İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderTriizopropanolamin, Triisopropanolamine, TIPA, 122-20-3
TRİİZOPROPANOLAMİN (TIPA / TİPA)
Triisopropanolamine / Tris(2-hydroxypropyl)amine
CAS Numarası: 122-20-3
EC Numarası: 204-528-4
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Adı | Triizopropanolamin |
| Diğer İsimleri | TIPA, TİPA, Tris(2-hidroksipropil)amin, 1,1',1''-Nitrilotri-2-propanol, Tri-2-propanolamin, Tri-izo-propanolamin |
| Kimyasal Formülü | C₉H₂₁NO₃ / (CH₃CHOHCH₂)₃N |
| Molekül Ağırlığı | 191.27 g/mol |
| CAS Numarası | 122-20-3 |
| EC Numarası (EINECS) | 204-528-4 |
| Görünüm | Oda sıcaklığında beyaz ila açık sarı katı (kristal/mumsu); eritildiğinde berrak sarımsı sıvı |
| Koku | Hafif amonyak benzeri koku |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (kristal/mumsu) |
| Görünüm | Beyaz ila kahverengimsi katı veya berrak sarımsı sıvı |
| Koku | Çok hafif amonyak kokusu |
| Erime Noktası | 45 – 52 °C |
| Kaynama Noktası | 190 °C (23 mmHg'de) / 305 °C (atmosfer basıncında) |
| Parlama Noktası | 154 – 160 °C (kapalı kap) |
| Yoğunluk (60°C) | 0.994 g/cm³ |
| Viskozite (60°C) | 138 – 141 mPa·s |
| Suda Çözünürlük (20°C) | 83 g/100 mL (çözünür) |
| Organik Çözücülerde Çözünürlük | Etanol, metanol, asetonda çözünür |
| Buhar Basıncı | 1.86 × 10⁻⁵ mm Hg (çok düşük) |
| Log P (oktanol/su) | -0.5 |
3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Formül | C₉H₂₁NO₃ / (CH₃CHOHCH₂)₃N |
| Molekül Ağırlığı | 191.27 g/mol |
| Kimyasal Sınıf | Üçüncül alkolamin (tersiyer alkanolamin) |
| İyonik Karakter | Zayıf baz |
| pH (%1 çözelti) | Yaklaşık 10-11 (bazik) |
| Reaktivite | Asitlerle reaksiyona girerek tuz oluşturur; asidik bileşenleri nötralize edebilir |
| Higroskopiklik | Higroskopiktir (havadan nem çeker) |
| Kararlılık | Normal depolama koşullarında kararlıdır |
Temel Kimyasal Özellikler:
-
Sterik olarak engellenmiş üçüncül amin yapısı
-
Üç hidroksil (-OH) grubu içerir
-
Asidik bileşenler için etkili nötralize edici ajan
-
pH tamponu görevi görür
-
Mineral ve organik asitlerle tuz oluşturabilir
4. ÜRETİM PROSESİ
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hammaddeler | Propilen oksit ve amonyak |
| 2. Reaksiyon | Propilen oksit, yüksek basınç ve sıcaklıkta bir reaktörde amonyak ile reaksiyona sokulur |
| 3. Ürün Karışımı | Reaksiyon sonucunda mono-, di- ve triizopropanolamin (MIPA, DIPA, TIPA) karışımı oluşur |
| 4. Ayırma | TIPA, kaynama noktası farklarına göre distilasyon ile ayrılır |
| 5. Saflaştırma | Ayrılan TIPA, istenen saflığa (%, %90, %98, %99) ulaşmak için daha fazla saflaştırılır |
| 6. Formülasyon | Gerektiğinde %85 veya %90 çözelti olarak su ile seyreltilebilir |
Reaksiyon Denklemi (Basitleştirilmiş):
NH₃ + 3 C₃H₆O → N(CH₂CHOHCH₃)₃
(Amonyak + Propilen oksit → TIPA)
5. KULLANIM ALANLARI
5.1. Çimento Endüstrisi – Öğütme Yardımcısı (Birincil Kullanım – En Önemli)
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Çimento Öğütme Yardımcısı | Öğütme verimliliğini artırır, topaklanmayı önler, enerji tüketimini azaltır |
| Dayanım Artırıcı (Geç Yaş) | 28 günlük basınç dayanımını önemli ölçüde artırır (%0.1 dozajda %45'e varan artış) |
| Su Azaltıcı | Beton formülasyonlarında su ihtiyacını azaltır |
| Gözenek Yapısı İyileştirme | Gözenek dağılımını iyileştirerek dayanıklı, düşük geçirgenlikli beton sağlar |
Mekanizma: TIPA, çimento partikül yüzeylerine adsorbe olarak topaklanmayı azaltır ve öğütülebilirliği iyileştirir. Ayrıca belit (C₂S) hidratasyonunu artırarak erken dayanımı etkilemeden geç yaş dayanımını yükseltir.
5.2. Poliüretan Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Çapraz Bağlayıcı | PU köpük kalitesini, mekanik özellikleri ve ısı direncini iyileştirir |
| Katalizör | Poliüretan reaksiyonlarında katalizör görevi görür |
5.3. Kauçuk Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Zincir Sonlandırıcı | İzopren polimerizasyonunda kullanılır |
| Çapraz Bağlayıcı | Kauçuk mekanik özelliklerini iyileştirir |
5.4. Metal İşleme Sıvıları
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Korozyon İnhibitörü | Metal yüzeylerini pas ve korozyondan korur |
| Nötralize Edici Ajan | Metal işleme sıvılarındaki asidik bileşenleri nötralize eder |
| Antioksidan | Metal tavlama ve su verme proseslerinde kullanılır |
5.5. Boyalar ve Kaplamalar
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| pH Düzenleyici | Kaplama ve boya formülasyonlarında pH'ı düzenler |
| Stabilizatör | Su direncini, hava koşullarına dayanıklılığı ve kimyasal stabiliteyi iyileştirir |
| Çapraz Bağlayıcı | Kaplama formülasyonlarında çapraz bağlama maddesi olarak kullanılır |
5.6. Sürfaktanlar ve Emülgatörler
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Emülgatör | Çeşitli formülasyonlar için iyi emülsifiye edici özellikler sağlar |
| Islatma Maddesi | Islatma ve temizleme etkinliğini iyileştirir |
| Endüstriyel Temizleyiciler | Endüstriyel ve ev temizlik ürünlerine eklenir |
5.7. Tarım Kimyasalları (Pestisitler ve Herbisitler)
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Nötralize Edici Ajan | Herbisitlerin asidik bileşenlerini nötralize eder |
| Stabilizatör | Pestisit formülasyonlarını stabilize eder |
| Emülgatör ve Dispersan | Formülasyon kararlılığını iyileştirir |
5.8. İlaç ve Kozmetik
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Eksipiyan | Bazı ilaç preparatlarında yardımcı madde olarak kullanılır |
| Emülgatör | Kozmetiklerde emülsifiye edici ajan olarak kullanılır |
| pH Düzenleyici | Kozmetik formülasyonlarında pH'ı düzenler |
5.9. Tekstil Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| pH Düzenleyici | Boya formülasyonlarında uniform ve kararlı renk için pH'ı ayarlar |
6. ÇİMENTO UYGULAMALARINDA FAYDALARI
| Parametre | TIPA Olmadan | TIPA ile (%0.1 dozaj) |
|---|---|---|
| 28 Günlük Basınç Dayanımı | Baz değer | %45'e varan artış |
| Öğütme Verimliliği | Baz değer | %19'a varan artış |
| Enerji Tüketimi | Baz değer | Önemli ölçüde azalma |
| Gözenek Yapısı | Standart | İyileştirilmiş, daha düşük geçirgenlik |
TEA (Trietanolamin) ile Karşılaştırma:
-
TIPA, TEA'ya kıyasla üstün geç yaş dayanımı (28 gün) sağlar
-
TIPA, yüksek sıcaklıkta kürleme için daha iyi termal kararlılık gösterir
-
TIPA, tropikal altyapı projeleri için tercih edilir
7. KALİTE SPESİFİKASYONLARI
| Parametre | Tipik Değer (%98 Sınıf) | Test Metodu |
|---|---|---|
| Saflık (TIPA) | ≥ %98.0 | – |
| MIPA İçeriği | ≤ %0.5 | – |
| DIPA İçeriği | ≤ %0.5 | – |
| Su İçeriği | ≤ %0.5 | – |
| Görünüm | Beyaz ila kahverengi katı / berrak sıvı | Görsel |
| Renk (Pt-Co) | ≤ 50 | |
| Donma Noktası | ≥ 45 °C | |
| Yoğunluk (60°C) | ~0.994 g/cm³ |
8. MEVCUT SINIFLAR
| Sınıf | Saflık | Form | Uygulamalar |
|---|---|---|---|
| TIPA %85 | %85 (suda) | Sıvı | Çimento öğütme yardımcıları, genel endüstriyel |
| TIPA %90 | %90 (suda) | Sıvı | Çimento öğütme yardımcıları |
| TIPA %97 | %97 | Katı/Sıvı (erimiş) | Endüstriyel uygulamalar |
| TIPA %98 | %98 | Katı/Sıvı | Yüksek saflık uygulamaları |
| TIPA %99 | %99 | Katı/Sıvı | Premium çimento katkıları, özel |
9. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; nemden koruyun |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, korozyona dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı variller, paslanmaz çelik) |
| Korunması Gerekenler | Nem, kuvvetli asitler, kuvvetli oksitleyiciler |
| Raf Ömrü | 6-12 ay (yüksek saflık sınıflarında daha kısa; %98: 6 ay ) |
| Higroskopiklik | Higroskopiktir – havadan nem çeker; kabı sıkıca kapalı tutun |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli asitler, kuvvetli oksitleyiciler |
| Ambalaj Seçenekleri | 200 kg varil, 215 kg varil, 20 kg küçük kaplar, IBC paletli tanklar, ISO tanklar, dökme tankerler |
Depolama Notları:
-
Ürün 45°C altında katılaşır. Sıvılaştırmak için 50-60°C'ye ısıtın.
-
Katılaşma normaldir ve ürün kalitesini etkilemez.
-
Nem emilimini önlemek için kuru ortamda saklayın.
10. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı | Kategori |
|---|---|
| Cilt Aşınması/Tahrişi | Kategori 2 (H315) |
| Ciddi Göz Hasarı/Tahrişi | Kategori 2A (H319) |
| Akut Sucul Toksisite | Kategori 3 (H402) |
| Kronik Sucul Toksisite | Kategori 3 (H412) |
Zararlılık İfadeleri (H-Codes)
| Kod | İfade |
|---|---|
| H315 | Cilt tahrişine neden olur |
| H319 | Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H402 | Sucul yaşam için zararlıdır |
| H412 | Sucul yaşam için zararlı, uzun süreli etkiler gösterir |
Güvenlik İfadeleri (P-Codes)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozu/buharı solumaktan kaçının |
| P264 | Elleçlemeden sonra iyice yıkayın |
| P273 | Çevreye salınımından kaçının |
| P280 | Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz koruması, yüz koruması kullanın |
| P302+P352 | CİLT İLE TEMASINDA: Bol su ile yıkayın |
| P305+P351+P338 | GÖZ İLE TEMASINDA: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın |
Toksikolojik Bilgiler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Toksisite | Genellikle düşük toksisite; neredeyse toksik değil |
| Cilt Tahrişi | Hafif ila orta derecede tahriş edici |
| Göz Tahrişi | Şiddetli göz tahriş edici |
| Cilt Duyarlılaşması | Duyarlılaştırıcı olarak bildirilmemiştir |
| Mutajenite | Mutajenite kanıtı yoktur |
Sağlık Etkileri:
-
Gözler: Ciddi göz tahrişine neden olur
-
Cilt: Cilt tahrişine neden olur; genellikle duyarlılaştırıcı değildir
-
Soluma: Solunum yolu tahrişine neden olabilir
-
Yutma: Düşük toksisite
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
| Ekipman | Öneri |
|---|---|
| Solunum Koruması | Katı formda kullanırken toz maskesi (havalandırma yetersizse) |
| El Koruması | Kimyasala dayanıklı eldivenler (nitril, neopren) |
| Göz Koruması | Kimyasal güvenlik gözlüğü |
| Vücut Koruması | Lab önlüğü, kimyasala dayanıklı önlük |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | En az 15 dakika bol su ve sabunla yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Kusturmayın. Büyük miktar yutulduysa tıbbi yardım alın. |
11. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Parlama Noktası | 154-160 °C (kapalı kap) |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı | Belirlenmemiştir |
| Yangın Tehlikesi | Yanıcıdır ancak kolay tutuşmaz; patlayıcı değildir |
| Söndürme Maddeleri | Köpük, kuru kimyevi toz, karbondioksit, su spreyi |
| Özel Tehlikeler | Bozunma sıcaklığında toksik gazlar (nitrojen oksitler) açığa çıkarabilir |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
12. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul yaşam için zararlı, uzun süreli etkiler gösterir |
| Biyobozunabilirlik | Biyobozunur olması beklenir |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel (Log P = -0.5) |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre bertaraf edin. Çevreye salınımından kaçının. |
13. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | 3259 (katı form için) |
| Tehlike Sınıfı | 8 (Aşındırıcı katı, b.a.g. – Aminler, katı, aşındırıcı) |
| Ambalaj Grubu | III |
| Doğru Taşıma Adı | AMİNLER, KATI, AŞINDIRICI, B.A.G. (Triizopropanolamin) |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Taşıma Sınıfı | Sıvı çözeltiler için tipik olarak düzenlenmemiştir |
14. MEVZUAT BİLGİLERİ
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB | REACH kayıtlı |
| Türkiye (KKDİK) | Zorunlu uyum; kayıt gerektirir |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir |
| Kanada (DSL) | Listelenmiştir |
| Avustralya (AICS) | Listelenmiştir |
| EINECS | 204-528-4 |
15. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türkçe İsim | İngilizce İsim |
|---|---|
| Triizopropanolamin | Triisopropanolamine |
| TIPA / TİPA | TIPA |
| Tris(2-hidroksipropil)amin | Tris(2-hydroxypropyl)amine |
| 1,1',1''-Nitrilotri-2-propanol | 1,1',1''-Nitrilotri-2-propanol |
| Tri-2-propanolamin | Tri-2-propanolamine |
| Tri-izo-propanolamin | Tri-iso-propanolamine |
Veritabanı Tanımlayıcıları:
-
CAS: 122-20-3
-
EC: 204-528-4
-
MDL: MFCD00004533
-
PubChem CID: 24730
-
Beilstein Referansı: 1071570
-
UNII: W9EN9DLM98
16. ÖZET
Triizopropanolamin (TIPA, CAS 122-20-3) , çimento öğütme yardımcısı ve dayanım artırıcı olarak yaygın şekilde kullanılan bir üçüncül alkolamindir. Öğütme verimliliğini artırır, enerji tüketimini azaltır ve betonda geç yaş basınç dayanımını (28 gün) önemli ölçüde yükseltir.
Temel Özellikler:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila açık sarı katı / berrak sıvı |
| Erime Noktası | 45-52 °C |
| Parlama Noktası | 154-160 °C |
| Suda Çözünürlük | 83 g/100 mL (20°C) |
| Kimyasal Sınıf | Üçüncül alkolamin (tersiyer alkanolamin) |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör | Uygulamalar |
|---|---|
| Çimento Endüstrisi | Öğütme yardımcısı, dayanım artırıcı, su azaltıcı |
| Poliüretan | Çapraz bağlayıcı, katalizör |
| Kauçuk Endüstrisi | Zincir sonlandırıcı, çapraz bağlayıcı |
| Metal İşleme | Korozyon inhibitörü, antioksidan |
| Boyalar ve Kaplamalar | pH düzenleyici, stabilize edici |
| Tarım Kimyasalları | Nötralize edici ajan, emülgatör |
| Kozmetik | Emülgatör, pH düzenleyici |
| Tekstil | Boyamada pH düzenleyici |
Temel Güvenlik Noktaları:
-
GÖZ TAHRİŞ EDİCİ – Ciddi göz tahrişine neden olur
-
CİLT TAHRİŞ EDİCİ – Cilt tahrişine neden olur
-
SUCUL TOKSİSİTE – Sucul yaşam için zararlı, uzun süreli etkiler
-
HİGROSKOPİK – Nem emer; kapalı kaplarda saklayın
17. ÖNEMLİ UYARILAR
-
Çimento Öğütme Yardımcısı Uzmanı: TIPA, çimentoda geç yaş dayanımı (28 gün ve sonrası) artırmak için özel olarak bilinirken, TEA (Trietanolamin) erken dayanım için daha iyidir . Bu, TIPA'yı yüksek performanslı beton ve altyapı projeleri için özellikle değerli kılar.
-
Fiziksel Hal: TIPA oda sıcaklığında katıdır (erime noktası 45-52°C). Genellikle erimiş sıvı (50-60°C'ye ısıtılmış) veya sulu çözelti (%85, %90) olarak kullanılır. Katılaşma normaldir ve kalite sorunu teşkil etmez.
-
Çimentoda Dozaj: Çimento öğütmede tipik TIPA dozajı çimento ağırlığının %0.01-0.1'i kadardır. Daha yüksek dozajlar belirli performans gereksinimleri için kullanılabilir.
-
TEA ile Sinerji: TIPA, hem erken hem de geç dayanım avantajları elde etmek için çimento öğütme yardımcısı formülasyonlarında genellikle TEA (Trietanolamin) ile kombinasyon halinde kullanılır.
-
Süper Akışkanlaştırıcı Değil: TIPA bir çimento katkı maddesi olarak kullanılsa da, öncelikle bir öğütme yardımcısı ve dayanım artırıcıdır, yüksek oranda su azaltıcı (süper akışkanlaştırıcı) değildir. Bununla birlikte, orta düzeyde su azaltma sağlar.
-
Higroskopiklik: TIPA havadan nem emer. Neme duyarlı uygulamalar için kapları sıkıca kapalı tutun. Nem emilimi kritik uygulamalarda ürün performansını etkileyebilir.
-
Depolama Ömrü: Yüksek saflık sınıflarında (%98+) raf ömrü daha kısadır (tipik olarak 6-12 ay). Daha düşük saflık sınıfları (%85) sulu çözeltide daha uzun kararlılığa sahiptir .
-
Kullanım Sıcaklığı: Katı TIPA kullanırken, sıvılaştırmak için 50-60°C'ye ısıtın. Uygun ısıtma yöntemleri kullanın (varil ısıtıcıları, ılık oda). Bozulmayı önlemek için 80°C'nin üzerinde aşırı ısıtmayın.
-
Çevresel Hususlar: TIPA sucul yaşam için zararlıdır. Su kütlelerine salınımından kaçının. TIPA içeren endüstriyel atık sular deşarj öncesinde arıtılmalıdır .
-
Alternatifler: Çimento uygulamaları için alternatifler şunları içerir:
-
TEA (Trietanolamin): Erken dayanım için daha iyi, daha düşük maliyet
-
DEIPA (Dietanolizopropanolamin): Benzer performans profili
-
Polikarboksilat eterler: Su azaltma için süper akışkanlaştırıcılar
-
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun.
