Piridoksin Hidroklorür, Piridoksin HCl, Pyridoxine Hydrochloride, Pyridoxine HCl, Vitamin B6, 58-56-0
VITAMIN B6 (PYRIDOXINE HCL)
1. KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Piridoksin Hidroklorür |
| Diğer İsimler |
Vitamin B6, Piridoksin HCl, 2-Metil-3-hidroksi-4,5-di(hidroksimetil)piridin Hidroklorür |
| CAS Numarası |
58-56-0 |
| EC Numarası (EINECS) |
200-386-2 |
| Kimyasal Formül |
C₈H₁₁NO₃ · HCl |
| Moleküler Ağırlık |
205.64 g/mol |
| Görünüm |
Beyaz ila hafif sarımsı kristal toz |
| Koku |
Kokusuz |
| Çözünürlük |
Suda çözünür, etanolde az çözünür |
| Vitamin Sınıfı |
Su ile çözünen vitamin (B kompleks) |
2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Beyaz ila hafif sarımsı kristal toz |
| Kimyasal Formül |
C₈H₁₁NO₃ · HCl |
| Moleküler Ağırlık |
205.64 g/mol |
| CAS Numarası |
58-56-0 |
| Erime Noktası |
~206 – 210 °C (ayrışır) |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
~220 g/L |
| Etanolde Çözünürlük |
Az çözünür |
| pH (Sulu Çözelti, 1%) |
~2.5 – 3.5 (asidik) |
| Koku |
Kokusuz |
| Stabilite |
Işığa karşı hassas, ısıya dayanıklı |
| Depolama |
Işıktan korunmuş, kuru ortam |
3. KİMYASAL YAPI
Kimyasal Yapı:
Piridoksin, bir piridin halkası üzerinde hidroksil ve hidroksimetil grupları içeren bir vitamin B6 formudur.
IUPAC Adı: 4,5-Bis(hidroksimetil)-2-metilpiridin-3-ol hidroklorür
SMILES: CC1=NC=C(CO)C(CO)=C1O.Cl
4. VİTAMİN B6 FORMULLARI
| Tür |
Açıklama |
| Piridoksin HCl |
En yaygın sentetik form; kararlı ve ucuz |
| Piridoksal |
Aktif form; enzim kofaktörü |
| Piridoksamin |
Aktif form; enzim kofaktörü |
| Piridoksal 5'-Fosfat (PLP) |
Biyolojik olarak en aktif form |
5. VÜCUTTAKİ GÖREVLERİ
| Görev |
Açıklama |
| Protein ve Aminoasit Metabolizması |
Aminoasit sentezi, transaminasyon ve deaminasyon |
| Sinir Sistemi |
Nörotransmitter sentezi (serotonin, dopamin, GABA) |
| Hemoglobin Sentezi |
Hemoglobin üretiminde rol oynar |
| Bağışıklık Sistemi |
Lenfosit üretimi ve bağışıklık fonksiyonu |
| Hormon Metabolizması |
Steroid hormonlarının metabolizması |
| Karbonhidrat Metabolizması |
Glikojenoliz ve glukoneogenez |
6. FAYDALARI
| Fayda |
Açıklama |
| Sinir Sistemi |
Sinir iletimini düzenler, nörotransmitter sentezini destekler |
| Ruh Hali Desteği |
Serotonin ve dopamin sentezi ile ruh halini iyileştirir |
| Anemi Önleme |
Hemoglobin sentezinde rol oynar |
| Bağışıklık Desteği |
Bağışıklık hücrelerinin üretimini destekler |
| Kalp Sağlığı |
Homosistein seviyesini düzenler |
| Hormon Dengesi |
Hormon metabolizmasında rol oynar |
| Protein Metabolizması |
Aminoasit metabolizmasını destekler |
7. EKSİKLİK BELİRTİLERİ
| Sistem |
Belirtiler |
| Sinir Sistemi |
Periferik nöropati, uyuşma, karıncalanma, depresyon, anksiyete |
| Hematolojik |
Mikrositik anemi (küçük kırmızı kan hücreleri) |
| Cilt |
Dermatit, kepek, ağız köşelerinde çatlaklar (angular cheilitis) |
| Bağışıklık |
Bağışıklık fonksiyonunda azalma |
| Bilişsel |
Konfüzyon, hafıza sorunları |
8. KAYNAKLAR
| Kaynak |
Açıklama |
| Et ve Kümes Hayvanları |
Tavuk, hindi, sığır eti |
| Balık |
Somon, ton balığı, morina |
| Sakatatlar |
Karaciğer, böbrek |
| Tam Tahıllar |
Buğday, yulaf, kahverengi pirinç |
| Baklagiller |
Nohut, mercimek, fasulye |
| Kuruyemiş ve Tohumlar |
Ayçiçeği çekirdeği, ceviz |
| Sebzeler |
Patates, muz, ıspanak |
| Meyveler |
Avokado, muz |
9. RİSK GRUPLARI
| Grup |
Neden |
| Yaşlı bireyler |
Emilim ve beslenme yetersizliği |
| Alkol bağımlıları |
Emilim ve depolama bozulur |
| Böbrek yetmezliği hastaları |
Vitamin kaybı |
| Otoimmün hastalıklar |
Emilim bozukluğu |
| Hamileler |
Artan ihtiyaç |
| Uzun süreli ilaç kullananlar |
İzoniazid, penicillamine, oral kontraseptifler |
10. TEDAVİ VE DOZ
| Parametre |
Bilgi |
| Günlük İhtiyaç (Yetişkin) |
1.3 – 1.7 mg |
| Hamilelikte |
1.9 mg |
| Emzirme Döneminde |
2.0 mg |
| Eksiklik Tedavisi |
50 – 100 mg/gün (doktor kontrolünde) |
| Üst Güvenli Limit |
100 mg/gün (yetişkin) |
| Normal Kan Değeri (PLP) |
20 – 100 nmol/L |
11. GÜVENLİK VE YAN ETKİLER
| Parametre |
Bilgi |
| Toksisite |
Düşük; fazlası idrarla atılır |
| Oral LD50 (Sıçan) |
~4,000 – 5,000 mg/kg |
| Yan Etkiler |
Yüksek dozlarda (200 mg/gün üzeri) nöropati |
| Alerji |
Nadir |
| İlaç Etkileşimleri |
İzoniazid, penicillamine, levodopa |
12. DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
| Uyarı |
Açıklama |
| Nörotoksisite |
Çok yüksek dozlarda (>200 mg/gün) sinir hasarına neden olabilir |
| İlaç Etkileşimleri |
İzoniazid ve penicillamine B6 eksikliğine neden olabilir |
| Levodopa Etkileşimi |
B6, levodopanın etkinliğini azaltabilir |
| Uzun Süreli Kullanım |
Yüksek dozda uzun süreli kullanımda periferik nöropati riski |
13. DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge / Otorite |
Durum |
| EFSA |
Günlük referans alım değeri belirlenmiştir |
| FDA |
Günlük değer (DV) 1.7 mg |
| Türkiye |
Besin takviyesi olarak onaylı |
| Codex |
Gıda takviyesi ve zenginleştirme için onaylı |
14. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
B6 Vitamini, Piridoksin Hidroklorür |
| İngilizce İsimler |
Vitamin B6, Pyridoxine Hydrochloride, Pyridoxine HCl |
| CAS Numarası |
58-56-0 |
15. ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
B6 Vitamini (Piridoksin HCl) |
| CAS Numarası |
58-56-0 |
| Formül |
C₈H₁₁NO₃ · HCl |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| Birincil Kullanım |
Protein metabolizması, sinir sistemi, bağışıklık |
KRİTİK UYARILAR
1. NÖROTOKSİSİTE RİSKİ: 200 mg/gün üzerindeki dozlar periferik nöropatiye neden olabilir. Önerilen dozları aşmayın.
2. İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ: İzoniazid (tüberküloz ilacı) ve penicillamine B6 eksikliğine neden olabilir. Bu ilaçları kullananlar ek B6 takviyesine ihtiyaç duyabilir.
3. LEVODOPA ETKİLEŞİMİ: B6, Parkinson hastalığında kullanılan levodopanın etkinliğini azaltabilir.
4. FAZLALIĞI GENELLİKLE ZARARSIZDIR: Fazla B6 idrarla atılır ancak çok yüksek dozlarda nörotoksik olabilir.
5. HAMİLELİKTE: Hamilelikte ihtiyaç artar. Doktor kontrolünde takviye önerilir.
6. DEPOLAMA: Işıktan korunmuş, kuru ve serin ortamda saklayın.
7. BESLENME: Dengeli beslenme ile genellikle yeterli B6 alınır. Risk grupları takviyeden fayda görebilir.
VİTAMİN B6 KARŞILAŞTIRMASI: PİRİDOKSİN (CAS 65-23-6) vs PİRİDOKSİN HCL (CAS 58-56-0)
1. GENEL BAKIŞ
Piridoksin ve Piridoksin Hidroklorür, her ikisi de Vitamin B6 formlarıdır. Ancak aralarında kimyasal yapı, çözünürlük, stabilite ve kullanım alanları açısından önemli farklar bulunmaktadır.
| Özellik |
Piridoksin (Vitamin B6) |
Piridoksin HCl (Vitamin B6 HCl) |
| CAS Numarası |
65-23-6 |
58-56-0 |
| Kimyasal Formül |
C₈H₁₁NO₃ |
C₈H₁₁NO₃ · HCl |
| Moleküler Ağırlık |
169.18 g/mol |
205.64 g/mol |
| Form |
Serbest baz (Free base) |
Hidroklorür tuzu (HCl salt) |
| Görünüm |
Beyaz ila açık sarı kristal toz |
Beyaz ila hafif sarımsı kristal toz |
| Koku |
Hafif karakteristik |
Kokusuz |
2. KİMYASAL YAPI KARŞILAŞTIRMASI
Piridoksin (Serbest Baz)
CH₂OH
|
HO ─ C ─ C ─ CH₂OH
| |
H₃C ─ C ─ C ─ H
| |
N OH
Piridoksin HCl (Hidroklorür Tuzu)
CH₂OH HCl
|
HO ─ C ─ C ─ CH₂OH
| |
H₃C ─ C ─ C ─ H
| |
N OH
Fark: Piridoksin HCl, piridoksin molekülüne bir hidroklorür (HCl) grubunun eklenmesiyle oluşur. Bu, tuz formunda olmasını sağlar.
3. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİK KARŞILAŞTIRMASI
| Özellik |
Piridoksin (65-23-6) |
Piridoksin HCl (58-56-0) |
| Moleküler Ağırlık |
169.18 g/mol |
205.64 g/mol |
| Erime Noktası |
159-162°C (bozunarak) |
206-210°C (ayrışır) |
| pH (1% çözelti) |
5.0-6.0 |
2.5-3.5 (asidik) |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
~3.4 g/L (az çözünür) |
~220 g/L (yüksek çözünürlük) |
| Etanolde Çözünürlük |
Çözünür |
Az çözünür |
| Yağda Çözünürlük |
Çözünmez |
Çözünmez |
| pKa |
5.0, 8.9 |
~5.0 (tuz formu) |
| Log P (Oktanol-Su) |
-0.76 |
-0.76 (benzer) |
| Işık Hassasiyeti |
Işığa duyarlı |
Işığa duyarlı |
| Higroskopiklik |
Düşük |
Orta (nem çekici) |
| Stabilite |
Işığa karşı hassas, ısıya dayanıklı |
Işığa karşı hassas, ısıya dayanıklı |
4. KULLANIM VE UYGULAMA KARŞILAŞTIRMASI
| Uygulama |
Piridoksin (65-23-6) |
Piridoksin HCl (58-56-0) |
| Gıda Takviyeleri |
✅ Kullanılır (daha az yaygın) |
✅ En yaygın kullanılan form |
| İlaç Formülasyonları |
❌ Nadir |
✅ Yaygın |
| Gıda Zenginleştirme |
❌ Nadir |
✅ Yaygın |
| Sıvı Formülasyonlar |
⚠️ Düşük çözünürlük |
✅ Yüksek çözünürlük |
| Enjeksiyonluk Çözeltiler |
❌ Uygun değil |
✅ Uygun |
| Toz Karışımlar |
✅ Uygun |
✅ Uygun |
| Tablet / Kapsül |
✅ Uygun |
✅ Uygun |
| Sulu Çözeltiler |
⚠️ Sınırlı |
✅ İdeal |
5. AVANTAJ VE DEZAVANTAJ KARŞILAŞTIRMASI
5.1. Piridoksin (65-23-6)
| Avantajlar |
Dezavantajlar |
| Daha yüksek biyolojik aktivite (%100 B6 aktivitesi) |
Düşük su çözünürlüğü |
| Daha az asidik (pH 5.0-6.0) |
Sulu formülasyonlarda zor çözünür |
| Daha yüksek saflık oranı |
Formülasyon esnekliği sınırlı |
| Daha az higroskopik (nem çekmez) |
Daha pahalı |
5.2. Piridoksin HCl (58-56-0)
| Avantajlar |
Dezavantajlar |
| Çok yüksek su çözünürlüğü (220 g/L) |
Asidik pH (2.5-3.5) |
| Formülasyon esnekliği yüksek |
Daha düşük B6 aktivitesi (%82.3) |
| Daha kararlı ve uzun raf ömrü |
Higroskopik (nem çeker) |
| Daha ekonomik |
Sulu çözeltilerde pH ayarı gerekir |
| Enjeksiyon ve sıvı formlara uygun |
- |
6. ÇÖZÜNÜRLÜK KARŞILAŞTIRMASI (20°C)
| Çözücü |
Piridoksin |
Piridoksin HCl |
| Su |
~3.4 g/L (az) |
~220 g/L (yüksek) |
| Etanol |
Çözünür |
Az çözünür |
| Metanol |
Çözünür |
Çözünür |
| Propilen Glikol |
Az çözünür |
Çözünür |
| Yağlar |
Çözünmez |
Çözünmez |
7. BİYOLOJİK AKTİVİTE KARŞILAŞTIRMASI
| Parametre |
Piridoksin |
Piridoksin HCl |
| B6 Vitamini Aktivitesi |
%100 |
~%82.3 |
| Aktif Forma Dönüşüm |
PLP'ye dönüşür |
PLP'ye dönüşür |
| Biyoyararlanım |
Yüksek |
Yüksek |
| Emilim |
İyi |
İyi (daha hızlı çözünür) |
| Doku Dağılımı |
Tüm dokulara |
Tüm dokulara |
Not: Her iki form da vücutta aktif form olan Piridoksal-5-Fosfat (PLP)'a dönüşür. Her iki form da etkili B6 vitaminidir.
8. KULLANIM ALANI KARŞILAŞTIRMASI
| Uygulama |
Piridoksin |
Piridoksin HCl |
| Gıda Takviyeleri |
Kullanılır |
En yaygın kullanılan |
| Bebek Mamaları |
Nadir |
Yaygın |
| Enteral Beslenme |
Nadir |
Yaygın |
| Parenteral Beslenme |
Uygun değil |
Uygun |
| Kozmetik |
Kullanılır |
Daha yaygın |
| Hayvan Yemi |
Nadir |
Yaygın |
9. DEPOLAMA KARŞILAŞTIRMASI
| Parametre |
Piridoksin |
Piridoksin HCl |
| Depolama Sıcaklığı |
15-25°C |
15-25°C |
| Nem Hassasiyeti |
Düşük |
Orta-yüksek (higroskopik) |
| Işık Hassasiyeti |
Yüksek |
Yüksek |
| Raf Ömrü |
24-36 ay |
24-36 ay |
| Ambalaj Gereksinimi |
Işık geçirmez |
Işık geçirmez, nemsiz |
10. HANGİSİNİ SEÇMELİSİNİZ?
| Eğer... |
Seçiminiz |
| Sulu çözelti hazırlanacaksa |
Piridoksin HCl |
| Enjeksiyonluk formülasyon ise |
Piridoksin HCl |
| Yüksek stabilite isteniyorsa |
Piridoksin HCl |
| Daha yüksek B6 aktivitesi isteniyorsa |
Piridoksin |
| Nötr pH isteniyorsa |
Piridoksin |
| Düşük maliyet önemliyse |
Piridoksin HCl |
| Tablet/kapsül formu için |
Her ikisi de uygundur |
| Gıda zenginleştirme için |
Piridoksin HCl |
| Kozmetik formülasyon için |
Piridoksin HCl (daha çok tercih) |
| Higroskopik olmayan ise |
Piridoksin |
11. ÖZET TABLO
| Özellik |
Piridoksin (65-23-6) |
Piridoksin HCl (58-56-0) |
| Form |
Serbest baz |
HCl tuzu |
| Su Çözünürlüğü |
Düşük (3.4 g/L) |
Yüksek (220 g/L) |
| pH (1%) |
5.0-6.0 |
2.5-3.5 |
| B6 Aktivitesi |
%100 |
%82.3 |
| Higroskopik |
Hayır |
Evet |
| Enjeksiyon |
Hayır |
Evet |
| Maliyet |
Yüksek |
Düşük |
| Kullanım Sıklığı |
Daha az |
Daha yaygın |
| Tercih Edilen |
Özel uygulamalar |
Genel kullanım |
SONUÇ:
-
Sulu çözelti, enjeksiyon ve düşük maliyetli uygulamalar için: Piridoksin HCl tercih edilir.
-
Daha yüksek B6 aktivitesi, nötr pH ve higroskopik olmayan form için: Piridoksin tercih edilir.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Bu belge tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık durumu veya eksiklik şüphesinde mutlaka bir sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Tam güvenlik, depolama, kullanım ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi dokümantasyona başvurulmalıdır.
