İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderKalsiyum Disodyum EDTA, Calcium Disodium EDTA, Calcium Disodium Ethylene Diamine Tetra Acetate, Calcium Disodium Edetate, E385, Ca2Na EDTA, 62-33-9
Kalsiyum Disodyum EDTA (E385)
CAS Numarası: 62-33-9
Kimyasal Formül: C₁₀H₁₂O₈CaN₂Na₂·2H₂O (dihidrat)
Moleküler Ağırlık: 410.31 g/mol (dihidrat)
E Numarası: E385
Eş Anlamlılar: Kalsiyum Disodyum Etilen Diamin Tetra Asetat, Kalsiyum Disodyum Edetat, EDTA Kalsiyum Disodyum, Disodyum Kalsiyum EDTA, Kalsiyum Disodyum Edatamil, Kalsiyum Disodyum Edetat, Edetat Kalsiyum Disodyum
1. KİMYASAL KİMLİK
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Kalsiyum Disodyum EDTA |
| IUPAC Adı | Kalsiyum disodyum [[(etilendinitrilo)tetraasetato]] |
| CAS Numarası | 62-33-9 |
| Moleküler Formül | C₁₀H₁₂O₈CaN₂Na₂·2H₂O (dihidrat) |
| Moleküler Ağırlık | 410.31 g/mol (dihidrat); 374.27 g/mol (susuz) |
| E Numarası | E385 |
| Kimyasal Sınıf | EDTA Tuzu, Şelatlayıcı Ajan, Bağlayıcı |
| EC Numarası | 200-529-9 |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hal | Katı |
| Renk | Beyaz ila kirli beyaz |
| Görünüm | Kristal toz veya granül |
| Koku | Kokusuz |
| Tat | Hafif tuzlu |
| Erime Noktası | 250°C üzerinde bozunur (belirgin erime noktası yoktur) |
| Yoğunluk (20°C) | ~0.85 g/cm³ (yığın yoğunluğu) |
| pH (%1 çözelti) | 6.5 - 7.5 (nötre yakın) |
| Nem İçeriği | %8.0 - %12.0 (dihidrat olarak) |
3. ÇÖZÜNÜRLÜK ÖZELLİKLERİ
| Çözücü | Çözünürlük (20°C) |
|---|---|
| Su (soğuk) | Serbestçe çözünür (~10 g/100 mL) |
| Su (sıcak) | Çok serbestçe çözünür |
| Etanol (%95) | Pratik olarak çözünmez |
| Aseton | Pratik olarak çözünmez |
| Eter | Pratik olarak çözünmez |
| Kloroform | Pratik olarak çözünmez |
4. KİMYASAL YAPI VE BİLEŞİM
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Şelatlayıcı Ajan Tipi | Hekzadentat ligand (6 koordinasyon bölgesi) |
| Merkez İyon | Kalsiyum (Ca²⁺) |
| Karşı İyonlar | İki Sodyum (Na⁺) iyonu |
| Hidrat Formları | Dihidrat (ana), trihidrat (az) |
| Su İçeriği | %8.0-12.0 (yaklaşık 2H₂O'ya karşılık gelir) |
| Aktif Şelatlama Kapasitesi | Divalent ve trivalent metal iyonlarını bağlar (Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺, Mg²⁺, Mn²⁺) |
Kimyasal Yapı Notu: EDTA molekülü, metal iyonları ile kararlı, suda çözünür kompleksler oluşturur. Kalsiyum Disodyum EDTA'da, bir kalsiyum iyonu EDTA molekülü içinde bağlıyken, iki sodyum iyonu karşı iyon olarak görev yapar. Bu yapı, bileşiğin kalsiyumu diğer ağır metal iyonlarıyla (kurşun gibi) değiştirmesine olanak tanır ve bu da onu şelasyon tedavisi ve gıda koruma için kullanışlı kılar.
5. BİLEŞİM VE SPEKTRUMLAR
| Parametre | Spesifikasyon | Yöntem |
|---|---|---|
| Tayin (kuru bazda) | %97.0 - %102.0 | Titrasyon |
| Kalsiyum İçeriği | %9.0 - %10.5 | Titrasyon/AAS |
| Sodyum İçeriği | %10.5 - %12.0 | Alev Fotometresi |
| Su (Karl Fischer) | %8.0 - %12.0 | Karl Fischer |
| pH (%1 çözelti) | 6.5 - 7.5 | Potansiyometrik |
| Ağır Metaller (Pb olarak) | Maks. 10 ppm | AAS/ICP |
| Arsenik (As) | Maks. 3 ppm | AAS |
| Kurşun (Pb) | Maks. 5 ppm | AAS |
| Demir (Fe) | Maks. 50 ppm | AAS |
| Nitrilotriasetik Asit (NTA) | Maks. %0.1 | HPLC |
| Serbest EDTA | Maks. %1.0 | Titrasyon |
| Klorür (Cl olarak) | Maks. %0.05 | Titrasyon |
| Sülfat (SO₄ olarak) | Maks. %0.05 | Gravimetrik |
6. GIDA SİSTEMLERİNDE FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Fonksiyon | Açıklama |
|---|---|
| Şelatlayıcı Ajan (Bağlayıcı) | Oksidatif reaksiyonları katalizleyen metal iyonlarını (Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺, Mg²⁺, Mn²⁺) bağlar |
| Koruyucu | Mikrobiyal büyüme için gerekli metal iyonlarını uzaklaştırarak bozulmayı önler |
| Antioksidan (Sinerjist) | Pro-oksidan metal iyonlarını şelatlayarak antioksidanlarla sinerjistik etki gösterir |
| Renk Stabilizatörü | Meyve ve sebzelerde metal katalizli reaksiyonlardan kaynaklanan renk bozulmasını önler |
| Lezzet Koruyucu | Yağ ve yağların metal katalizli oksidasyonundan kaynaklanan istenmeyen tat oluşumunu önler |
| Doku Koruyucu | Konserve gıdalarda doku bozulmasını önler |
| Durultma Ajanı | İçeceklerde bulanıklık oluşumunu önler |
7. KULLANIM ALANLARI - GIDA SEKTÖRÜ
| Ürün Kategorisi | Fonksiyonu | Tipik Kullanım Seviyesi (mg/kg) |
|---|---|---|
| Konserve Karbonatlı Meşrubatlar | Lezzet koruma, renk stabilitesi | 25 - 50 |
| Mayonez ve Salata Sosları | Emülsiyon stabilizasyonu, oksidatif koruma | 50 - 100 |
| Salamura Sebzeler (Salatalık, Lahana) | Renk koruma, doku tutma | 150 - 250 |
| Konserve Beyaz Patates | Renk bozulmasını önleme | 50 - 100 |
| Konserve Fasulyeler (Lima, Pinto, Kırmızı, Pembe) | Renk tutma | 100 - 250 |
| Konserve Mantarlar | Renk stabilizasyonu | 100 - 200 |
| Konserve Karides ve Yengeç Eti | Renk koruma, istenmeyen tat önleme | 250 - 500 |
| Konserve Midye ve Deniz Tarağı | Doku ve renk tutma | 200 - 400 |
| Fermente Malt İçecekleri | Bulanıklık önleme, metal iyonu kontrolü | 25 - 50 |
| Sandviç Ezmesi | Emülsiyon stabilizasyonu | 100 - 200 |
| Patates Salatası | Renk bozulmasını önleme | 50 - 100 |
| Cevizli Turta Dolgusu | Acılaşma önleme | 100 - 200 |
| Sert Pişmiş Yumurta Ürünleri | Renk ve doku koruma | 200 - 400 |
| İşlenmiş Kuru Pinto Fasulyesi | Renk tutma (rehidrasyon) | 100 - 250 |
| Oleomargarin | Oksidatif kararlılık | 50 - 100 |
| Soslar ve Ezme | Metal iyonu kontrolü | 50 - 150 |
8. KULLANIM ALANLARI - İÇECEK SEKTÖRÜ
| İçecek Türü | Fonksiyonu | Tipik Kullanım Seviyesi (mg/kg) |
|---|---|---|
| Karbonatlı Meşrubatlar (Kola, Narenciye) | Lezzet koruma, renk stabilitesi | 25 - 50 |
| Vitamin Zenginleştirilmiş İçecekler | Vitaminleri (A, B, C, D, E) metal katalizli bozunmadan korur | 50 - 100 |
| Meyve Suları | Renk koruma, bulanıklık önleme | 30 - 80 |
| Spor İçecekleri | Mineral stabilizasyonu | 30 - 60 |
| Aromalı Sular | Lezzet koruma | 10 - 30 |
9. KULLANIM ALANLARI - DİĞER SEKTÖRLER
| Sektör | Uygulama |
|---|---|
| Farmasötik | Kurşun zehirlenmesi tedavisi (şelasyon terapisi), ağır metal detoksifikasyonu |
| Kozmetik ve Kişisel Bakım | Losyonlar, kremler, sabunlar, şampuanlar, saç kremlerinde şelatlayıcı ajan |
| Endüstriyel | Su arıtma, metal dekontaminasyonu, tekstil işleme, kağıt üretimi |
| Teşhis Tıbbı | Kan toplama tüplerinde antikoagülan |
| Tarım | Gübrelerde mikro besin stabilizasyonu |
10. GIDA KORUMADA ETKİ MEKANİZMASI
| Sorun | Mekanizma | E385 ile Çözüm |
|---|---|---|
| Oksidatif Acılaşma | Metal iyonları (Fe³⁺, Cu²⁺) lipid oksidasyonunu katalizler | Metal iyonlarını şelatlayarak katalizi önler |
| Enzimatik Esmerleşme | Polifenol oksidaz metal kofaktör gerektirir | Metal kofaktörleri uzaklaştırarak enzimleri inhibe eder |
| Vitamin Bozunması | Metal iyonları vitamin oksidasyonunu katalizler | A, C, D, E vitaminlerini korur |
| Renk Solması | Metal katalizli pigment bozunması | Antosiyaninleri ve diğer pigmentleri stabilize eder |
| Bulanıklık Oluşumu | Metal-polifenol kompleksleri çökelir | Kompleks oluşumunu önler |
| İstenmeyen Tat Gelişimi | Metal katalizli aroma bileşiklerinin oksidasyonu | Hassas aroma moleküllerini korur |
11. DÜZENLEYİCİ DURUM - FDA (ABD)
| Düzenleme | Bilgi |
|---|---|
| 21 CFR 172.135 | Gıda katkı maddesi olarak Kalsiyum Disodyum EDTA |
| GRAS Durumu | Belirtilen gıda kategorileri için onaylı |
| Maksimum Kullanım Seviyeleri | 25 - 800 mg/kg (gıda kategorisine bağlı olarak) |
FDA Onaylı Gıda Kategorileri ve Maksimum Seviyeleri:
| Gıda Kategorisi | Maksimum Seviye (ppm/mg/kg) |
|---|---|
| Salamura lahana ve salatalık | 220 |
| Konserve karbonatlı meşrubatlar | 33 |
| Fermente malt içecekleri | 25 |
| Konserve beyaz patates | 110 |
| Pişmiş konserve midye | 340 |
| Konserve yengeç eti | 275 |
| Kurutulmuş lima fasulyesi | 310 |
| Baklagiller (fasulye, bezelye) | 310 |
| Pembe fasulye | 310 |
| Kırmızı fasulye | 310 |
| Konserve mantar | 200 |
| Konserve karides | 250 |
| Fransız sosu, salata sosu, ezmeler, soslar | 75 |
| Mayonez, oleomargarin, cevizli turta dolgusu, patates salatası | 100 |
| İşlenmiş kuru pinto fasulyesi | 800 |
| Sandviç ezmesi, yapay renkli limon veya portakal aromalı | 100 |
| Sert pişmiş yumurta ürünleri | 400 |
12. DÜZENLEYİCİ DURUM - DİĞER BÖLGELER
| Bölge/Kurum | Durum | ADI / Maksimum Limitler |
|---|---|---|
| EFSA (Avrupa) | E385 olarak onaylı | Gıda kategorisine bağlı olarak 75 - 250 mg/kg |
| JECFA (BM/WHO) | Onaylı | ADI: 2.5 mg/kg vücut ağırlığı/gün (1973'te belirlendi) |
| İngiltere Gıda Standartları Ajansı | Onaylı ("Diğerleri" kategorisi) | AB düzenlemelerine göre |
| Avustralya Yeni Zelanda Gıda Standartları | Onaylı (Kod 385) | Uluslararası standartlara göre |
| Sağlık Kanada | Onaylı | FDA benzeri limitler |
| Türkiye (TGK) | Onaylı | AB düzenlemelerine göre |
| Japonya (MHLW) | Onaylı | Yerel düzenlemelere göre |
AB Onaylı Maksimum Seviyeleri (seçilmiş örnekler):
| Gıda Kategorisi | Maksimum Seviye (mg/kg) |
|---|---|
| Sürülebilir yağlar | 75 |
| Bakliyat, baklagiller, mantarlar, enginarlar | 250 |
| Isıl işlem görmüş et ürünleri | 100 |
| Dondurulmuş ve derin dondurulmuş kabuklular | 75 |
| Konserve ve şişelenmiş balık, kabuklular, yumuşakçalar | 250 |
| Emülsifiye soslar | 75 |
13. GÜVENLİK VE TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut oral toksisite (sıçan, LD₅₀) | >5,000 mg/kg (düşük toksisite) |
| Akut dermal toksisite (tavşan, LD₅₀) | >2,000 mg/kg |
| Akut inhalasyon (sıçan, LC₅₀) | >5 mg/L (4 saat) |
| Cilt tahrişi | Tahriş edici değil |
| Göz tahrişi | Hafif tahriş edici |
| Cilt hassasiyeti | Hassaslaştırıcı değil |
| Kabul Edilebilir Günlük Alım (ADI - JECFA) | 2.5 mg/kg vücut ağırlığı/gün |
| 60 kg yetişkin için ADI | 150 mg/gün |
| Genotoksisite | Negatif |
| Kanserojenite | Kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Üreme toksisitesi | Onaylı seviyelerde kanıt yoktur |
| Mutajenite | Negatif |
14. POTANSİYEL SAĞLIK ENDİŞELERİ
| Endişe | Bilimsel Bulgu |
|---|---|
| Mineral Eksikliği (Yüksek Dozlar) | Büyük dozlar vücuttan temel mineralleri (demir, çinko, bakır) şelatlayabilir |
| Akut Toksisite (Aşırı Doz) | Çok yüksek dozlar (>5,000 mg/kg) kusma, ishal, karın ağrısına neden olabilir |
| Kalsiyum Metabolizması | Onaylı gıda katkı maddesi seviyelerinde endişe yoktur |
| Nefrotoksisite (Böbrek) | Gıda katkı maddesi seviyelerinde gözlenmemiştir (endişe sadece enjekte edilen farmasötik kullanım içindir) |
| FDA/EFSA Sonucu | Onaylı limitler içinde kullanıldığında güvenlidir |
| JECFA Açıklaması (2023) | Yeniden değerlendirme devam etmektedir; mevcut ADI yeterli kabul edilmektedir |
Not: Kalsiyum Disodyum EDTA, iyi üretim uygulamalarına göre kullanıldığında genel olarak güvenli kabul edilir (GRAS). Disodyum EDTA'dan temel farkı, Kalsiyum Disodyum EDTA'nın şelasyon tedavisinde kullanıldığında hipokalsemiye (düşük kan kalsiyumu) neden olmamasıdır.
15. KARŞILAŞTIRMA: KALSİYUM DİSODYUM EDTA vs. DİSODYUM EDTA
| Özellik | Kalsiyum Disodyum EDTA (E385) | Disodyum EDTA (E386) |
|---|---|---|
| CAS Numarası | 62-33-9 | 139-33-3 |
| Formül | C₁₀H₁₂O₈CaN₂Na₂ | C₁₀H₁₄O₈N₂Na₂ |
| Moleküler Ağırlık (susuz) | 374.27 g/mol | 336.21 g/mol |
| AB Gıda Onayı | Onaylı (E385) | Gıda için onaylı değil |
| FDA Gıda Onayı | Onaylı (21 CFR 172.135) | Onaylı (21 CFR 172.120) |
| Tıbbi Kullanım | Kurşun zehirlenmesi tedavisi | Kullanılmaz (hipokalsemiye neden olur) |
| Kalsiyum İçeriği | Kalsiyum içerir | Kalsiyum içermez |
| Kan Kalsiyumu Üzerindeki Etkisi | Etkisi yok | Hipokalsemiye neden olabilir |
| Birincil Kullanım | Gıda koruma, şelasyon tedavisi | Endüstriyel şelatlayıcı ajan, bazı gıda kullanımları |
16. ÜRETİM SÜRECİ
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| Hammadeler | Disodyum EDTA, kalsiyum karbonat (kireç taşı) veya kalsiyum klorür |
| Sentez Reaksiyonu | Disodyum EDTA + Kalsiyum Karbonat → Kalsiyum Disodyum EDTA + CO₂ + H₂O |
| Saflaştırma | Kristalizasyon, filtrasyon |
| Kurutma | Dihidrat formuna kontrollü kurutma |
| Öğütme/Granülasyon | Toz veya granül forma parçacık boyutu küçültme |
| Paketleme | Nem emilimini önlemek için sızdırmaz kaplar |
Hammadde Kaynakları:
-
Disodyum EDTA: Etilendiamin, formaldehit ve sodyum siyanürden sentezlenir (ardından hidroliz)
-
Kalsiyum Karbonat: Doğal olarak oluşan mineral (kireç taşı) - hayvansal kaynaklardan gelmez
17. STABİLİTE VE DEPOLAMA
| Parametre | Gereklilik |
|---|---|
| Depolama Sıcaklığı | 15-25°C (oda sıcaklığı) |
| Nem | Düşük nem (<%60 bağıl nem) |
| Kap | Sıkıca kapalı (bir miktar higroskopiktir) |
| Işık Koruması | Gerekli değildir (ışık kararlıdır) |
| Raf Ömrü (uygun depolamada) | 36 ay |
| Bozunma Belirtileri | Topaklanma, renk değişimi (uygun depolamada minimum) |
| Özel Önlemler | Aşırı nemden koruyun; güçlü oksitleyici ajanlardan kaçının |
| Kimyasal Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır; 250°C üzerinde bozunur |
18. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre | Değerlendirme |
|---|---|
| Biyobozunabilirlik | Zayıf (EDTA bileşikleri çevrede kalıcıdır) |
| Ekotoksisite | Düşük ila orta; akuatik sistemlerde temel metalleri şelatlayabilir |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel |
| Atık Su Arıtma | Konvansiyonel arıtma tesislerinde tamamen giderilmez |
| Fotobozunabilirlik | Yavaştır (UV ışığı gerektirir) |
| Çevre Önlemleri | Su kütlelerine büyük dökülmelerden kaçının; bertaraf için yerel düzenlemeleri takip edin |
19. DİYET KISITLAMALARI İLE UYUMLULUK
| Kısıtlama | Uyumluluk | Açıklama |
|---|---|---|
| Vegan | Evet | Mineral kaynaklarından (kireç taşı) elde edilir, hayvansal ürünlerden değil |
| Vejetaryen | Evet | Hayvansal kaynaklı içerik yoktur |
| Helal | Evet | İslam hukukuna göre izin verilmiştir; Helal gerekliliklerini karşılar |
| Koşer | Evet | Koşer pareve; tüm kaşrut gerekliliklerini karşılar |
| Glütensiz | Evet | Buğday, çavdar, arpa veya melezlerini içermez; FDA'nın glütensiz tanımını karşılar |
| Süt Ürünü İçermez | Evet | Kalsiyum kireç taşından (mineral) gelir, süt ürünlerinden değil |
| Laktozsuz | Evet | Süt kaynaklı içerik yoktur |
| Alerjen İçermez | Evet | Başlıca alerjenlerden (soya, fındık, yumurta vb.) arındırılmıştır |
20. ÖZET VE KRİTİK BİLGİLER
Tanım: Kalsiyum Disodyum EDTA (E385, CAS 62-33-9), şelatlayıcı ajan, koruyucu, antioksidan sinerjisti, renk stabilize edici ve lezzet koruyucu olarak işlev gören çok işlevli bir gıda katkı maddesidir. Gıda bozulmasına, renk bozulmasına ve istenmeyen tatlara neden olacak oksidatif reaksiyonları katalizleyecek serbest metal iyonlarını (demir, bakır, çinko, manganez gibi) bağlayarak çalışır.
Ana Avantajlar (Gıda Endüstrisi İçin):
-
Geniş pH aralığında (3-10) etkili şelatlayıcı ajan
-
Yağ ve yağlarda oksidatif acılaşmayı önler
-
Doğal ve sentetik renkleri bozulmadan korur
-
Zenginleştirilmiş içeceklerde vitaminleri (A, B, C, D, E) korur
-
İçeceklerde bulanıklık oluşumunu önler
-
Konserve ve işlenmiş gıdaların raf ömrünü uzatır
-
Başlıca küresel düzenleyici kurumlar (FDA, EFSA, JECFA) tarafından onaylıdır
Yaygın Gıda Uygulamaları:
-
Karbonatlı meşrubatlar (kola, narenciye)
-
Mayonez, salata sosları, soslar
-
Salamura sebzeler (salatalık, lahana)
-
Konserve fasulye, mantar, patates
-
Konserve deniz ürünleri (karides, yengeç, midye)
-
İşlenmiş yumurta ürünleri
-
Emülsifiye soslar ve ezmeler
Güvenlik Değerlendirmesi:
-
FDA: GRAS (21 CFR 172.135)
-
EFSA: E385 olarak onaylı
-
JECFA: ADI 2.5 mg/kg vücut ağırlığı/gün (1973'te belirlendi)
-
Onaylı limitler içinde kullanıldığında güvenli kabul edilir
-
Büyük dozlar mineral eksikliğine neden olabilir (demir, çinko, bakır)
Disodyum EDTA'dan Temel Fark:
-
Kalsiyum Disodyum EDTA (E385) kalsiyum içerir; gıda ve kurşun zehirlenmesi tedavisinde kullanılır
-
Disodyum EDTA kalsiyum içermez; AB gıda kullanımı için onaylı değildir; hipokalsemiye neden olabilir
Kritik Güvenlik Notu: Kalsiyum Disodyum EDTA, Disodyum EDTA'dan farklıdır. Kalsiyum Disodyum EDTA, onaylı seviyelerde insan tüketimi için güvenlidir ve kurşun zehirlenmesi tedavisinde tıbbi olarak kullanılır. Disodyum EDTA, ciddi kalsiyum eksikliğine (hipokalsemi) neden olabileceği için dahili kullanım için uygun değildir.
Diyet Uyumluluğu: Veganlar, vejetaryenler, helal, koşer, glütensiz, süt ürünü içermeyen ve laktozsuz diyetler için uygundur.
