İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta Gönderİnvertaz, Sükraz, Invertase, Sucrase, Beta-Fructofuranosidase, Saccharase, Invert Sugar Enzyme, 9001-57-4
İnvertaz / Sükraz / Beta-Fruktofuranosidaz / Sakkaraz / İnvert Şeker Enzimi
CAS Numarası: 9001-57-4
EC Numarası: 232-608-5
Enzim Sınıfı: EC 3.2.1.26
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | İnvertaz |
| Diğer İsimler | Sükraz, Beta-Fruktofuranosidaz, Sakkaraz, İnvert Şeker Enzimi, Beta-H-fruktozidaz |
| CAS Numarası | 9001-57-4 |
| EC Numarası (EINECS) | 232-608-5 |
| Enzim Sınıfı | Hidrolaz (EC 3.2.1.26) |
| Sistematik Adı | Beta-fruktofuranosidaz |
| Kimyasal Yapı | Protein (polipeptit zinciri), globüler yapı, glikoprotein |
| Kaynak | Mayalar (Saccharomyces cerevisiae, Kluyveromyces fragilis, Saccharomyces carlsbergensis), Mantarlar (Aspergillus niger, Aspergillus oryzae), Bakteriler (Bacillus spp.) |
| Görünüm | Açık kahverengiden beyaza toz veya sıvı formülasyon |
| Çözünürlük | Suda iyi çözünür |
| Moleküler Ağırlık | 50.000 - 60.000 Da (mayadan gelen); 100.000 - 500.000 Da (agregat formları) |
| Glikoprotein | Evet; karbonhidrat içeriği kaynağa bağlı olarak değişir |
Açıklama:
İnvertaz, sükrozu (sakaroz) glikoz ve fruktoza hidrolize eden bir enzimdir. Bu reaksiyon sonucunda oluşan glikoz ve fruktoz karışımına "invert şeker" denir. İnvertaz, beta-fruktofuranosidaz veya sükraz olarak da bilinir. Enzim, sükroz molekülündeki α,β-1,2-glikozidik bağı hidrolize ederek glikoz ve fruktoz açığa çıkarır. Gıda endüstrisinde, özellikle şekerleme ve tatlı üretiminde invert şeker üretimi, şeker kristalleşmesini önleme, nem tutma kapasitesini artırma ve tat ile tekstür iyileştirme amacıyla yaygın olarak kullanılır. Ayrıca bal üretiminde, bira yapımında ve invert şeker şuruplarının üretiminde kullanılmaktadır.
| Tür | İsim |
|---|---|
| Yaygın İsimler | İnvertaz, Sükraz, İnvert Şeker Enzimi, Sakkaraz |
| Enzimatik İsimler | Beta-Fruktofuranosidaz, Beta-H-fruktozidaz, Beta-Fruktozidaz, Sükraz |
| EC Numarası | 3.2.1.26 |
| CAS Numarası | 9001-57-4 |
| HS Kodu | 3507.90.90 |
| WGK Almanya | 1 (su için düşük tehlike) |
3.1. Moleküler Yapı
İnvertaz, bir polipeptit zincirinden oluşan globüler bir glikoproteindir. Mayadan elde edilen invertaz tipik olarak %40-60 oranında karbonhidrat (mannan) içerir. Enzim, glikosidik bağların hidrolizini katalizleyen iki ana aktif bölgeye sahiptir. Molekülün karbonhidrat kısmı, enzimin yüksek sıcaklıklarda ve zorlu koşullarda stabilitesini artırır. İnvertaz, ekstrasellüler (hücre dışı) ve intrasellüler (hücre içi) formlarda bulunur. Ekstrasellüler form daha yüksek moleküler ağırlığa sahiptir ve daha glikozile edilmiştir.
3.2. Katalitik Mekanizma
İnvertaz, sükrozun hidrolizini asit-baz katalizi mekanizması ile gerçekleştirir:
Substrat Bağlanması: Sükroz molekülü, enzimin aktif bölgesine bağlanır. Aktif bölgede bulunan karboksilat grupları, substratın glikosidik bağına yaklaşır.
Katalitik Saldırı: Enzimin aktif bölgesindeki glutamik asit kalıntısı, glikosidik bağa proton verir. Bu, fruktoz kısmının ayrılmasına ve bir karbonkatyon ara ürünü oluşmasına neden olur.
Nükleofilik Saldırı: Bir su molekülü, karbonkatyon ara ürününe saldırarak glikoz ve fruktozu açığa çıkarır.
Ürün Serbest Bırakılması: Glikoz ve fruktoz ürünleri, aktif bölgeden serbest bırakılır.
3.3. Moleküler Ağırlık
50.000 - 60.000 Da (mayadan gelen, monomer); 100.000 - 500.000 Da (agregat formları)
3.4. Temel Yapısal Özellikler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Katalitik Alan | TIM varil yapısı (dört sarmallı) |
| Glikosilasyon | Yüksek derecede glikozile edilmiştir (karbonhidrat içeriği %40-60) |
| Substrat Spesifitesi | Sükroz, rafinoz (kısmen), stakiyoz |
| Çözünürlük | Suda iyi çözünür |
| İzoelektrik Nokta (pI) | ~3.5 - 4.5 |
| Sıcaklık Kararlılığı | Glikozilasyon nedeniyle yüksek sıcaklıklarda kararlıdır |
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Açık kahverengiden beyaza toz, granül veya sıvı |
| Koku | Hafif fermente veya kendine özgü (enzimatik) koku |
| Renk (Toz) | Açık kahverengiden beyaza |
| Moleküler Ağırlık | 50.000 - 60.000 Da (monomer); 100.000 - 500.000 Da (agregat) |
| İzoelektrik Nokta (pI) | ~3.5 - 4.5 |
| Suda Çözünürlük | İyi çözünür |
| Etanolde Çözünürlük | Çözünmez (çöktürülür) |
| Asetonda Çözünürlük | Çözünmez (çöktürülür) |
| Yoğunluk (Toz) | ~0.5 - 0.7 g/cm³ (sıkıştırılmamış) |
| Kuruma Kaybı (Toz) | ≤ 8.0 % |
| pH Optimum | 4.5 – 5.5 |
| pH Kararlılığı | 3.5 – 6.5 |
| Sıcaklık Optimumu | 50 – 60°C |
| Sıcaklık Kararlılığı | 60°C'de stabil; 65°C'nin üzerinde hızla inaktive olur |
| Aktivite İnhibitörleri | Ağır metaller (Ag⁺, Cu²⁺, Hg²⁺), SDS, Glikoz (ürün inhibisyonu) |
| Aktivite Aktivatörleri | Kalsiyum (Ca²⁺) iyonları, Magnezyum (Mg²⁺) iyonları |
| Özellik | Yüksek substrat konsantrasyonunda substrat inhibisyonu gösterir |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| EC Numarası | 3.2.1.26 |
| Sistematik Adı | Beta-fruktofuranosidaz |
| Reaksiyon | Sükroz + H₂O → α-D-Glikoz + β-D-Fruktoz |
| Substrat Spesifitesi | Sükroz (ana substrat), Rafinoz (kısmen), Stakiyoz |
| Bölünme Tipi | Hidrolaz |
| Bağ Spesifitesi | α,β-1,2-glikosidik bağ |
| Ürün Tipi | α-D-Glikoz, β-D-Fruktoz (invert şeker) |
| Aktivite Birimi (U) | 1 U = pH 4.5 ve 50°C'de 1 dakikada 1 μmol sükrozu hidrolize eden enzim miktarı (glikoz oksidaz veya DNSA yöntemi) |
| Spesifik Aktivite | 50 - 500 U/mg (saflığa ve kaynağa bağlı olarak) |
| Aktivite Tayini | Glikoz Oksidaz yöntemi, DNSA yöntemi, Polarimetrik yöntem |
| Hidroliz Derecesi | Standart koşullar altında tipik olarak %80-100; enzim dozajı, reaksiyon süresi ve substrat konsantrasyonuna bağlı olarak değişir |
| Substrat İnhibisyonu | Yüksek sükroz konsantrasyonlarında (>1M) inhibisyon görülür |
İnvertaz, sükrozun hidrolizini aşağıdaki adımları içeren bir mekanizma ile katalizler:
6.1. Substrat Bağlanması
Sükroz molekülü (α-D-glukoz-β-D-fruktoz), enzimin aktif bölgesine bağlanır. Bağlanma, enzimin substrata olan afınitesi tarafından belirlenir.
6.2. Proton Transferi
Aktif bölgedeki glutamik asit kalıntısı, glikosidik bağın oksijen atomuna bir proton verir. Bu, bağın zayıflamasına ve fruktoz kısmının ayrılmasına neden olur.
6.3. Karbonkatyon Oluşumu
Glikosidik bağın kırılması ile glikoz kısmında bir karbonkatyon ara ürünü oluşur. Bu ara ürün, enzimin aktif bölgesinde stabilize edilir.
6.4. Nükleofilik Saldırı
Bir su molekülü (nükleofil), karbonkatyon ara ürününe saldırarak glikoz ve fruktozu açığa çıkarır. Bu adımda, α-D-glikoz ve β-D-fruktoz oluşur.
6.5. Ürün Serbest Bırakılması
Glikoz ve fruktoz ürünleri, aktif bölgeden serbest bırakılır ve enzim başka bir katalitik döngü için hazır hale gelir.
7.1. Sükroz Hidrolizi (Ana Reaksiyon)
C₁₂H₂₂O₁₁ (Sükroz) + H₂O → C₆H₁₂O₆ (Glikoz) + C₆H₁₂O₆ (Fruktoz)
7.2. İnvert Şeker Oluşumu
Sükroz + H₂O (İnvertaz) → İnvert Şeker (Glikoz + Fruktoz)
7.3. Rafinoz Hidrolizi (Kısmi)
Rafinoz + H₂O → Melibioz + Fruktoz
7.4. Enzim İnaktivasyonu (Isıl)
İnvertaz (aktif) → İnvertaz (inaktif) (≥65°C, 10-15 dakika)
7.5. Ürün İnhibisyonu
İnvertaz + Glikoz → İnvertaz-Glikoz Kompleksi (inaktif)
| Tip | Kaynak | Optimum pH | Optimum Sıcaklık | Glikozilasyon | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|---|
| Maya İnvertazı (Ekstrasellüler) | Saccharomyces cerevisiae | 4.5-5.0 | 55-60°C | Yüksek (%40-60) | Şekerleme, tatlı üretimi |
| Maya İnvertazı (İntrasellüler) | Saccharomyces cerevisiae | 5.0-5.5 | 50-55°C | Düşük (%10-20) | Fermantasyon, bira |
| Fungal İnvertaz | Aspergillus niger, Aspergillus oryzae | 4.0-5.0 | 45-50°C | Orta düzey | Gıda, şekerleme |
| Bakteriyel İnvertaz | Bacillus subtilis | 5.5-6.5 | 40-50°C | Düşük | Özel uygulamalar |
| Ticari İnvertaz | Mayadan üretilen | 4.5-5.0 | 55-60°C | Değişken | Endüstriyel kullanım |
| Rekombinant İnvertaz | Genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar | Kaynağa bağlı | Kaynağa bağlı | Değişken | Özel uygulamalar |
9.1. Şekerleme ve Tatlı Üretimi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| İnvert Şeker Üretimi | Sükrozu glikoz ve fruktoza hidrolize ederek invert şeker şurubu üretir. | 0.01-0.1% (sükroz ağırlığı); 50-60°C; pH 4.5-5.0; 1-4 saat |
| Kristalleşme Önleme | Şeker kristalleşmesini önleyerek ürünün pürüzsüz ve homojen kalmasını sağlar. | 0.005-0.02% (formülasyon ağırlığı); 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
| Nem Tutma Kapasitesi | İnvert şekerin higroskopik özelliği ile ürünün nemli kalmasını sağlar. | Ürün bazında |
| Tat ve Tekstür İyileştirme | Fruktozun tatlılığı ve glikozun koruyucu etkisi ile ürün kalitesini artırır. | Formülasyona bağlı |
Örnek Reçete – İnvert Şeker Şurubu Üretimi:
Sükroz: 100 kg
Su: 50 L
İnvertaz: 10-50 g (aktiviteye göre)
Uygulama sıcaklığı: 50-55°C
pH: 4.5-5.0
İnkübasyon süresi: 2-4 saat
Sükrozu suda çözün ve 50-55°C'ye ısıtın. İnvertazı az miktarda suda çözün ve karışıma ekleyin. pH'ı 4.5-5.0 aralığında tutun. Belirtilen süre boyunca inkübe edin. İnvert şeker şurubu elde edilir. Enzimi ısıl işlemle inaktive edin.
9.2. Şekerleme Ürünleri (Bonbon, Karamel, Fondan)
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Fondan Üretimi | Pürüzsüz ve kremamsı doku oluşumu. | 0.005-0.01%; 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
| Karamel Üretimi | Kristalleşmeyi önleyerek akıcılık sağlar. | 0.005-0.02%; 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
| Bonbon ve Doldurmalı Şekerler | Dolgunun akışkanlığını ve stabilitesini sağlar. | 0.01-0.03%; 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
| Marshmallow | Şeker kristalleşmesini önleyerek yumuşak doku sağlar. | 0.005-0.01%; 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
Örnek Reçete – Fondan İçin Kristalleşme Önleme:
Şeker şurubu (sükroz): 100 kg
İnvertaz: 1-5 g (aktiviteye göre)
Uygulama sıcaklığı: 55°C
İnkübasyon süresi: 60-120 dakika
Şeker şurubunu 55°C'ye ısıtın. İnvertazı az miktarda suda çözün ve karışıma ekleyin. Belirtilen süre boyunca inkübe edin. İnvertaz, sükrozun bir kısmını invert şekere dönüştürerek kristalleşmeyi önler.
9.3. Bal ve Arı Ürünleri
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Bal Üretimi | Balda bulunan doğal invertaz aktivitesi ile sükrozun hidrolizi. | Doğal olarak bulunur |
| Bal Kristalleşmesini Önleme | İlave invertaz ile balın sıvı kalması sağlanır. | 0.005-0.01%; 40-50°C; pH 4.5-5.0 |
| Bal Kalitesi İyileştirme | Fruktoz/glikoz oranını düzenleyerek bal kalitesini artırır. | Ürün bazında |
9.4. Bira ve Fermentasyon Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Bira Fermantasyonu | Mayanın doğal invertaz aktivitesi ile sükrozun glikoz ve fruktoza hidrolizi. | Fermantasyon sırasında |
| Düşük Alkollü Bira | Fermente edilebilir şeker miktarını kontrol eder. | Özel işlem koşulları |
| Gluten-Free Bira | Sükrozdan fermente edilebilir şeker üretimi. | 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
9.5. Fırıncılık ve Unlu Mamuller
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Oranı |
|---|---|---|
| Hamur Kabarması | Sükrozun fermente edilebilir şekerlere dönüştürülmesi ile maya aktivitesini artırır. | 5-50 ppm (un ağırlığına göre) |
| Kek ve Pasta | Şeker kristalleşmesini önleyerek yumuşak doku sağlar. | 10-30 ppm |
| Kabuk Rengi | İnvert şekerin karamelizasyonu ile daha iyi kabuk rengi oluşumu. | Formülasyona bağlı |
9.6. İlaç ve Nutrasötik Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Şurup Formülasyonları | İnvert şeker şurubu üretimi ve tatlandırıcı olarak. | 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
| Kaplama Şurupları | Tablet kaplamalarında invert şeker kullanımı. | Formülasyona bağlı |
| Pediatrik Formülasyonlar | Bebek ve çocuk şuruplarında tatlandırıcı olarak. | 50-55°C; pH 4.5-5.0 |
9.7. Diğer Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Biyodizel Üretimi | Gliserol üretiminde invertaz yardımcı enzim olarak. |
| Kozmetik | Nemlendirici ve tatlandırıcı olarak invert şeker içeren formülasyonlar. |
| Fonksiyonel Gıdalar | Prebiyotik ve enerji kaynağı olarak invert şeker. |
| Tütün Endüstrisi | Tütün ürünlerinde tatlandırıcı olarak. |
10.1. Asit Hidroliz (Kimyasal)
| Özellik | Asit Hidroliz | İnvertaz (Enzimatik) |
|---|---|---|
| Artıları | Hızlı; basit proses; düşük maliyet (asit) | Spesifik; seçici; yan ürün oluşumu az; hafif koşullar; yüksek saflıkta ürün; sürdürülebilir |
| Eksileri | Spesifik değil; yan ürünler (HMF); korozyon; atık asit; çevresel risk; renk oluşumu | Yavaş; maliyetli; substrat inhibisyonu; ürün inhibisyonu; stabilite sorunları |
| Seçim | Büyük ölçekli invert şeker üretimi için tercih edilir (maliyet) | Yüksek kalite, spesifik ürün profili veya gıda uygulamaları için tercih edilir |
10.2. Glikoz İzomeraz (EC 5.3.1.18)
| Özellik | Glikoz İzomeraz | İnvertaz |
|---|---|---|
| Artıları | Glikozu fruktoza dönüştürür; yüksek fruktoz şurubu üretimi | Sükrozu glikoz ve fruktoza hidrolize eder; doğal ve yaygın kullanım |
| Eksileri | Sükrozu hidrolize etmez; substrat olarak glikoz gerektirir | Sadece sükrozu hidrolize eder; fruktoz oranı sabittir (50:50) |
| Seçim | Glikoz şurubundan yüksek fruktoz şurubu üretimi için tercih edilir | Sükrozdan invert şeker üretimi için tercih edilir |
10.3. Amilaz (EC 3.2.1.1)
| Özellik | Amilaz | İnvertaz |
|---|---|---|
| Artıları | Nişastayı hidrolize eder; hızlı; yaygın kullanım | Sükrozu hidrolize eder; yüksek saflıkta invert şeker üretimi |
| Eksileri | Sükrozu hidrolize etmez | Nişastayı hidrolize etmez |
| Seçim | Nişasta içeren ürünler için tercih edilir | Sükroz içeren ürünler için tercih edilir |
10.4. Laktaz (EC 3.2.1.108)
| Özellik | Laktaz | İnvertaz |
|---|---|---|
| Artıları | Laktozu glikoz ve galaktoza hidrolize eder | Sükrozu glikoz ve fruktoza hidrolize eder; şekerleme uygulamaları |
| Eksileri | Sükrozu hidrolize etmez | Laktozu hidrolize etmez |
| Seçim | Süt ürünleri için tercih edilir | Şekerleme ürünleri için tercih edilir |
11.1. Akut Toksisite
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | Pratik olarak toksik değildir (> 5.000 mg/kg) |
| Akut Dermal Toksisite | Düşük risk (> 2.000 mg/kg) |
| Akut Solunum Toksisitesi | Toz formu solunduğunda solunum hassasiyetine neden olabilir |
| Göz Tahrişi | Hafif ila orta derecede tahriş edici |
| Cilt Tahrişi | Hafif tahriş edici; bazı formlar hassaslaştırıcı olabilir |
| Solunum Hassasiyeti | Tekrarlayan maruziyette mesleki astıma neden olabilir (enzim tozu) |
| Metabolizma | Enzim protein olarak sindirim sisteminde parçalanır ve amino asitlere metabolize olur |
11.2. Düzenleyici Durum
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| FDA | GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) - 21 CFR 184.1349 |
| EFSA | Gıda enzimi olarak onaylanmıştır; güvenlik değerlendirmesi yapılmıştır |
| JECFA | Gıda katkı maddesi olarak kabul edilebilir; spesifikasyonları belirlenmiştir |
| Kosher Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Helal Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Vegan | Mikrobiyal kaynaklar vegandır |
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Solunum Hassasiyeti | Kategori 1 | H334: Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir |
| Göz Tahrişi | Kategori 2 | H319: Ciddi göz tahrişine neden olur |
| Belirli Hedef Organ Toksisitesi (STOT SE) | Kategori 3 | H335: Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
Sinyal Kelimesi: Tehlike (Danger)
Tehlike Piktogramları: GHS07 (Ünlem işareti), GHS08 (Sağlık Tehlikesi)
Zararlılık İfadeleri (H-Codes):
H334: Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir
H319: Ciddi göz tahrişine neden olur
H335: Solunum yolu tahrişine neden olabilir
Güvenlik İfadeleri (Tarihsel):
| Kod | İfade |
|---|---|
| S22 | Tozunu solumayın. |
| S24/25 | Cilt ve göz ile temasından kaçının. |
| S26 | Göz ile temasında bol su ile yıkayın ve tıbbi yardım alın. |
| S36/37/39 | Uygun koruyucu giysi, eldiven ve gözlük kullanın. |
| Kod | İfade |
|---|---|
| P260 | Tozunu solumaktan kaçının. |
| P264 | Kullanımdan sonra elleri iyice yıkayın. |
| P271 | Sadece açık havada veya iyi havalandırılan alanlarda kullanın. |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın. |
| P302+P352 | Cilt ile temasında: Bol sabun ve su ile yıkayın. |
| P304+P340 | Solunması halinde: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes alması için istirahat ettirin. |
| P305+P351+P338 | Göz ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın. |
| P337+P313 | Göz tahrişi devam ederse: Tıbbi yardım alın. |
| P342+P311 | Solunum semptomları yaşanırsa: Zehir merkezini/doktoru arayın. |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış alanda saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun. |
| P501 | İçeriği/kabı yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. |
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Tozlu ortamdan uzaklaştırın. Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa tıbbi yardım alın. Semptomlar devam ederse doktora başvurun. |
| Cilt Teması | Bol su ve sabun ile yıkayın. Kontamine giysileri çıkarın. Kızarıklık veya tahriş olursa tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile durulayın. Kontakt lensleri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Bol su için. Bilinci kapalıysa ağızdan bir şey vermeyin. Kusturmayın. Tıbbi yardım alın. |
| Not | Alerjik reaksiyon gelişmesi durumunda (solunum zorluğu, deri döküntüsü) derhal tıbbi yardım alın. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Organik toz olarak yangın tehlikesi oluşturabilir; toz bulutu havada patlayıcı olabilir |
| Uygun Söndürücüler | Su spreyi, CO₂, kuru kimyevi toz, alkole dayanıklı köpük |
| Özel Tehlikeler | Termal bozunma sonucu toksik gazlar (CO, CO₂, azot oksitler, kükürt oksitler) oluşur |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
| Özel Önlemler | Toz bulutu oluşumundan kaçının. Kapları su spreyi ile soğutun. |
| Patlama Riskleri | Toz/hava karışımları patlayıcı olabilir. Havalandırma ve kaynak kontrolü sağlayın. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kişisel Koruma | Koruyucu gözlük, kimyasal dayanımlı eldiven, toz maskesi (P2/P3), tulum |
| Havalandırma | Havalandırmayı artırın; lokal egzoz kullanın; tozun havaya dağılmasını önleyin |
| Kontrol | İnert malzeme (kum, vermikülit) ile emdirin; tozun yayılmasını önleyin |
| Temizleme Yöntemleri | Emici malzeme ile toplayın. Toz oluşumunu önlemek için vakumlu temizleyici kullanın. Süpürme işlemi tozu havaya kaldırabilir, bu nedenle ıslak temizleme tercih edilir. |
| Çevresel Önlemler | Kanalizasyon, drenaj ve su kütlelerine girmesini önleyin. Toprak ve yüzey sularına karışmasını engelleyin. |
| Atık Bertarafı | Yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. Kontamine materyalleri kapalı kaplarda toplayın. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan. Doğrudan güneş ışığından koruyun. Nemden koruyun. |
| Sıcaklık | Önerilen: 4-25°C. Uzun süreli depolama için 4°C (buzdolabı) tavsiye edilir. Donmaktan kaçının. |
| Kap Gereksinimleri | Ağzı sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplar. HDPE, PP veya alüminyum kaplar kullanın. |
| Kaçınılması Gerekenler | Yüksek sıcaklık (>40°C), yüksek nem, direkt güneş ışığı, güçlü oksitleyiciler, ağır metaller (Ag⁺, Cu²⁺, Hg²⁺). |
| Malzeme Uygunluğu | HDPE, PP, alüminyum, paslanmaz çelik. Kaçınılması gerekenler: Bakır, çinko, gümüş (aktivite kaybına neden olabilir). |
| Raf Ömrü | 12-24 ay (açılmamış orijinal ambalajında, önerilen depolama koşullarında) |
| Kararlılık Notu | Higroskopiktir; nem çeker. Aktivite kaybını önlemek için kapalı kaplarda saklayın. Enzim aktivitesi yüksek sıcaklıklarda düşer. |
| Ambalaj Tipi | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Toz Form | 1 kg, 5 kg, 10 kg, 20 kg, 25 kg | Alüminyum folyo torba / HDPE varil / Çok katmanlı kraft torba |
| Sıvı Form | 1 L, 5 L, 10 L, 20 L, 200 L | HDPE şişe / HDPE varil / IBC tank |
| Dökme (Toz) | 500 – 1000 kg | Big bag / FIBC |
| Dökme (Sıvı) | 1000 L | IBC Tank |
| Küçük Kaplar | 50 g, 100 g, 500 g | Alüminyum folyo torba / HDPE şişe |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Uygulanamaz (tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır) |
| Tehlike Sınıfı | Taşıma için tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
| Ambalaj Grubu | Uygulanamaz |
| ADR/RID | Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu | Düzenlenmemiştir |
| IATA (Hava) | Düzenlenmemiştir (toz formu için havayolu şirketlerine danışılmalıdır) |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Taşıma Sıcaklığı | Ortam sıcaklığı; nemden ve direkt güneş ışığından koruyun. |
| Özel Taşıma Koşulları | Toz formunun havaya dağılmasını önleyin. Sıvı formun sızıntısını önleyin. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul organizmalar için düşük toksisite (EC50 > 100 mg/L) |
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur (protein yapısı nedeniyle) |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel (proteinler genellikle biyobirikim yapmaz) |
| Toprakta Hareketlilik | Orta düzeyde; protein yapısı nedeniyle toprakta parçalanır |
| Buhar Davranışı | Buharlaşmaz (toz form) / Sıvı formda düşük buhar basıncı |
| WGK Almanya | 1 (su için düşük tehlike) |
| Ekotoksisite | Toprak organizmaları için düşük toksisite; yararlı mikroorganizmaları etkilemez |
| Atık Bertarafı | Yakma veya yerel düzenlemelere uygun bertaraf; kanalizasyona dökmeyin |
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği (EFSA) | Gıda enzimi olarak onaylanmıştır; Güvenlik değerlendirmesi yapılmıştır |
| Avrupa Birliği (REACH) | Kayıtlı; gıda enzimi olarak kullanımı onaylanmıştır |
| ABD (FDA) | GRAS (21 CFR 184.1349) |
| Türkiye | Gıda enzimi olarak onaylanmıştır; Türk Gıda Kodeksi'ne uygundur |
| JECFA | Gıda katkı maddesi olarak kabul edilebilir; spesifikasyonları belirlenmiştir |
| Kosher Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Helal Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Organik Sertifika | Mikrobiyal kaynak formlar için temin edilebilir |
| Vegan | Mikrobiyal kaynaklar vegandır |
S1: İnvertaz gıda uygulamaları için güvenli midir?
C1: Evet. İnvertaz, FDA tarafından GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) olarak sınıflandırılmıştır ve EFSA tarafından gıda enzimi olarak onaylanmıştır. Şekerleme, tatlı ve fırıncılık ürünlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, toz formu solunduğunda alerjik reaksiyonlara neden olabileceğinden, uygun kişisel koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
S2: İnvertazın sükroz üzerindeki etkisi nedir?
C2: İnvertaz, sükrozu (sakaroz) glikoz ve fruktoza hidrolize eder. Bu reaksiyon sonucunda oluşan glikoz ve fruktoz karışımına "invert şeker" denir. İnvert şeker, sükrozdan daha tatlıdır, daha higroskopiktir ve kristalleşmez. Bu nedenle şekerleme ve tatlı üretiminde tercih edilir.
S3: İnvertaz ile asit hidroliz arasındaki fark nedir?
C3: İnvertaz enzimatik hidroliz sağlar; spesifiktir, hafif koşullarda çalışır ve yan ürün oluşturmaz. Asit hidroliz ise kimyasal bir yöntemdir; yüksek sıcaklık gerektirir, yan ürünler (HMF) oluşturabilir ve korozyona neden olabilir. Enzimatik hidroliz, yüksek kaliteli invert şeker üretimi için tercih edilir.
S4: İnvertaz vegan ve helal ürünler için uygun mudur?
C4: Mikrobiyal (maya veya fungal) kaynaklı invertazlar vegan ve helal sertifikasına uygundur. Ürün Saccharomyces cerevisiae veya Aspergillus gibi mikroorganizmalardan üretildiği için hayvansal içerik içermez. Üreticilerden ilgili sertifikalar temin edilebilir.
S5: İnvertazın raf ömrü ne kadardır?
C5: Ağzı sıkıca kapalı orijinal ambalajında, serin (4-25°C) ve kuru bir yerde, doğrudan güneş ışığından uzakta saklandığında, 12-24 ay raf ömrü önerilir. Uzun süreli depolama için 4°C'de saklanması aktivite kaybını minimize eder.
S6: İnvertaz nasıl depolanmalıdır?
C6: Serin (tercihen 4-25°C), kuru ve iyi havalandırılmış alanda, ağzı sıkıca kapalı kaplarda depolanmalıdır. Nem, yüksek sıcaklık (>40°C) ve direkt güneş ışığı aktivite kaybına neden olur. Ağır metallerle (gümüş, bakır, cıva) temastan kaçınılmalıdır.
S7: İnvertazın optimum çalışma koşulları nelerdir?
C7: İnvertazın pH optimumu 4.5-5.5 arasındadır ve sıcaklık optimumu kaynağa bağlı olarak 50-60°C arasında değişir. Maya kaynaklı invertazlar tipik olarak 55-60°C'de en iyi aktiviteyi gösterir. Enzim 60°C'ye kadar stabil olup 65°C'nin üzerinde hızla inaktive olur. Yüksek substrat konsantrasyonlarında substrat inhibisyonu görülür.
S8: İnvertaz şekerleme üretiminde neden kullanılır?
C8: Şekerleme üretiminde invertaz, sükrozun bir kısmını invert şekere dönüştürerek şeker kristalleşmesini önler. Bu, ürünün pürüzsüz, kremamsı ve homojen kalmasını sağlar. Ayrıca, invert şekerin higroskopik özelliği ile ürünün nemli kalmasını ve raf ömrünün uzamasını sağlar. Fondan, karamel, marshmallow ve bonbon üretiminde yaygın olarak kullanılır.
S9: İnvertaz invert şeker şurubu üretiminde nasıl kullanılır?
C9: İnvert şeker şurubu üretimi için sükroz çözeltisi hazırlanır, pH 4.5-5.0'a ayarlanır ve 50-55°C'ye ısıtılır. İnvertaz eklenir ve 2-4 saat inkübe edilir. Reaksiyon sonucunda sükroz glikoz ve fruktoza hidrolize olur. Enzim ısıl işlemle inaktive edilir ve invert şeker şurubu elde edilir. Bu şurup, şekerleme, içecek ve ilaç endüstrisinde kullanılır.
S10: İnvertaz tozu solunması halinde ne gibi etkiler yapar?
C10: İnvertaz tozu, solunduğunda alerjik reaksiyonlara, astım benzeri semptomlara ve solunum yolu tahrişine neden olabilir. Gıda işleme endüstrilerinde enzim tozuna tekrarlayan maruziyet sonucu mesleki astım gelişebilir. Bu nedenle, toz formun kullanımında mutlaka toz maskesi (P2/P3) kullanılmalı ve lokal havalandırma sağlanmalıdır.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 9001-57-4 |
| EC Numarası | 232-608-5 |
| EC Sınıfı | 3.2.1.26 |
| Sistematik Adı | Beta-fruktofuranosidaz |
| Görünüm | Açık kahverengi toz veya sıvı |
| Koku | Hafif fermente / kendine özgü |
| Moleküler Ağırlık | 50.000 - 60.000 Da (monomer) |
| pH Optimum | 4.5 – 5.5 |
| Sıcaklık Optimum | 50 – 60°C |
| Suda Çözünürlük | İyi çözünür |
| Substrat | Sükroz |
| Ürün | Glikoz + Fruktoz (İnvert Şeker) |
| Aktivite | ≥ 100.000 U/g (toz) / ≥ 5.000 U/mL (sıvı) |
| Raf Ömrü | 12-24 ay |
| Birincil Kullanımlar | Şekerleme, tatlı, invert şeker üretimi |
| UN Numarası | Uygulanamaz |
| WGK Almanya | 1 |
KRİTİK UYARILAR:
Toz Kontrolü ve Solunum Hassasiyeti: İnvertaz tozu, tekrarlayan maruziyet sonucu mesleki astıma yol açabilir. Tozun havaya dağılmasını önlemek için lokal havalandırma kullanın ve mutlaka toz maskesi (P2/P3) takın. Sıvı formülasyonlar toz formuna göre daha güvenlidir.
Substrat İnhibisyonu: İnvertaz, yüksek sükroz konsantrasyonlarında (>1M) substrat inhibisyonu gösterir. Optimum substrat konsantrasyonunu belirlemek için deneyler yapın. Aşırı yüksek sükroz konsantrasyonları enzim aktivitesini azaltır.
Aktivite Kaybı - Sıcaklık: İnvertaz, 65°C'nin üzerinde hızla ve geri dönüşümsüz olarak inaktive olur. Uygulama sıcaklıklarını kesinlikle optimum aralıkta (50-60°C) tutun. Şekerleme ve invert şeker üretiminde sıcaklık kontrolü kritik öneme sahiptir.
Aktivite Kaybı - pH: İnvertaz, pH 3.5'ın altında veya pH 6.5'ın üzerinde stabilitesini kaybeder. Uygulama pH'ını optimum aralıkta (4.5-5.5) tutun. Aşırı asidik veya bazik koşullar enzimin kalıcı olarak inaktive olmasına neden olur.
Ürün İnhibisyonu: Glikoz, invertaz aktivitesini inhibe eder (ürün inhibisyonu). Yüksek glikoz konsantrasyonlarında reaksiyon hızı düşer. Sürekli sistemlerde veya ürünün uzaklaştırıldığı proseslerde aktivite daha yüksektir.
Aktivite Kaybı - Ağır Metaller: Gümüş (Ag⁺), bakır (Cu²⁺) ve cıva (Hg²⁺) iyonları invertazı inhibe eder. Enzimin temas edeceği ekipmanlarda bu metallerden kaçının. Paslanmaz çelik, HDPE veya cam malzemeler tercih edilmelidir.
Gıda Kalitesi: Gıda uygulamalarında sadece FDA/EFSA onaylı, spesifikasyonlara uygun gıda kalitesi invertaz kullanılmalıdır. Endüstriyel kalite enzimler safsızlıklar içerebilir ve insan tüketimi için uygun değildir.
Glikozilasyon ve Stabilite: Maya kaynaklı invertaz yüksek oranda glikozile edilmiştir ve bu nedenle daha kararlıdır. Fungal kaynaklı invertazlar daha düşük glikozilasyon seviyesine sahiptir ve daha düşük sıcaklıklarda daha iyi çalışır. Uygulama için doğru kaynağı seçin.
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
Depolama: Serin (4-25°C), kuru ve iyi havalandırılmış alanda, ağzı sıkıca kapalı kaplarda saklayın. Uzun süreli depolama için +4°C (buzdolabı) tavsiye edilir. Açıldıktan sonra kısa sürede tüketin.
Kullanım: Koruyucu eldiven, toz maskesi (P2/P3) ve koruyucu gözlük kullanın. Tozun havaya dağılmasını önlemek için tercihen sıvı formülasyonları kullanın. Çalışma çözeltilerini her uygulama için taze hazırlayın.
Substrat Hazırlığı: Sükroz çözeltisini iyice karıştırın ve homojen hale getirin. Substrat konsantrasyonunu optimum seviyede tutun. Ön ısıtma, sükrozun enzim tarafından daha kolay hidrolize edilmesini sağlar.
Dozaj: Enzim aktivitesine göre doğru dozajı hesaplayın. Her partide enzim aktivitesini kontrol edin. Düşük dozajla başlayın ve sonuçlara göre ayarlayın. Tipik dozaj aralıkları invert şeker üretimi için %0.01-0.1, şekerleme uygulamaları için %0.005-0.02'dir.
Enzim İnaktivasyonu: Aşırı hidrolizi önlemek için işlem sonunda enzimi ısıl işlemle (≥65°C, 10-15 dakika) inaktive edin. İnvert şeker şurubu için pastörizasyon kalan enzim aktivitesini inaktive edecektir.
Kalite Kontrol: Her parti için aktivite testi yapın. Mikrobiyolojik kontaminasyonu önlemek için üretim ve kullanım hijyenine dikkat edin. Tutarlı ürün kalitesi için işleme sırasında invert şeker içeriğini, tatlılık seviyesini ve kristalleşme durumunu izleyin.
Atık Yönetimi: Enzim ve kontamine malzemeleri yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. Kanalizasyona dökmeyin. Atık suya salınırsa, bertaraf etmeden önce enzimi ısıl işlemle inaktive edin.
Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. İnvertaz tozu solunduğunda hassasiyet oluşturabilir; uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.