İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderKatalaz, Catalase, Oxidoreductase, 9001-05-2
Katalaz / Hidrojen Peroksidaz / Oksiredüktaz / Peroksidaz / H₂O₂ Parçalayıcı Enzim
CAS Numarası: 9001-05-2
EC Numarası: 232-577-1
Enzim Sınıfı: EC 1.11.1.6
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Katalaz |
| Diğer İsimler | Hidrojen Peroksidaz, Oksiredüktaz, Peroksidaz, H₂O₂ Parçalayıcı Enzim, Katalaz Enzimi |
| CAS Numarası | 9001-05-2 |
| EC Numarası (EINECS) | 232-577-1 |
| Enzim Sınıfı | Oksidoredüktaz (EC 1.11.1.6) |
| Sistematik Adı | Hidrojen peroksit: hidrojen peroksit oksidoredüktaz |
| Kimyasal Yapı | Protein (polipeptit zinciri), globüler yapı, hem proteini (demir içeren porfirin) |
| Kaynak | Sığır karaciğeri, Mikrobiyal (Aspergillus niger, Aspergillus oryzae, Penicillium chrysogenum, Bacillus subtilis), Bitkisel (patates, domates) |
| Görünüm | Açık kahverengiden kırmızımsı kahverengiye toz veya sıvı formülasyon |
| Çözünürlük | Suda iyi çözünür |
| Moleküler Ağırlık | 60.000 - 250.000 Da (kaynağa bağlı olarak değişir; sığır karaciğeri: ~240.000 Da, tetramer) |
| Kofaktör | Hem (demir içeren porfirin) |
| Enzim Kompleksi | Tetramer (4 alt birim), her alt birimde bir hem grubu içerir |
Açıklama:
Katalaz, hidrojen peroksiti (H₂O₂) su ve oksijene parçalayan bir oksidoredüktaz enzimidir. Hem proteini olan katalaz, her alt biriminde bir demir içeren porfirin (hem) grubu bulunan dört alt birimden (tetramer) oluşur. Enzim, hücreleri oksidatif hasara karşı koruyan doğal bir antioksidandır. Gıda endüstrisinde, özellikle süt ürünlerinde hidrojen peroksit giderimi, oksidatif stabilite sağlama ve ürün raf ömrünü uzatma amacıyla kullanılır. Ayrıca tekstil endüstrisinde (ağartma sonrası H₂O₂ giderimi), kağıt endüstrisinde ve atık su arıtımında kullanılmaktadır.
| Tür | İsim |
|---|---|
| Yaygın İsimler | Katalaz, Hidrojen Peroksidaz, H₂O₂ Parçalayıcı Enzim |
| Enzimatik İsimler | Oksiredüktaz, Peroksidaz, Hidrojen peroksit oksidoredüktaz |
| EC Numarası | 1.11.1.6 |
| CAS Numarası | 9001-05-2 |
| HS Kodu | 3507.90.90 |
| WGK Almanya | 1 (su için düşük tehlike) |
3.1. Moleküler Yapı
Katalaz, dört özdeş alt birimden (tetramer) oluşan bir hem proteinidir. Her alt birim, bir demir iyonu (Fe³⁺) içeren bir porfirin (hem) grubu içerir. Enzimin aktif bölgesi, hem grubunda bulunan demir iyonunun etrafında düzenlenmiştir. Demir iyonu, katalitik mekanizmada kritik bir rol oynar ve enzimin aktivitesi için esastır. Sığır karaciğeri katalazı tipik olarak ~240.000 Da moleküler ağırlığa sahiptir. Mikrobiyal katalazlar daha küçük olabilir (60.000-100.000 Da).
3.2. Katalitik Mekanizma
Katalaz, hidrojen peroksitin su ve oksijene dönüşümünü iki ana adımda katalizler:
Birinci Adım (Oksidasyon): Katalazın hem grubundaki demir iyonu (Fe³⁺), bir hidrojen peroksit molekülü (H₂O₂) ile reaksiyona girerek su (H₂O) ve bir yüksek enerjili ara ürün olan bileşik I'i oluşturur. Bu adımda demir iyonu Fe⁴⁺'e yükseltgenir.
İkinci Adım (İndirgenme): Bileşik I, ikinci bir hidrojen peroksit molekülü (H₂O₂) ile reaksiyona girerek su (H₂O) ve oksijen (O₂) oluşturur. Bu adımda enzim başlangıçtaki Fe³⁺ durumuna geri döner.
3.3. Moleküler Ağırlık
60.000 - 250.000 Da (kaynağa bağlı; sığır karaciğeri: ~240.000 Da tetramer; mikrobiyal: 60.000-100.000 Da)
3.4. Temel Yapısal Özellikler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Kofaktör | Hem (demir içeren porfirin) |
| Metal İyonu | Demir (Fe³⁺/Fe⁴⁺) |
| Alt Birim Sayısı | Tetramer (4 alt birim) |
| Substrat Spesifitesi | Hidrojen peroksit (H₂O₂), Metil hidroperoksit (kısmen) |
| Çözünürlük | Suda iyi çözünür |
| İzoelektrik Nokta (pI) | ~5.4 - 6.0 |
| Yüksek Katalitik Hız | En yüksek turnover sayısına sahip enzimlerden biri (saniyede ~40 milyon molekül H₂O₂) |
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Açık kahverengiden kırmızımsı kahverengiye toz, granül veya sıvı |
| Koku | Hafif fermente veya kendine özgü (enzimatik) koku |
| Renk (Toz) | Açık kahverengiden kırmızımsı kahverengiye |
| Moleküler Ağırlık | 60.000 - 250.000 Da (kaynağa bağlı) |
| İzoelektrik Nokta (pI) | ~5.4 - 6.0 |
| Suda Çözünürlük | İyi çözünür |
| Etanolde Çözünürlük | Çözünmez (çöktürülür) |
| Asetonda Çözünürlük | Çözünmez (çöktürülür) |
| Yoğunluk (Toz) | ~0.5 - 0.7 g/cm³ (sıkıştırılmamış) |
| Kuruma Kaybı (Toz) | ≤ 8.0 % |
| pH Optimum | 6.0 – 7.0 |
| pH Kararlılığı | 5.0 – 8.0 |
| Sıcaklık Optimumu | 25 – 40°C |
| Sıcaklık Kararlılığı | 40°C'ye kadar stabil; 50°C'nin üzerinde hızla inaktive olur |
| Kofaktör | Hem (demir içeren porfirin) |
| Aktivite İnhibitörleri | Siyanür (CN⁻), Azid (N₃⁻), Florür (F⁻), Ağır metaller (Hg²⁺, Cu²⁺, Ag⁺), SDS |
| Aktivite Aktivatörleri | Hidrojen peroksit (düşük konsantrasyonlarda), Kalsiyum (Ca²⁺) iyonları |
| Turnover Sayısı | ~40,000,000 s⁻¹ (saniyede 40 milyon molekül H₂O₂) |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| EC Numarası | 1.11.1.6 |
| Sistematik Adı | Hidrojen peroksit: hidrojen peroksit oksidoredüktaz |
| Reaksiyon | 2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂ |
| Substrat Spesifitesi | Hidrojen peroksit (H₂O₂), Metil hidroperoksit (kısmen) |
| Bölünme Tipi | Oksidoredüktaz (redoks reaksiyonu) |
| Ürün Tipi | Su (H₂O), Oksijen (O₂) |
| Aktivite Birimi (U) | 1 U = pH 7.0 ve 25°C'de 1 dakikada 1 μmol H₂O₂'yi parçalayan enzim miktarı |
| Spesifik Aktivite | 1.000 - 50.000 U/mg (saflığa ve kaynağa bağlı olarak) |
| Aktivite Tayini | Spektrofotometrik yöntem (240 nm'de H₂O₂ absorbsiyonunun azalması), Titrimetrik yöntem (permanganat titrasyonu), Oksijen elektrodu yöntemi |
| Turnover Sayısı | ~40,000,000 s⁻¹ (saniyede 40 milyon molekül H₂O₂) |
| Reaksiyon Hızı | Son derece yüksek (en hızlı enzimlerden biri) |
Katalaz, hidrojen peroksitin su ve oksijene dönüşümünü aşağıdaki adımları içeren bir mekanizma ile katalizler:
6.1. Birinci Adım - Oksidasyon
Katalazın hem grubunda bulunan demir iyonu (Fe³⁺), bir hidrojen peroksit molekülü (H₂O₂) ile reaksiyona girer. Bu reaksiyon sonucunda bir su molekülü (H₂O) ve "bileşik I" adı verilen yüksek enerjili bir ara ürün oluşur. Bu adımda demir iyonu Fe⁴⁺'e yükseltgenir.
6.2. İkinci Adım - İndirgenme
Bileşik I (oksitlenmiş enzim), ikinci bir hidrojen peroksit molekülü (H₂O₂) ile reaksiyona girer. Bu reaksiyon sonucunda bir su molekülü (H₂O) ve oksijen (O₂) oluşur. Bu adımda enzim başlangıçtaki Fe³⁺ durumuna geri döner.
6.3. Reaksiyon Dengesi
Toplam reaksiyon: 2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂
6.4. Yüksek Katalitik Hız
Katalaz, bilinen en hızlı enzimlerden biridir. Turnover sayısı saniyede yaklaşık 40 milyon molekül H₂O₂'dir. Bu, bir katalaz molekülünün saniyede 40 milyon hidrojen peroksit molekülünü su ve oksijene dönüştürebileceği anlamına gelir.
7.1. Katalaz Reaksiyonu (Ana Reaksiyon)
2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂
7.2. Birinci Adım (Oksidasyon)
Katalaz (Fe³⁺) + H₂O₂ → Katalaz (Fe⁴⁺=O) + H₂O
(Bileşik I)
7.3. İkinci Adım (İndirgenme)
Katalaz (Fe⁴⁺=O) + H₂O₂ → Katalaz (Fe³⁺) + H₂O + O₂
7.4. Toplam Reaksiyon
2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂
7.5. Enzim İnaktivasyonu (Isıl)
Katalaz (aktif) → Katalaz (inaktif) (≥50°C, 10-15 dakika)
7.6. Enzim İnhibisyonu (Siyanür)
Katalaz + CN⁻ → Katalaz-CN⁻ Kompleksi (inaktif)
| Tip | Kaynak | Optimum pH | Optimum Sıcaklık | Moleküler Ağırlık (Da) | Kofaktör | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sığır Karaciğeri Katalazı | Sığır karaciğeri | 6.0-7.0 | 25-37°C | ~240,000 | Hem | Gıda, araştırma |
| Fungal Katalaz | Aspergillus niger | 5.5-6.5 | 25-40°C | 60,000-100,000 | Hem | Gıda, süt ürünleri |
| Fungal Katalaz | Aspergillus oryzae | 6.0-7.0 | 30-40°C | 70,000-90,000 | Hem | Gıda, tekstil |
| Bakteriyel Katalaz | Bacillus subtilis | 6.5-7.5 | 30-45°C | 60,000-80,000 | Hem | Tekstil, kağıt |
| Rekombinant Katalaz | Genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar | Kaynağa bağlı | Kaynağa bağlı | Kaynağa bağlı | Hem | Özel uygulamalar |
| Bitkisel Katalaz | Patates, domates | 6.0-7.0 | 25-35°C | 60,000-80,000 | Hem | Araştırma, özel uygulamalar |
9.1. Süt Ürünleri Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Hidrojen Peroksit Giderimi | Süt ve süt ürünlerinde kalan H₂O₂'yi su ve oksijene parçalar. | 0.001-0.01% (ürün ağırlığı); 25-40°C; pH 6.0-7.0; 10-30 dakika |
| Oksidatif Stabilite | Süt ürünlerinde oksidasyonu önleyerek kaliteyi korur. | Ürün bazında |
| Raf Ömrü Uzatma | H₂O₂'nin oksidatif etkisini ortadan kaldırarak ürün raf ömrünü uzatır. | Ürün bazında |
| Peynir Üretimi | Peynir altı suyunda kalan H₂O₂'yi giderir. | 0.001-0.005%; 25-35°C; pH 6.0-7.0 |
Örnek Reçete – Sütte Hidrojen Peroksit Giderimi:
Süt: 1000 L
Katalaz: 1-5 g (aktiviteye göre)
Uygulama sıcaklığı: 25-35°C
İnkübasyon süresi: 10-30 dakika
Süte H₂O₂ eklendikten sonra (örneğin, pastörizasyon öncesi) katalazı az miktarda suda çözün ve süte ekleyin. Belirtilen süre boyunca inkübe edin. Katalaz, H₂O₂'yi su ve oksijene parçalar. Enzimi ısıl işlemle inaktive edin.
9.2. Gıda Endüstrisi (Genel)
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| H₂O₂ Giderimi | Gıda ürünlerinde kalan H₂O₂'yi giderir. | 0.001-0.01%; 25-40°C; pH 6.0-7.0; 10-30 dakika |
| Antioksidan Olarak | Gıdalarda oksidasyonu önler ve renk koruması sağlar. | Ürün bazında |
| Yumurta Ürünleri | Yumurta beyazında H₂O₂ giderimi. | 0.001-0.005%; 25-35°C; pH 6.0-7.0 |
| Meyve Suyu | Meyve sularında oksidasyonu önler. | 0.001-0.005%; 25-35°C; pH 6.0-7.0 |
9.3. Tekstil Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Ağartma Sonrası H₂O₂ Giderimi | Kumaşların ağartılmasından sonra kalan H₂O₂'yi giderir. | 0.01-0.05% (kumaş ağırlığı); 30-40°C; pH 6.0-7.0; 10-20 dakika |
| Boyalama Öncesi Hazırlık | Boyalama öncesi H₂O₂'yi tamamen giderir. | 30-40°C; pH 6.0-7.0 |
| Kumaş Kalitesi | H₂O₂'nin kumaş liflerine zarar vermesini önler. | 30-40°C; pH 6.0-7.0 |
9.4. Kağıt ve Selüloz Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Ağartma Sonrası H₂O₂ Giderimi | Kağıt hamurunun ağartılmasından sonra kalan H₂O₂'yi giderir. | 0.01-0.05%; 30-40°C; pH 6.0-7.0; 10-20 dakika |
| Kağıt Kalitesi | H₂O₂'nin kağıt liflerine zarar vermesini önler. | 30-40°C; pH 6.0-7.0 |
| Selüloz Modifikasyonu | Selüloz liflerinin oksidatif hasarını önler. | 30-40°C; pH 6.0-7.0 |
9.5. Atık Su ve Çevre Teknolojileri
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| H₂O₂ Giderimi | Endüstriyel atık sularda kalan H₂O₂'yi giderir. | 0.01-0.05%; 25-40°C; pH 6.0-7.0 |
| Oksidatif Stabilite | Atık sularda oksidasyonu önler. | 25-40°C; pH 6.0-7.0 |
| Çevresel Uyum | H₂O₂'nin çevreye zarar vermesini önler. | 25-40°C; pH 6.0-7.0 |
9.6. İlaç ve Kozmetik Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım Koşulu |
|---|---|---|
| Yara İyileşmesi | Yara bakım ürünlerinde H₂O₂ giderimi. | Tıbbi ürün bazında |
| Kozmetik Formülasyonlar | Oksidasyonu önleyerek ürün stabilitesini artırır. | 0.001-0.005%; 25-35°C; pH 6.0-7.0 |
| Diş Beyazlatma | Diş beyazlatma ürünlerinde H₂O₂ giderimi. | Tıbbi ürün bazında |
9.7. Araştırma ve Biyoteknoloji
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Biyokataliz | Oksidoredüktaz olarak biyokatalitik reaksiyonlar. |
| Oksidatif Stres Araştırmaları | Hücre ve doku çalışmalarında oksidatif stres kontrolü. |
| Biyosensör | H₂O₂ tayini için biyosensör geliştirme. |
| Enzim Standardizasyonu | Katalaz aktivitesinin standardizasyonu. |
10.1. Katalaz vs Peroksidaz (EC 1.11.1.7)
| Özellik | Peroksidaz | Katalaz |
|---|---|---|
| Artıları | Geniş substrat spesifitesi; elektron donörü gerektirir; oksidasyon reaksiyonları için uygundur | Spesifik olarak H₂O₂'yi parçalar; elektron donörü gerektirmez; çok yüksek hız; en hızlı enzimlerden biri |
| Eksileri | Elektron donörü gerektirir; H₂O₂ konsantrasyonuna duyarlı; daha yavaş | Sadece H₂O₂'yi parçalar; yüksek H₂O₂ konsantrasyonlarında substrat inhibisyonu |
| Seçim | Oksidasyon reaksiyonları, boya giderimi ve H₂O₂ tayini için tercih edilir | H₂O₂ giderimi ve süt ürünleri uygulamaları için tercih edilir |
10.2. Katalaz vs Kimyasal İndirgenme (Sodyum Tiyosülfat, Askorbik Asit)
| Özellik | Kimyasal İndirgenme | Katalaz (Enzimatik) |
|---|---|---|
| Artıları | Hızlı; basit; düşük maliyet (küçük ölçek); yaygın bulunabilirlik | Spesifik; yan ürün oluşumu yok (sadece H₂O ve O₂); hafif koşullar; sürdürülebilir; gıda uygulamaları için güvenli |
| Eksileri | Spesifik değil; yan ürünler; kimyasal artıklar; gıda uygulamaları için uygun değil (bazı durumlarda) | Daha yüksek maliyet; stabilite sorunları; sıcaklık ve pH hassasiyeti |
| Seçim | Endüstriyel, gıda dışı uygulamalar için tercih edilir | Gıda ve süt ürünleri uygulamaları için tercih edilir |
10.3. Katalaz vs Süperoksit Dismutaz (SOD, EC 1.15.1.1)
| Özellik | SOD | Katalaz |
|---|---|---|
| Artıları | Süperoksit anyonlarını (O₂⁻) parçalar; oksidatif stresin ilk savunma hattı | Hidrojen peroksiti (H₂O₂) parçalar; oksidatif stresin ikinci savunma hattı; son derece yüksek hız |
| Eksileri | Sadece süperoksit anyonlarını parçalar; H₂O₂'yi parçalamaz | Sadece H₂O₂'yi parçalar; süperoksit anyonlarını parçalamaz |
| Seçim | Süperoksit anyon giderimi için tercih edilir | Hidrojen peroksit giderimi için tercih edilir |
11.1. Akut Toksisite
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | Pratik olarak toksik değildir (> 5.000 mg/kg) |
| Akut Dermal Toksisite | Düşük risk (> 2.000 mg/kg) |
| Akut Solunum Toksisitesi | Toz formu solunduğunda solunum hassasiyetine neden olabilir |
| Göz Tahrişi | Hafif ila orta derecede tahriş edici |
| Cilt Tahrişi | Hafif tahriş edici; bazı formlar hassaslaştırıcı olabilir |
| Solunum Hassasiyeti | Tekrarlayan maruziyette mesleki astıma neden olabilir (enzim tozu) |
| Metabolizma | Enzim protein olarak sindirim sisteminde parçalanır ve amino asitlere metabolize olur |
11.2. Düzenleyici Durum
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| FDA | GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) - 21 CFR 184.1349 |
| EFSA | Gıda enzimi olarak onaylanmıştır; güvenlik değerlendirmesi yapılmıştır |
| JECFA | Gıda katkı maddesi olarak kabul edilebilir; spesifikasyonları belirlenmiştir |
| Kosher Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Helal Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Vegan | Mikrobiyal kaynaklar vegandır; hayvansal (sığır karaciğeri) kaynaklar değildir |
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Solunum Hassasiyeti | Kategori 1 | H334: Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir |
| Göz Tahrişi | Kategori 2 | H319: Ciddi göz tahrişine neden olur |
| Belirli Hedef Organ Toksisitesi (STOT SE) | Kategori 3 | H335: Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
Sinyal Kelimesi: Tehlike (Danger)
Tehlike Piktogramları: GHS07 (Ünlem işareti), GHS08 (Sağlık Tehlikesi)
Zararlılık İfadeleri (H-Codes):
H334: Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir
H319: Ciddi göz tahrişine neden olur
H335: Solunum yolu tahrişine neden olabilir
Güvenlik İfadeleri (Tarihsel):
| Kod | İfade |
|---|---|
| S22 | Tozunu solumayın. |
| S24/25 | Cilt ve göz ile temasından kaçının. |
| S26 | Göz ile temasında bol su ile yıkayın ve tıbbi yardım alın. |
| S36/37/39 | Uygun koruyucu giysi, eldiven ve gözlük kullanın. |
| Kod | İfade |
|---|---|
| P260 | Tozunu solumaktan kaçının. |
| P264 | Kullanımdan sonra elleri iyice yıkayın. |
| P271 | Sadece açık havada veya iyi havalandırılan alanlarda kullanın. |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın. |
| P302+P352 | Cilt ile temasında: Bol sabun ve su ile yıkayın. |
| P304+P340 | Solunması halinde: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes alması için istirahat ettirin. |
| P305+P351+P338 | Göz ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın. |
| P337+P313 | Göz tahrişi devam ederse: Tıbbi yardım alın. |
| P342+P311 | Solunum semptomları yaşanırsa: Zehir merkezini/doktoru arayın. |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış alanda saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun. |
| P501 | İçeriği/kabı yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. |
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Tozlu ortamdan uzaklaştırın. Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa tıbbi yardım alın. Semptomlar devam ederse doktora başvurun. |
| Cilt Teması | Bol su ve sabun ile yıkayın. Kontamine giysileri çıkarın. Kızarıklık veya tahriş olursa tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile durulayın. Kontakt lensleri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Bol su için. Bilinci kapalıysa ağızdan bir şey vermeyin. Kusturmayın. Tıbbi yardım alın. |
| Not | Alerjik reaksiyon gelişmesi durumunda (solunum zorluğu, deri döküntüsü) derhal tıbbi yardım alın. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Organik toz olarak yangın tehlikesi oluşturabilir; toz bulutu havada patlayıcı olabilir |
| Uygun Söndürücüler | Su spreyi, CO₂, kuru kimyevi toz, alkole dayanıklı köpük |
| Özel Tehlikeler | Termal bozunma sonucu toksik gazlar (CO, CO₂, azot oksitler, kükürt oksitler) oluşur |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
| Özel Önlemler | Toz bulutu oluşumundan kaçının. Kapları su spreyi ile soğutun. |
| Patlama Riskleri | Toz/hava karışımları patlayıcı olabilir. Havalandırma ve kaynak kontrolü sağlayın. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kişisel Koruma | Koruyucu gözlük, kimyasal dayanımlı eldiven, toz maskesi (P2/P3), tulum |
| Havalandırma | Havalandırmayı artırın; lokal egzoz kullanın; tozun havaya dağılmasını önleyin |
| Kontrol | İnert malzeme (kum, vermikülit) ile emdirin; tozun yayılmasını önleyin |
| Temizleme Yöntemleri | Emici malzeme ile toplayın. Toz oluşumunu önlemek için vakumlu temizleyici kullanın. Süpürme işlemi tozu havaya kaldırabilir, bu nedenle ıslak temizleme tercih edilir. |
| Çevresel Önlemler | Kanalizasyon, drenaj ve su kütlelerine girmesini önleyin. Toprak ve yüzey sularına karışmasını engelleyin. |
| Atık Bertarafı | Yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. Kontamine materyalleri kapalı kaplarda toplayın. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan. Doğrudan güneş ışığından koruyun. Nemden koruyun. |
| Sıcaklık | Önerilen: 4-25°C. Uzun süreli depolama için 4°C (buzdolabı) tavsiye edilir. Donmaktan kaçının. |
| Kap Gereksinimleri | Ağzı sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplar. HDPE, PP veya alüminyum kaplar kullanın. |
| Kaçınılması Gerekenler | Yüksek sıcaklık (>40°C), yüksek nem, direkt güneş ışığı, güçlü oksitleyiciler, ağır metaller (Hg²⁺, Cu²⁺, Ag⁺), siyanür (CN⁻), azid (N₃⁻). |
| Malzeme Uygunluğu | HDPE, PP, alüminyum, paslanmaz çelik. Kaçınılması gerekenler: Bakır, çinko, gümüş (aktivite kaybına neden olabilir). |
| Raf Ömrü | 12-24 ay (açılmamış orijinal ambalajında, önerilen depolama koşullarında) |
| Kararlılık Notu | Higroskopiktir; nem çeker. Aktivite kaybını önlemek için kapalı kaplarda saklayın. Enzim aktivitesi yüksek sıcaklıklarda düşer. Hem grubu içerdiği için ışık duyarlıdır; karanlıkta saklayın. |
| Ambalaj Tipi | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Toz Form | 1 kg, 5 kg, 10 kg, 20 kg, 25 kg | Alüminyum folyo torba / HDPE varil / Çok katmanlı kraft torba |
| Sıvı Form | 1 L, 5 L, 10 L, 20 L, 200 L | HDPE şişe / HDPE varil / IBC tank |
| Dökme (Toz) | 500 – 1000 kg | Big bag / FIBC |
| Dökme (Sıvı) | 1000 L | IBC Tank |
| Küçük Kaplar | 50 g, 100 g, 500 g | Alüminyum folyo torba / HDPE şişe |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Uygulanamaz (tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır) |
| Tehlike Sınıfı | Taşıma için tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
| Ambalaj Grubu | Uygulanamaz |
| ADR/RID | Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu | Düzenlenmemiştir |
| IATA (Hava) | Düzenlenmemiştir (toz formu için havayolu şirketlerine danışılmalıdır) |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Taşıma Sıcaklığı | Ortam sıcaklığı; nemden ve direkt güneş ışığından koruyun. |
| Özel Taşıma Koşulları | Toz formunun havaya dağılmasını önleyin. Sıvı formun sızıntısını önleyin. |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul organizmalar için düşük toksisite (EC50 > 100 mg/L) |
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur (protein yapısı nedeniyle) |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel (proteinler genellikle biyobirikim yapmaz) |
| Toprakta Hareketlilik | Orta düzeyde; protein yapısı nedeniyle toprakta parçalanır |
| Buhar Davranışı | Buharlaşmaz (toz form) / Sıvı formda düşük buhar basıncı |
| WGK Almanya | 1 (su için düşük tehlike) |
| Ekotoksisite | Toprak organizmaları için düşük toksisite; yararlı mikroorganizmaları etkilemez |
| Atık Bertarafı | Yakma veya yerel düzenlemelere uygun bertaraf; kanalizasyona dökmeyin |
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği (EFSA) | Gıda enzimi olarak onaylanmıştır; Güvenlik değerlendirmesi yapılmıştır |
| Avrupa Birliği (REACH) | Kayıtlı; gıda enzimi olarak kullanımı onaylanmıştır |
| ABD (FDA) | GRAS (21 CFR 184.1349) |
| Türkiye | Gıda enzimi olarak onaylanmıştır; Türk Gıda Kodeksi'ne uygundur |
| JECFA | Gıda katkı maddesi olarak kabul edilebilir; spesifikasyonları belirlenmiştir |
| Kosher Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Helal Sertifikası | Üreticiye ve kaynağa bağlı olarak temin edilebilir |
| Organik Sertifika | Mikrobiyal kaynak formlar için temin edilebilir |
| Vegan | Mikrobiyal kaynaklar vegandır; hayvansal (sığır karaciğeri) kaynaklar değildir |
S1: Katalaz gıda uygulamaları için güvenli midir?
C1: Evet. Katalaz, FDA tarafından GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) olarak sınıflandırılmıştır ve EFSA tarafından gıda enzimi olarak onaylanmıştır. Süt ürünleri, meyve suyu ve diğer gıda ürünlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, toz formu solunduğunda alerjik reaksiyonlara neden olabileceğinden, uygun kişisel koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
S2: Katalazın hidrojen peroksit üzerindeki etkisi nedir?
C2: Katalaz, hidrojen peroksiti (H₂O₂) su (H₂O) ve oksijene (O₂) parçalar. Bu reaksiyon sonucunda zararlı H₂O₂ nötralize edilir. Reaksiyon: 2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂. Katalaz, bilinen en hızlı enzimlerden biridir (turnover sayısı ~40 milyon s⁻¹).
S3: Katalaz ile peroksidaz arasındaki fark nedir?
C3: Katalaz, spesifik olarak H₂O₂'yi su ve oksijene parçalar ve elektron donörü gerektirmez. Peroksidaz, H₂O₂'yi substrat olarak kullanır ancak reaksiyon için bir elektron donörü (örn. fenol, ABTS) gerektirir. Katalaz, H₂O₂ giderimi için çok daha hızlı ve spesifiktir. Peroksidaz ise oksidasyon reaksiyonları için kullanılır.
S4: Katalaz vegan ve helal ürünler için uygun mudur?
C4: Mikrobiyal (fungal veya bakteriyel) kaynaklı katalazlar vegan ve helal sertifikasına uygundur. Hayvansal kaynaklı (sığır karaciğeri) katalazlar vegan değildir. Mikrobiyal kaynaklı katalazlar, hayvansal içerik içermediği için vegan ve helal ürünler için tercih edilir. Üreticilerden ilgili sertifikalar temin edilebilir.
S5: Katalazın raf ömrü ne kadardır?
C5: Ağzı sıkıca kapalı orijinal ambalajında, serin (4-25°C) ve kuru bir yerde, doğrudan güneş ışığından uzakta saklandığında, 12-24 ay raf ömrü önerilir. Uzun süreli depolama için 4°C'de saklanması aktivite kaybını minimize eder. Katalaz ışık duyarlıdır; karanlıkta saklanmalıdır.
S6: Katalaz nasıl depolanmalıdır?
C6: Serin (tercihen 4-25°C), kuru ve iyi havalandırılmış alanda, ağzı sıkıca kapalı kaplarda depolanmalıdır. Nem, yüksek sıcaklık (>40°C) ve direkt güneş ışığı aktivite kaybına neden olur. Ağır metallerle (bakır, gümüş, cıva) ve siyanür ile temastan kaçınılmalıdır.
S7: Katalazın optimum çalışma koşulları nelerdir?
C7: Katalazın pH optimumu 6.0-7.0 arasındadır ve sıcaklık optimumu kaynağa bağlı olarak 25-40°C arasında değişir. Enzim 40°C'ye kadar stabil olup 50°C'nin üzerinde hızla inaktive olur. Hem grubu içerdiği için ışık duyarlıdır. Yüksek H₂O₂ konsantrasyonlarında substrat inhibisyonu görülebilir.
S8: Katalaz süt ürünlerinde neden kullanılır?
C8: Süt ürünlerinde katalaz, pastörizasyon veya diğer işlemler sırasında kullanılan hidrojen peroksitin (H₂O₂) kalıntılarını gidermek için kullanılır. H₂O₂, gıda ürünlerinde oksidatif hasara neden olabilir, lezzet bozukluğuna yol açabilir ve raf ömrünü kısaltabilir. Katalaz, H₂O₂'yi su ve oksijene parçalayarak bu sorunları ortadan kaldırır.
S9: Katalaz tekstil endüstrisinde nasıl kullanılır?
C9: Tekstil endüstrisinde katalaz, kumaşların ağartılması (beyazlatma) işleminden sonra kalan hidrojen peroksiti (H₂O₂) gidermek için kullanılır. Ağartma işleminden sonra kalan H₂O₂, boyalama işlemini olumsuz etkileyebilir ve kumaş liflerine zarar verebilir. Katalaz, H₂O₂'yi hızlı ve verimli bir şekilde giderir.
S10: Katalaz tozu solunması halinde ne gibi etkiler yapar?
C10: Katalaz tozu, solunduğunda alerjik reaksiyonlara, astım benzeri semptomlara ve solunum yolu tahrişine neden olabilir. Gıda ve tekstil endüstrilerinde enzim tozuna tekrarlayan maruziyet sonucu mesleki astım gelişebilir. Bu nedenle, toz formun kullanımında mutlaka toz maskesi (P2/P3) kullanılmalı ve lokal havalandırma sağlanmalıdır.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 9001-05-2 |
| EC Numarası | 232-577-1 |
| EC Sınıfı | 1.11.1.6 |
| Sistematik Adı | Hidrojen peroksit: hidrojen peroksit oksidoredüktaz |
| Görünüm | Açık kahverengi-kırmızımsı toz veya sıvı |
| Koku | Hafif fermente / kendine özgü |
| Moleküler Ağırlık | 60.000 - 250.000 Da |
| pH Optimum | 6.0 – 7.0 |
| Sıcaklık Optimum | 25 – 40°C |
| Suda Çözünürlük | İyi çözünür |
| Kofaktör | Hem (demir içeren porfirin) |
| Turnover Sayısı | ~40,000,000 s⁻¹ |
| Reaksiyon | 2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂ |
| Aktivite | ≥ 1.000 U/g (toz) / ≥ 500 U/mL (sıvı) |
| Raf Ömrü | 12-24 ay |
| Birincil Kullanımlar | H₂O₂ giderimi, süt ürünleri, tekstil |
| UN Numarası | Uygulanamaz |
| WGK Almanya | 1 |
KRİTİK UYARILAR:
Toz Kontrolü ve Solunum Hassasiyeti: Katalaz tozu, tekrarlayan maruziyet sonucu mesleki astıma yol açabilir. Tozun havaya dağılmasını önlemek için lokal havalandırma kullanın ve mutlaka toz maskesi (P2/P3) takın. Sıvı formülasyonlar toz formuna göre daha güvenlidir.
Aktivite Kaybı - Sıcaklık: Katalaz, 50°C'nin üzerinde hızla ve geri dönüşümsüz olarak inaktive olur. Uygulama sıcaklıklarını kesinlikle optimum aralıkta (25-40°C) tutun. Süt ürünleri ve tekstil uygulamalarında sıcaklık kontrolü kritik öneme sahiptir.
Aktivite Kaybı - pH: Katalaz, pH 5.0'ın altında veya pH 8.0'ın üzerinde stabilitesini kaybeder. Uygulama pH'ını optimum aralıkta (6.0-7.0) tutun. Aşırı asidik veya bazik koşullar enzimin kalıcı olarak inaktive olmasına neden olur.
Substrat İnhibisyonu: Katalaz, yüksek H₂O₂ konsantrasyonlarında (>50 mM) substrat inhibisyonu gösterir. H₂O₂ konsantrasyonunu optimum seviyede tutun. Aşırı yüksek H₂O₂ konsantrasyonları enzim aktivitesini azaltır.
Işık Duyarlılığı: Katalaz, hem grubu içerdiği için ışık duyarlıdır. UV ışığı ve direkt güneş ışığı enzimin inaktivasyonuna neden olabilir. Işık geçirmeyen kaplarda saklayın.
Aktivite Kaybı - İnhibitörler: Siyanür (CN⁻), azid (N₃⁻), florür (F⁻) ve ağır metaller (Hg²⁺, Cu²⁺, Ag⁺) katalazı inhibe eder. Enzimin temas edeceği ekipmanlarda bu maddelerden kaçının. Paslanmaz çelik, HDPE veya cam malzemeler tercih edilmelidir.
Gıda Kalitesi: Gıda uygulamalarında sadece FDA/EFSA onaylı, spesifikasyonlara uygun gıda kalitesi katalaz kullanılmalıdır. Endüstriyel kalite enzimler safsızlıklar içerebilir ve insan tüketimi için uygun değildir.
Kaynak Menşei: Mikrobiyal (fungal veya bakteriyel) kaynaklar vegan ve helal ürünler için uygundur. Hayvansal kaynaklı (sığır karaciğeri) katalazlar vegan uygulamalar için uygun değildir. Kaynağı her zaman üretici ile doğrulayın.
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
Depolama: Serin (4-25°C), kuru ve iyi havalandırılmış alanda, ağzı sıkıca kapalı, ışık geçirmeyen kaplarda saklayın. Uzun süreli depolama için +4°C (buzdolabı) tavsiye edilir. Açıldıktan sonra kısa sürede tüketin.
Kullanım: Koruyucu eldiven, toz maskesi (P2/P3) ve koruyucu gözlük kullanın. Tozun havaya dağılmasını önlemek için tercihen sıvı formülasyonları kullanın. Çalışma çözeltilerini her uygulama için taze hazırlayın.
H₂O₂ Konsantrasyonu: H₂O₂ konsantrasyonunu optimum seviyede (tipik olarak 0.01-0.1%) tutun. Substrat inhibisyonunu önlemek için H₂O₂'yi kademeli olarak ekleyin.
Dozaj: Enzim aktivitesine göre doğru dozajı hesaplayın. Her partide enzim aktivitesini kontrol edin. Düşük dozajla başlayın ve sonuçlara göre ayarlayın. Tipik dozaj aralıkları süt ürünleri uygulamaları için %0.001-0.01, tekstil uygulamaları için %0.01-0.05'tir.
Enzim İnaktivasyonu: H₂O₂ giderimi tamamlandıktan sonra enzimi ısıl işlemle (≥50°C, 10-15 dakika) inaktive edin. Süt ürünleri için pastörizasyon kalan enzim aktivitesini inaktive edecektir.
Işık Koruması: Katalazı ışık geçirmeyen kaplarda saklayın. UV ışığı ve direkt güneş ışığından koruyun.
Kalite Kontrol: Her parti için aktivite testi yapın. Mikrobiyolojik kontaminasyonu önlemek için üretim ve kullanım hijyenine dikkat edin. Tutarlı ürün kalitesi için H₂O₂ giderim verimini izleyin.
Atık Yönetimi: Enzim ve kontamine malzemeleri yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. Kanalizasyona dökmeyin. Atık suya salınırsa, bertaraf etmeden önce enzimi ısıl işlemle inaktive edin.
Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Katalaz tozu solunduğunda hassasiyet oluşturabilir; uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.