Kalsiyum Nitrat, Calcium Nitrate, Nitro Kalsit, Calcium Nitrate, Calcium Dinitrate, Calcium Nitrate Anhydrous, Nitro Calcite, 10124-37-5

Kalsiyum Nitrat, Calcium Nitrate, Nitro Kalsit, Calcium Nitrate, Calcium Dinitrate, Calcium Nitrate Anhydrous, Nitro Calcite, 10124-37-5

KALSİYUM NİTRAT

1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK

Not: Kalsiyum nitrat, tarihsel olarak Norveç güherçilesi veya kireç nitratı olarak da bilinen inorganik bir tuzdur. Suda yüksek oranda çözünür ve ticari olarak piyasaya sürülen ilk azotlu gübre olarak tanınır. Bitkilere hazır formda iki temel besin maddesi olan kalsiyum ve nitrat azotunu sağlar. Higroskopik yapısı nedeniyle uygun depolama gerektirir. Tarımın ötesinde, endüstriyel patlayıcılarda, beton hızlandırıcı olarak, ısı transfer sıvılarında ve atık su arıtımında kullanılır.

2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

3. FONKSİYONEL ÖZELLİKLER VE ETKİ MEKANİZMASI

• Çift Besinli Gübre (Tarım): Tamamen suda çözünen bir gübre olarak, iki temel bitki besin maddesinin doğrudan kaynağıdır. Nitrat-azotu (NO₃⁻), toprak mikrobiyal dönüşümüne ihtiyaç duymadan bitki tarafından hemen alınabilir ve hızlı vejetatif büyümeyi destekler. Suda çözünen kalsiyum (Ca²⁺), hücre duvarlarını güçlendirmek, meyve sertliğini artırmak ve domates-biberde çiçek sonu çürüklüğü, elmada acı benek gibi fizyolojik bozuklukları önlemek için çok önemlidir.

• Beton Priz Hızlandırıcı (İnşaat): Kalsiyum nitrat, özellikle soğuk hava beton dökümünde etkili bir priz hızlandırıcı görevi görür. Çimentonun hidratasyonunu hızlandırarak priz başlangıç ve bitiş sürelerini kısaltır ve daha erken dayanım gelişimine olanak tanır.

• Lateks Pıhtılaştırıcı (Endüstriyel): Kauçuk lateks ürünlerinin (eldiven, balon) daldırma yoluyla üretiminde, kalsiyum nitrat çözeltileri pıhtılaştırıcı banyo görevi görür. Kalsiyum iyonları lateks emülsiyonunu destabilize ederek kauçuk partiküllerinin kalıp üzerinde birikmesine ve düzgün bir film oluşturmasına neden olur.

• Isı Transferi ve Enerji Depolama (Enerji): Erimiş halde, kalsiyum nitrat ve karışımları (potasyum ve sodyum nitrat ile), yüksek ısı kapasiteleri ve termal kararlılıkları sayesinde konsantre güneş enerjisi (CSP) santrallerinde ısı transfer sıvısı ve termal enerji depolama için kullanılır.

• Koku ve Korozyon Kontrolü (Atık Su): Atık suya eklendiğinde, kalsiyum nitrat (nitrat solunumu yoluyla) alternatif bir oksijen kaynağı sağlayarak septik, kokulu hidrojen sülfür (H₂S) gazının oluşumunu engeller ve kanalizasyon sistemlerinde korozyonu kontrol eder.

4. KİMYASAL FORMLAR

5. SEKTÖREL UYGULAMALAR VE KULLANIM ORANLARI

6. ÜRETİM YÖNTEMLERİ

A. Standart Endüstriyel Proses:
Kireçtaşı (kalsiyum karbonat, CaCO₃) nitrik asit (HNO₃) ile reaksiyona sokulur; kalsiyum nitrat, karbondioksit ve su üretilir:
CaCO₃ + 2 HNO₃ → Ca(NO₃)₂ + CO₂ + H₂O

B. Odda Prosesi (Tarihsel):
1905 yılında Norveç'in Porsgrunn kentinde geliştirilmiştir. Kalsiyum hidroksit (kireç suyu) nitrik asit ile reaksiyona sokularak kalsiyum nitrat tetrahidrat üretilmiştir. Bu, Norveç'i kalsiyum nitrat üretimi için tarihi bir merkez haline getiren uygun maliyetli, verimli bir üretim yöntemiydi; bu nedenle ticari adı "Norveç Güherçilesi"dir.

7. DİĞER ADLARI VE SİNONİMLER

8. ALTERNATİFLER VE KARŞILAŞTIRMA

9. GÜVENLİK, DEPOLAMA VE MEVZUAT BİLGİLERİ

• GHS Sınıflandırması (CLP Yönetmeliği):

  • Uyarı Kelimesi: Dikkat (güçlü oksitleyici olarak)

  • Zararlılık İfadeleri: H272 (Yangını yoğunlaştırabilir; oksitleyici), H315 (Cilt tahrişine yol açar), H319 (Ciddi göz tahrişine yol açar).

  • Önlem İfadeleri: P210, P220, P264, P280, P302+P352, P305+P351+P338, P332+P313, P337+P313, P370+P378, P501.

• NFPA 704: Sağlık: 1, Yangın: 0, Reaktivite: 3 (OX) – Güçlü bir oksitleyicidir.

• Depolama:

  • Kuru ve serin bir yerde, doğrudan güneş ışığından ve nemden uzakta, sıkıca kapatılmış kaplarda saklayın.

  • Ürün oldukça higroskopiktir; nemli havaya maruz kalmak topaklanmaya ve sıvılaşmaya neden olur.

  • Yangın veya patlamayı önlemek için yanıcı maddeler, yakıtlar ve indirgen maddelerden (organik madde, kükürt, metal tozları) kesinlikle ayrı tutun.

  • Zirai ilaçlar ve kuvvetli asitler gibi uyumsuz kimyasallardan uzakta saklayın.

• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Nitril eldiven, koruyucu gözlük ve toz maskesi kullanın. Yeterli havalandırma sağlayın.

• Çevresel Etki: Aşırı tarımsal kullanımdan kaynaklanan yüzey akışı, su kütlelerinin ötrofikasyonuna ve yeraltı suyunun nitrat kirliliğine yol açabilir.

10. SIKÇA SORULAN SORULAR

S1: Kalsiyum nitrat gübresi kullanmanın faydaları nelerdir?
Bitkilere iki temel besin maddesi sağlar: hızlı büyüme için hemen kullanılabilir nitrat-azotu ve hücre duvarlarını güçlendirmek için suda çözünen kalsiyum. Bu çift etki, meyve sertliğini artırır, kalsiyum eksikliği bozukluklarını (çiçek sonu çürüklüğü ve acı benek gibi) önler ve genel ürün kalitesini ve raf ömrünü iyileştirir.

S2: Kalsiyum nitrat domates ve biberde çiçek sonu çürüklüğünü nasıl önler?
Bu bozukluk, gelişmekte olan meyvede, genellikle düzensiz sulamanın tetiklediği lokalize bir kalsiyum eksikliğinden kaynaklanır. Kalsiyum nitrat, bitki tarafından alınabilen, hızla büyüyen dokulara sürekli bir tedarik sağlayarak karakteristik nekrotik lekeleri önleyen, kolayca çözünen kalsiyum sağlar.

S3: Kalsiyum nitrat neden higroskopiktir?
Nitrat iyonunun (NO₃⁻) su moleküllerine karşı güçlü bir afinitesi vardır. Kalsiyum nitratın susuz formu, doygun bir çözelti oluşturana kadar çevredeki havadan aktif olarak nem çeker; bu nedenle hava geçirmez ambalajda saklanmalıdır.

S4: Kalsiyum nitrat, amonyum nitrat ile aynı mıdır?
Hayır. Kalsiyum nitrat (Ca(NO₃)₂) kalsiyum ve azot sağlar. Amonyum nitrat (NH₄NO₃) sadece azot sağlar. Farklı kimyasal özelliklere sahiptirler; kalsiyum nitrat, doğrudan bitki tarafından kullanılabilen, uçucu olmayan bir azot kaynağıdır.

11. HIZLI REFERANS TABLOSU