |
| Nem (Karl Fischer) | ≤ %0.2 | ASTM E203 |
| 4-CBA (4-Karboksibenzaldehit) | ≤ 25 ppm | HPLC |
| p-Toluik Asit | ≤ 100 ppm | GC |
| Benzoik Asit | ≤ 50 ppm | GC |
| Toplam Metal (Co, Mn, Fe, Na) | ≤ 5 ppm | ICP-MS |
| Demir (Fe) | ≤ 2 ppm | ICP-OES |
| Kobalt (Co) | ≤ 5 ppm | ICP-OES |
| Manganez (Mn) | ≤ 5 ppm | ICP-OES |
| Partikül Boyutu (d50) | 120 – 200 µm | Elek analizi / Lazer kırınımı |
| Yığma Yoğunluğu | 0.85 – 1.05 g/cm³ | ASTM D1895 |
| Asit Sayısı | 674 – 676 mg KOH/g | Titrasyon |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| PET Şişe Üretimi | Etilen glikol ile polikondenzasyon → PET (şişirme kalıplama) |
| Polyester Tekstil Lifi | Sentetik elyaf (giyim, döşemelik, endüstriyel tekstil) |
| Ambalaj Filmleri | Gıda ambalajı (yüksek bariyer özelliği) |
| Termoform Kaplar | Tek kullanımlık gıda kapları, tepsiler |
| Strapping Bantları | Yüksek mukavemetli plastik bantlar |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Otomotiv Parçaları | Enjeksiyon kalıplama (sensör muhafazaları, konektörler, far reflektörleri) |
| Elektrik/Elektronik | Devre kesiciler, soketler, röle muhafazaları |
| Beyaz Eşya | Yüksek sıcaklık dayanımı gerektiren parçalar |
| Endüstriyel Parçalar | Dişliler, yataklar, pompa gövdeleri |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Dioktil Tereftalat (DOTP) | Ftalat içermeyen plastikleştirici – PVC, kablo, zemin kaplaması |
| Diizononil Tereftalat (DINT) | Yüksek performanslı plastikleştirici |
| Diizodesil Tereftalat (DIDT) | Düşük sıcaklık esnekliği gerektiren uygulamalar |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Polyester Kaplama Reçineleri | Toz boyalar, otomotiv katman boyaları |
| Endüstriyel Kaplamalar | Korozyon koruması, metal kaplamalar |
| Bobin Kaplamalar | Pre-painted metal (sac) |
| Sıvı Kaplamalar | Yüksek dayanıklılık gerektiren yüzeyler |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Poliftalamid (PPA) | Yüksek sıcaklık dayanımına sahip mühendislik polimeri |
| Sıvı Kristal Polimerler (LCP) | Yüksek performanslı elektronik bileşenler |
| Poliesteramidler | Termoplastik elastomerler |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Farmasötik Ara Ürünler | Bazı ilaç moleküllerinin sentezi |
| Tereftalat Tuzları | Kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde katkı |
| Organik Sentez | Ara ürün olarak |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| M83 Sis Bombası | Görüş engelleme (sıvı) |
| M90 Sis Bombası | Askeri taktik sis perdesi |
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Termoset Polyester | Cam elyaf takviyeli ürünler |
| Poliester Poliol | Poliüretan üretimi için |
| Boya Bağlayıcılar | Su bazlı boyalarda dispersiyon |
| Epoksi Kürleme Ajanları | Özel uygulamalar |
| Bileşen | Fonksiyon |
|---|---|
| Tereftalik Asit (PTA) | Dikarboksilik asit bileşeni |
| Etilen Glikol (EG) | Diol bileşeni |
| Antimon Trioksit (Sb₂O₃) veya Titanyum | Polimerizasyon katalizörü |
| Fosfit Stabilizatörleri | Termal bozunmayı önler |
Tipik PET Üretim Adımları:
| Adım | Sıcaklık | Açıklama |
|---|---|---|
| Esterleşme | 250-270°C | PTA + EG → Bis(2-hidroksietil) tereftalat (BHET) |
| Polikondenzasyon | 270-290°C (vakum) | BHET → PET + EG |
| Katı Hal Polimerizasyonu (SSP) | 200-230°C | Molekül ağırlığı artırma |
Tipik Formülasyon Oranları:
| Bileşen | Oran (ağırlıkça) |
|---|---|
| Tereftalik Asit (PTA) | %60-70 |
| Etilen Glikol (EG) | %30-40 |
| Katalizör (Sb/Ti) | 200-300 ppm |
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | > 5.000 mg/kg (düşük toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite (LD50, Tavşan) | > 2.000 mg/kg |
| Akut Solunum (LC50, Sıçan, 4 saat) | > 5 mg/L |
| Cilt Tahrişi | Hafif tahriş edici |
| Göz Tahrişi | Mekanik tahriş edici |
| Cilt Duyarlılaşması | Duyarlılaştırıcı değil |
| Solunum Duyarlılaşması | Duyarlılaştırıcı değil |
| Mutajenite | Negatif (Ames testi) |
| Kanserojenite | IARC: Sınıflandırılmamış (Grup 3) |
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Cilt Tahrişi | Kategori 2 | H315 |
| Göz Tahrişi | Kategori 2 | H319 |
| STOT - TE | Kategori 3 | H335 |
| Akut Sucul Toksisite | Kategori 3 | H402 |
Sinyal Kelimesi: UYARI
Tehlike Piktogramları: GHS07 (Ünlem İşareti)
Zararlılık İfadeleri (H-Codes):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H315 | Cilt tahrişine neden olur. |
| H319 | Ciddi göz tahrişine neden olur. |
| H335 | Solunum yolu tahrişine neden olabilir. |
| H402 | Sucul yaşam için zararlıdır. |
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozunu solumaktan kaçının. |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu kullanın. |
| P302+P352 | Cilt ile temasında: Bol sabun ve su ile yıkayın. |
| P305+P351+P338 | Göz ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın. |
| P312 | Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİNİ/doktoru arayın. |
| P501 | İçeriği/kabı yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. |
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. Tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. Bol su ile yıkayın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Bol su için. Kusturmayın. Tıbbi yardım alın. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Toz patlaması potansiyeli (Kst = orta seviye) |
| Söndürme Maddeleri | Su spreyi, CO₂, kuru kimyevi toz, köpük |
| Özel Tehlikeler | Isıtıldığında bozunarak toksik gazlar (CO, CO₂) salar |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kişisel Koruma | Toz maskesi, koruyucu gözlük, eldiven, tulum |
| Havalandırma | Havalandırmayı artırın; kapalı alanlarda lokal egzoz kullanın |
| Kontrol | Toz yayılımını önlemek için dökülen alanı kapatın |
| Temizleme Yöntemleri | Kuru olarak vakumla veya dikkatlice süpürerek toplayın. Suyla yıkamaktan kaçının. |
| Çevresel Önlemler | Kanalizasyon, drenaj ve su kütlelerine girmesini önleyin |
| Atık Bertarafı | Yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin (15-30°C), kuru (%50 bağıl nem altı), iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri | Neme dayanıklı kaplar (kraft torba, astarlı FIBC) |
| Korunması Gerekenler | Nem (topaklanma), toz birikimi (patlama riski), doğrudan güneş ışığı |
| Raf Ömrü | 24 ay (açılmamış, kuru kaplarda uygun depolamada) |
| Higroskopiklik | Düşük (suda çözünürlük çok düşük) |
| Ambalaj Seçenekleri | 25 kg kraft torba, 500 kg/1000 kg FIBC (büyük torba), 20-25 ton konteyner |
| Ambalaj Tipi | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Kraft Torba | 25 kg | Kraft kağıt + PE astar |
| Big-Bag (FIBC) | 500 – 1000 kg | Polipropilen |
| Konteyner | 20 – 25 ton | Astarlı konteyner |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Uygulanamaz (tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır) |
| Tehlike Sınıfı | Tehlikeli madde değil |
| Ambalaj Grubu | Uygulanamaz |
| Doğru Taşıma Adı | Tereftalik Asit |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| ADR/RID Etiketi | Uygulanamaz |
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB (REACH) | Kayıtlı; endüstriyel kullanım için onaylı |
| Türkiye (KKDİK) | Zorunlu uyum; kayıt gerektirir |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir |
| Kanada (DSL) | Listelenmiştir |
| Avustralya (AICS) | Listelenmiştir |
| Japonya (ENCS) | Listelenmiştir |
| Kore (KECL) | Listelenmiştir |
| Çin (IECSC) | Listelenmiştir |
| FDA Uyumu | 21 CFR 177.1630 (PET için gıda teması) |
| AB Gıda Teması | EU 10/2011 (gıda teması) |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul yaşam için zararlı (H402) |
| Biyobozunabilirlik | Yavaş biyobozunur |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel (Log P = 1.89) |
| Toprakta Hareketlilik | Düşük (suda çözünmez) |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre bertaraf edin. Kontrollü yakma tercih edilir. |
| Tür | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Tereftalik Asit, Saflaştırılmış Tereftalik Asit |
| İngilizce İsimler | Terephthalic Acid, Purified Terephthalic Acid (PTA), TPA, 1,4-Benzenedicarboxylic Acid (BDC), p-Phthalic Acid |
| CAS | 100-21-0 |
| EC | 202-830-0 |
| MDL | MFCD00002558 |
| PubChem CID | 7489 |
| RTECS | WZ0875000 |
| UN | Uygulanamaz |
| Özellik | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 100-21-0 |
| EC Numarası | 202-830-0 |
| Moleküler Formül | C₈H₆O₄ |
| Moleküler Ağırlık | 166.13 g/mol |
| Görünüm | Beyaz kristal toz |
| Koku | Kokusuz veya hafif |
| Yoğunluk | 1.522 g/cm³ |
| Erime Noktası | 427°C (kapalı tüpte) |
| Suda Çözünürlük (20°C) | 0.0015 g/100 mL |
| pKa₁ / pKa₂ | 3.51 / 4.82 |
| Birincil Kullanımlar | PET, PBT, plastikleştiriciler, kaplamalar |
| Raf Ömrü | 24 ay |
| UN Numarası | Uygulanamaz |
| GHS Sinyal Kelimesi | UYARI |
| Zararlılık İfadeleri | H315, H319, H335, H402 |
KRİTİK UYARILAR:
PET Üretimi: Tereftalik asit, etilen glikol ile polikondenzasyon reaksiyonunda PET polimerini oluşturur. Bu, dünyada en çok üretilen mühendislik polimerlerinden biridir.
PBT Üretimi: Tereftalik asit, 1,4-bütandiol (BDO) ile reaksiyona girerek PBT'yi oluşturur. PBT, yüksek sıcaklık ve kimyasal dayanımı ile otomotiv ve elektronik sektöründe yaygın kullanılır.
Ftalat İçermez: Tereftalik asit türevli plastikleştiriciler (DOTP), geleneksel ftalat plastikleştiricilere güvenli alternatif olarak kabul edilir.
Topaklanma: Tereftalik asit, nemli ortamda depolandığında topaklanma eğilimi gösterir. Kuru koşullarda depolayın ve hava geçirmez kaplar kullanın.
Toz Patlaması: Toz halinde kullanımda statik elektrik birikmesini önleyin. Topraklama ve toz toplama sistemleri kullanın.
DOTP Plastikleştirici: Dioktil tereftalat (DOTP), tereftalik asit ile 2-etilheksanolün esterleşmesi ile üretilir ve ftalat içermeyen bir plastikleştiricidir.
Gıda Teması Onayı: Tereftalik asitten üretilen PET, FDA ve EFSA tarafından gıda teması için onaylanmıştır.
Geri Dönüşüm: PET şişeler ve polyester lifler, yaygın olarak geri dönüştürülebilir (rPET).
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
Depolama: Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanda saklayın. Neme dayanıklı kaplar kullanın. Sıcaklığı 30°C'nin altında ve nemi %50 RH'nin altında tutun.
Kullanım: Koruyucu eldiven, gözlük ve toz maskesi kullanın. Toz oluşumundan kaçının. Lokal egzoz havalandırması kullanın.
İşleme: Esterleşme reaksiyonlarından önce PTA'yı ön kurutun. PET üretimi için PTA:EG molar oranını 1:1.05 – 1:1.20 arasında tutun.
Kalite Kontrol: Saflık, nem içeriği ve 4-CBA seviyelerini izleyin. Ürünün spesifikasyonları karşıladığından emin olun.
Atık Yönetimi: Atıkları yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. Kontamine malzemeler için yakma önerilir.
YASAL UYARI:
Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel tavsiye yerine geçmez.