İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderAmonyum Nitrat, Ammonium Nitrate, 6484-52-2
AMONYUM NİTRAT (NH₄NO₃)
ÜRÜN TANIMLAMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Amonyum Nitrat |
| Kimyasal Adı | Amonyum Nitrat |
| Eş Anlamlılar (Türkçe) | Amonyum Nitrat, Norveç Güherçilesi, Teknik Tip, Tarım Tipi |
| Eş Anlamlılar (İngilizce) | Ammonium Nitrate, Norway Saltpeter, Ammonium Nitrate Technical, Ammonium Nitrate Fertilizer, Nitram |
| CAS Numarası | 6484-52-2 |
| EC Numarası | 229-347-8 |
| Moleküler Formül | NH₄NO₃ |
| Moleküler Ağırlık | 80.043 g/mol |
| Görünüm | Renksiz ila beyaz kristal katı |
| Koku | Kokusuz |
KİMYASAL YAPI
Amonyum Nitrat Yapısı:
H O
| ||
H — N — H O — N — O⁻
| |
H (NH₄⁺) (NO₃⁻)
Yapı Açıklaması:
-
Amonyum (NH₄⁺) ve nitrat (NO₃⁻) iyonlarından oluşan iyonik bileşik.
-
İki azot atomu içerir (biri amonyumdan, biri nitrattan).
-
Toplam azot içeriği: ~%34-35.
-
Suda yüksek oranda çözünür.
-
Beyaz, kristal katı.
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Amonyum Nitrat |
| Kimyasal Adı | Amonyum Nitrat |
| Eş Anlamlılar (Türkçe) | Amonyum Nitrat, Norveç Güherçilesi, Teknik Tip, Tarım Tipi |
| Eş Anlamlılar (İngilizce) | Ammonium Nitrate, Norway Saltpeter, Ammonium Nitrate Technical, Ammonium Nitrate Fertilizer, Nitram |
| CAS Numarası | 6484-52-2 |
| EC Numarası | 229-347-8 |
| Moleküler Formül | NH₄NO₃ |
| Moleküler Ağırlık | 80.043 g/mol |
| Kimyasal Sınıf | İnorganik tuz; Amonyum bileşiği; Nitrat tuzu; Oksitleyici |
| Kaynak | Sentetik (amonyağın nitrik asit ile nötralizasyonu) |
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (kristal) |
| Koku | Kokusuz |
| Renk | Renksiz ila beyaz |
| Tat | Keskin, tuzlu tat |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Test Metodu / Not |
|---|---|---|
| Görünüm | Renksiz ila beyaz kristal katı | Görsel |
| Koku | Kokusuz | Olfaktometrik |
| Moleküler Ağırlık | 80.043 g/mol | Hesaplanmış |
| Yoğunluk | 1.725 g/cm³ | ASTM D4052 |
| Erime Noktası | 169.6°C | DSC |
| Kaynama Noktası | Bozunur (~210°C) | – |
| Bozunma Sıcaklığı | ~210°C (NOx, NH₃, H₂O) | – |
| Suda Çözünürlük (20°C) | ~190 g/100 mL (çok yüksek) | Genel Metot |
| Metanolde Çözünürlük | Çözünür | Genel Metot |
| Etanolde Çözünürlük | Az çözünür | Genel Metot |
| pH (Doymuş Çözelti) | ~4.5 – 5.5 | pH Metre |
| Kritik Bağıl Nem | ~%59.4 | – |
| Buhar Basıncı (20°C) | İhmal edilebilir | – |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlı; Isıtıldığında bozunur | – |
| Oksitleyici Özellikler | Güçlü oksitleyici | – |
| Higroskopiklik | Higroskopik (nem emer) | – |
| Ağır Metaller (Pb cinsinden) | ≤ 10 ppm | AAS / ICP |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.1 | Titrimetrik |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0.1 | Gravimetrik |
| Toplam Azot İçeriği | ≥ %34.0 – 35.0 | Kjeldahl |
| Serbest Amonyak | ≤ %0.05 | Titrimetrik |
| pH (%10 Çözelti) | 4.5 – 6.0 | pH Metre |
BÖLÜM 3: AMONYUM NİTRAT vs DİĞER AZOTLU GÜBRELER
| Özellik | Amonyum Nitrat (NH₄NO₃) | Üre (CO(NH₂)₂) | Amonyum Sülfat ((NH₄)₂SO₄) | Kalsiyum Nitrat (Ca(NO₃)₂) |
|---|---|---|---|---|
| CAS Numarası | 6484-52-2 | 57-13-6 | 7783-20-2 | 10124-37-5 |
| Moleküler Ağırlık | 80.04 g/mol | 60.06 g/mol | 132.14 g/mol | 164.09 g/mol |
| Azot İçeriği | ~%34-35 | ~%46 | ~%21 | ~%15.5 |
| Azot Formları | NH₄⁺ + NO₃⁻ | Amid | NH₄⁺ | NO₃⁻ |
| Toprak pH Etkisi | Asidik | Hafif asidik | Kuvvetli asidik | Alkali |
| Suda Çözünürlük | Çok yüksek | Yüksek | Yüksek | Çok yüksek |
| Higroskopiklik | Orta | Orta | Düşük | Orta |
| Patlayıcı Potansiyel | Evet (oksitleyici) | Hayır | Hayır | Hayır |
| Birincil Kullanım | Gübre, patlayıcı | Gübre | Gübre | Gübre, beton katkı |
BÖLÜM 4: ETKİ MEKANİZMASI
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Gübre (Azot Kaynağı) | Bitkiler tarafından kullanılabilir azotu iki formda sağlar: Nitrat (NO₃⁻) hemen kullanılabilir; Amonyum (NH₄⁺) nitrifikasyon ile nitrata dönüşür; Toprak bakterileri tarafından nitrifikasyon; Protein ve klorofil sentezini destekler. |
| Oksitleyici Mekanizması | Yanma reaksiyonları için oksijen sağlar; Nitrat iyonu (NO₃⁻) oksijen verici olarak işlev görür; Yakıtlarla ekzotermik reaksiyona girer; Organik ve inorganik maddeleri oksitler. |
| Endotermik Çözünme | Suda önemli ısı absorpsiyonu ile çözünür; Soğutma etkisi oluşturur; Hazır soğuk paketlerde kullanılır; Çözünme ısısı: ~25.7 kJ/mol. |
| Bozunma | 210°C'nin üzerinde ısıtıldığında: NH₄NO₃ → N₂O + 2H₂O; Daha yüksek sıcaklıklarda: 2NH₄NO₃ → 2N₂ + O₂ + 4H₂O; Ekzotermik ve kendi kendini sürdüren. |
| Patlama | Sınırlandırılmış ortamda patlayıcı bozunmayı başlatır; Kirlendiğinde şoka karşı hassas; Büyük hacimde gaz üretir; Yüksek parçalama etkisi (brisans). |
BÖLÜM 5: ÜRETİM PROSESİ
Endüstriyel Üretim Yöntemi:
Reaksiyon: HNO₃ + NH₃ → NH₄NO₃
Proses Akışı:
Amonyak (NH₃) + Nitrik Asit (HNO₃) → Nötralizasyon (Ekzotermik) → Amonyum Nitrat Çözeltisi → Buharlaştırma/Konsantrasyon → Kristallendirme → Kurutma → Prillama/Granülasyon → Son Ürün
Adım Adım Açıklama:
-
Nötralizasyon: Amonyak gazı, konsantre nitrik asit ile bir nötralizasyon reaktöründe reaksiyona sokulur.
-
Isı Geri Kazanımı: Ekzotermik reaksiyon (~-118 kJ/mol) ısı üretir ve bu ısı geri kazanılır.
-
Buharlaştırma/Konsantrasyon: Amonyum nitrat çözeltisi buharlaştırma ile konsantre edilir.
-
Kristallendirme: Konsantre çözelti, katı amonyum nitrat oluşturmak için kristallendirilir.
-
Kurutma: Kristaller, belirtilen nem içeriğine ulaşmak için kurutulur.
-
Prillama/Granülasyon: Kurutulmuş ürün, prill veya granül formuna getirilir.
-
Kaplama (Opsiyonel): Topaklanmayı önlemek için anti-topaklanma kaplamaları uygulanır.
-
Son Ürün: Tarım sınıfı (gübre) veya teknik sınıf (patlayıcı) üretilir.
Doğal Oluşum: Kurak bölgelerde (örn. Şili, Atacama Çölü) gwihabaite minerali olarak bulunur. Ancak günümüzde kullanılan amonyum nitratın neredeyse %100'ü sentetiktir.
BÖLÜM 6: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Gübre | Yüksek azot içerikli (%34-35) gübre; Hızlı etkili (nitrat) ve yavaş etkili (amonyum) azot içerir; Hızlı bitki büyümesini ve ürün verimini teşvik eder; Üst gübreleme ve yan gübreleme uygulamaları için uygundur. |
| Oksitleyici | Güçlü oksitleyici madde; Yanmayı destekler ve hızlandırır; Yakıt reaksiyonları için oksijen sağlar; Patlayıcı formülasyonların temel bileşenidir. |
| Patlayıcı Bileşen | ANFO'da (%94 AN + %6 yakıt yağı) birincil oksitleyici; Mühimmat ve endüstriyel patlayıcılarda kullanılır; Madencilik ve inşaat patlayıcılarının ana bileşeni. |
| Soğutucu | Endotermik çözünme hızlı soğutma oluşturur; Hazır soğuk paketlerde kullanılır; Tıp ve ilk yardım uygulamaları. |
| Kimyasal Ara Ürün | Nitröz oksit (N₂O) üretiminde kullanılır; Diğer azot bileşiklerinin üretiminde kullanılır; Laboratuvar reaktifi ve analitik standart. |
BÖLÜM 7: ANA UYGULAMA ALANLARI
| Sektör / Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| Tarım (Gübre) | Azotlu gübre | Tahıllar, mısır, buğday, sebzeler, meyve ağaçları; Uygulama oranı ürün ve toprağa bağlı; %34-0-0 NPK analizi; Büyüme mevsimi boyunca üst gübreleme. |
| Madencilik & Patlatma | Patlayıcı oksitleyici | ANFO üretimi (%94 amonyum nitrat + %6 yakıt yağı); Kömür madenciliği, taş ocakçılığı, metal madenciliği, inşaat patlatma; Kuzey Amerika'daki patlayıcıların %80'i ANFO bazlıdır. |
| İnşaat | Patlayıcı oksitleyici | Yıkım, tünel açma, yol inşaatı, kaya patlatma. |
| Kimya Endüstrisi | Hammadde | Nitröz oksit (N₂O / gülme gazı) üretimi; Amonyum nitrat türevlerinin üretimi; Farmasötik ara ürünler. |
| Laboratuvar | Reaktif, oksitleyici | Analitik kimya, ısı kapasitesi ölçümleri, inert elektrolit olarak. |
| Tıp | Soğuk paket bileşeni | Spor yaralanmaları ve ilk yardım için hazır soğuk paketler; Endotermik çözünme. |
BÖLÜM 8: ÖRNEK FORMÜLASYONLAR
Tarımsal Gübre Uygulaması (Üst Gübreleme):
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Amonyum Nitrat (34-0-0) | Ürün gereksinimine göre (örn. 100-200 kg/ha) |
| Uygulama Zamanı | Aktif ürün büyümesi sırasında |
| Uygulama Yöntemi | Yayıcı veya ekim makinesi ile |
ANFO Patlayıcı Formülasyonu:
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Amonyum Nitrat (Prill) | Ağırlıkça %94 |
| Fuel Oil (Dizel #2) | Ağırlıkça %6 |
|
Talimatlar: Prill amonyum nitratı fuel oil ile karıştırın; Eşit kaplama sağlayın; Nem emilimini önlemek için uygun süre içinde kullanın; Ateşleme için kapsül veya primer gerektirir. |
Hazır Soğuk Paket Formülasyonu:
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Amonyum Nitrat (kristal) | %30-40 |
| Su (sızdırmaz bölme) | %60-70 |
|
Talimatlar: Kristalleri su ile karıştırmak için iç sızdırmazlığı kırın; Anında endotermik reaksiyon paketi soğutur; Sıcaklık ~0-5°C'ye düşer; Spor yaralanmaları ve ilk yardım için kullanılır. |
BÖLÜM 9: KALİTE ÖZELLİKLERİ
| Parametre | Tarım Sınıfı (Gübre) | Teknik Sınıf | Test Metodu |
|---|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz prill veya granül | Beyaz kristal | Görsel |
| Toplam Azot | ≥ %34.0 | ≥ %35.0 | Kjeldahl |
| Amonyum Azotu | ≥ %17.0 | – | Titrimetrik |
| Nitrat Azotu | ≥ %17.0 | – | Titrimetrik |
| Nem | ≤ %0.5 | ≤ %0.2 | Gravimetrik |
| Serbest Amonyak | ≤ %0.05 | ≤ %0.02 | Titrimetrik |
| pH (%10 Çözelti) | 4.5 – 6.0 | 4.5 – 5.5 | pH Metre |
| Klorür | ≤ %0.1 | ≤ %0.02 | Titrimetrik |
| Sülfat | ≤ %0.1 | ≤ %0.02 | Gravimetrik |
| Ağır Metaller (Pb cinsinden) | ≤ 10 ppm | ≤ 5 ppm | AAS / ICP |
| Demir (Fe) | – | ≤ %0.001 | AAS / ICP |
| Partikül Boyutu | 1-4 mm (prill/granül) | Müşteri gereksinimi | Elek |
| Yığın Yoğunluğu | ~0.8-0.9 g/cm³ | ~0.9-1.0 g/cm³ | – |
BÖLÜM 10: TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | ~ 2.217 mg/kg (orta toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite | Düşük toksisite; Hafif tahrişe neden olabilir |
| Cilt Tahrişi | Hafif tahriş edici; Uzun süreli temas dermatite neden olabilir |
| Göz Tahrişi | Tahrişe neden olabilir |
| Soluma Toksisitesi | Solunum yolu tahrişine neden olabilir; Yüksek konsantrasyonlar zararlı olabilir |
| Kronik Toksisite | Normal maruziyet seviyelerinde önemli kronik etki yok |
| Karsinojenisite | Karsinojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenisite | Mutajenik değil |
| Üreme Toksisitesi | Normal seviyelerde üreme toksisitesi yok |
| Çevresel Toksisite | Su kütlelerinde ötrofikasyona katkıda bulunabilir; Aşırı kullanım yeraltı suyunu kirletebilir; Yüksek konsantrasyonlarda su organizmaları için zararlıdır |
| Özel Toksisite Notu | LD50, sofra tuzunun (sodyum klorür) yaklaşık üçte ikisi kadardır; Normal kullanım seviyelerinde insanlar için akut toksik olarak kabul edilmez; Aşırı durumlarda methemoglobinemiye neden olabilir (nitrat toksisitesi); Endüstriyel kullanım için koruyucu ekipman önerilir. |
BÖLÜM 11: GHS SINIFLANDIRMASI VE ETİKETLEME
GHS Sınıflandırması (CLP ve UN GHS uyarınca):
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Oksitleyici Katılar | Kategori 3 | H272 |
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 | H302 |
| Ciddi Göz Hasarı | Kategori 1 | H318 |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tek) | Kategori 3 | H335 |
Sinyal Kelimesi: TEHLİKE
Tehlike Piktogramları: GHS03 (Alev Üzerinde Daire - Oksitleyici), GHS05 (Korozif), GHS07 (Ünlem İşareti)
Tehlike İfadeleri (H-Kodları):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H272 | Yangını şiddetlendirebilir; oksitleyicidir |
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H335 | Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
NFPA 704 Tehlike Sınıflandırması:
| Sağlık | Parlayıcılık | Tepkime | Özel |
|---|---|---|---|
| 2 | 0 | 3 | OX |
| (Orta sağlık tehlikesi) | (Yanmaz) | (Ciddi tepkime - patlayıcı) | (Oksitleyici) |
BÖLÜM 12: ÖNLEM İFADELERİ (P-KODLARI)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P220 | Giysilerden ve diğer yanıcı maddelerden uzak tutun |
| P221 | Yanıcı maddelerle karışmaması için her türlü önlemi alın |
| P264 | Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruması/yüz koruması kullanın |
| P301+P312 | YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİ'ni/doktoru arayın |
| P305+P351+P338 | GÖZE TEMAS EDERSE: Suyla birkaç dakika dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın ve durulamaya devam edin |
| P310 | Hemen ZEHİR MERKEZİ'ni/doktoru arayın |
| P335+P334 | Gevşek partikülleri ciltten fırçalayın. Soğuk suya batırın/ıslak bandajlarla sarın |
| P337+P313 | Göz tahrişi kalırsa: Tıbbi yardım/alın |
| P370+P378 | Yangın durumunda: Su sisi, köpük veya kuru kimyasal toz kullanın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış bir yerde saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P501 | İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası mevzuata uygun şekilde bertaraf edin |
BÖLÜM 13: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruz Kalma Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Derhal temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi gelişirse tıbbi yardım isteyin. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. Bol sabun ve suyla yıkayın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika boyunca bol su ile hemen durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Varsa kontakt lensleri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım isteyin. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Bol su için. Kusturmayın. Büyük miktarlarda yutulduysa veya rahatsızlık hissediliyorsa tıbbi yardım isteyin. |
| Not | Göz temasında: Hemen durulama kritiktir (ciddi göz hasarına neden olabilir). Yangın durumunda tam koruyucu ekipman kullanın. |
BÖLÜM 14: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Kendisi yanıcı değildir ancak güçlü oksitleyicidir. Diğer malzemelerin yanmasını destekler ve hızlandırır. |
| Yangından Kaynaklanan Tehlikeler | Termal bozunma, azot oksitler (NOx), amonyak (NH₃) ve su buharı üretir; Sınırlandırılmış veya kontamine olduğunda patlamaya neden olabilir. |
| Uygun Söndürme Ortamı | Su sisi (büyük miktarlarda), su spreyi, köpük (çevredeki malzemeler için). |
| Uygun Olmayan Söndürme Ortamı | CO₂, kuru kimyasal toz (yığına nüfuz edemeyebilir), su jeti (erimiş malzemeyi yayabilir). |
| Özel Koruyucu Ekipman | Kendinden nefes alabilen cihaz (SCBA), tam koruyucu giysi, yangın gözlüğü. |
| Özel Önlemler | Alanı boşaltın; Yangın söndürme sularının su yollarına girmesini önleyin; Yangına maruz kalan kapları su sisi ile soğutun; Yangın sırasında yanıcı maddelerle karıştırmaktan kaçının. |
BÖLÜM 15: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış bir yerde saklayın; NEMDEN ve KONTAMİNASYONDAN KORUYUN; Yanıcı maddeler, yakıtlar ve indirgeyici ajanlardan ayrı saklayın. |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (PE astarlı torbalar, HDPE variller, uygun havalandırmalı silolar). |
| Korunması Gereken Maddeler | Nem, ısı, yağlar, yakıtlar, organik maddeler, asitler, klorürler, kükürt, metal tozları, talaş, odun kömürü, yanıcı maddeler |
| Raf Ömrü | 12 – 36 ay (açılmamış orijinal ambalajında, uygun depolama koşullarında). |
| Kararlılık Notu | Higroskopiktir; Havadan nem emer; Yüksek neme maruz kalırsa (>%59.4 RH) topaklanabilir veya sıvılaşabilir; ~210°C'nin üzerinde ısıtıldığında bozunur; Organik maddelerle kontaminasyon patlama riskini artırır. |
| Özel Depolama Gereksinimleri | Yangın korumalı özel depolama alanlarında saklayın; Havalandırmayı sağlayın; Yanıcı maddelerden ayrı tutun; Yanmaz zemin üzerinde saklayın; Kontaminasyon veya bozulma için düzenli denetim; Birçok ülkede lisanslama ve güvenlik gereksinimleri geçerlidir. |
BÖLÜM 16: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| PE Astarlı Kağıt Torba | 25 kg, 50 kg | PE astarlı kraft kağıt torba (neme dayanıklı) |
| Plastik Torba | 10 kg, 25 kg, 50 kg | PE torba (iç astarlı, sızdırmaz, neme dayanıklı) |
| Plastik Varil | 25 kg, 50 kg, 100 kg | HDPE / Polipropilen (neme dayanıklı, kimyasallara dayanıklı) |
| Lif Varil | 25 kg, 50 kg | PE astarlı lif levha varil |
| FIBC / Big Bag | 500 kg, 1000 kg | PE astarlı, neme dayanıklı PP dokuma torba |
| Dökme Silo | Özel miktarlar | Paslanmaz çelik veya kaplamalı karbon çeliği (havalandırmalı) |
BÖLÜM 17: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | UN 1942 (Amonyum Nitrat, yanıcı madde içeriği %0.2'den fazla olmayan) / UN 0222 (Yüksek sınıf patlayıcı Amonyum Nitrat) |
| Tehlike Sınıfı | Sınıf 5.1 - Oksitleyici Maddeler (UN 1942) |
| Ambalaj Grubu | III |
| ADR/RID | Sınıf 5.1; UN 1942; Ambalaj Grubu III |
| IMDG Kodu | Sınıf 5.1; UN 1942; Deniz kirletici: Hayır |
| IATA (Hava) | Sınıf 5.1; UN 1942; Ambalaj Grubu III |
| Taşıma Etiketi | Oksitleyici (Sınıf 5.1) |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Özel Taşıma Gereksinimleri | Birçok ülkede lisanslama ve izinler gereklidir; Katı taşıma düzenlemelerine tabidir; Yanıcı maddeler, yakıtlar ve organik maddelerden ayrı tutulmalıdır; Yetkisiz erişime karşı güvence altına alınmalıdır. |
| Sınırlı Miktarlar | Uygun şekilde paketlendiğinde küçük miktarlar için muafiyet olabilir |
BÖLÜM 18: DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | REACH kayıtlıdır; Oksitleyici madde olarak düzenlenmiştir; Güvenlik/terör kontrolüne tabidir (AB 2019/1148 sayılı Tüzük). |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir (TSCA Envanteri) |
| ABD (EPA) | Fertilizer Enstitüsü tarafından düzenlenmiştir; Ayrıca potansiyel terör maddesi olarak düzenlenmiştir (DHS CFATS). |
| ABD (OSHA) | Oksitleyici katı olarak düzenlenmiştir; PEL: Belirlenmemiştir |
| Türkiye | Tehlikeli madde olarak düzenlenmiştir; KKDIK düzenlemesine tabidir; Gübre için Tarım Bakanlığı onayı; Patlayıcı/oksitleyici kullanım için İçişleri Bakanlığı kontrolü. |
| IARC | Sınıflandırılmamıştır (karsinojenik değil) |
| NTP | Listelenmemiştir |
| California (Prop 65) | Listelenmemiştir |
| Gübre Düzenlemeleri | Ulusal gübre standartlarına tabidir; Kontaminasyon standartları uygulanır; Ağır metal limitleri uygulanır. |
| Güvenlik Düzenlemeleri | Birçok ülkede anti-terör ve güvenlik kontrollerine tabidir; Amonyum nitrat erişimi düzenlenmiştir; Alıcıların lisanslanması ve kaydı gerekebilir; Hırsızlık veya saptırma bildirimi zorunludur. |
BÖLÜM 19: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Tür | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Amonyum Nitrat, Norveç Güherçilesi, Teknik Tip, Tarım Tipi |
| İngilizce İsimler | Ammonium Nitrate, Norway Saltpeter, Nitram, Ammonium Nitrate Technical, Ammonium Nitrate Fertilizer |
| CAS Numarası | 6484-52-2 |
| EC Numarası | 229-347-8 |
| HS Kodu | 3102.30 |
| Eş Anlamlılar | Amonyum güherçilesi, Nitrik asit amonyum tuzu, Amonyum nitrat (AN) |
BÖLÜM 20: ÖZET TABLO
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün | Amonyum Nitrat (NH₄NO₃) |
| CAS Numarası | 6484-52-2 |
| Moleküler Formül | NH₄NO₃ |
| Moleküler Ağırlık | 80.043 g/mol |
| Görünüm | Renksiz ila beyaz kristal katı |
| Erime Noktası | 169.6°C |
| Suda Çözünürlük | Çok yüksek (~190 g/100 mL, 20°C) |
| Toplam Azot İçeriği | %34.0 – 35.0 |
| Birincil Fonksiyonları | Azotlu gübre, oksitleyici, patlayıcı bileşen |
| Ana Uygulama Alanları | Tarım (gübre), madencilik (patlayıcı), inşaat (patlatma), kimya endüstrisi, laboratuvar |
| Raf Ömrü | 12 – 36 ay |
| GHS Sinyal Kelimesi | TEHLİKE |
| UN Numarası | 1942 |
| Tehlike Sınıfı | Sınıf 5.1 (Oksitleyici) |
| Ambalaj Grubu | III |
| Özel Özellikler | Güçlü oksitleyici; Higroskopik; Ekzotermik bozunma; Sınırlandırılmış ortamda patlayıcı; Güvenlik kontrollerine tabidir; %34-0-0 gübre; ANFO bileşeni. |
BÖLÜM 21: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
GÜÇLÜ OKSİTLEYİCİ (H272): Yangını şiddetlendirir ve yanmayı destekler. TÜM YANICI MADDELERDEN UZAK TUTUN.
-
CİDDİ GÖZ HASARINA NEDEN OLUR (H318): Göz teması çok tehlikelidir. GÖZ KORUMASI ZORUNLUDUR.
-
YUTULMASI HALİNDE ZARARLIDIR (H302): Yutmaktan kaçının.
-
SOLUNUM YOLU TAHRİŞİNE NEDEN OLABİLİR (H335): Tozun solunmasından kaçının.
-
PATLAMA TEHLİKESİ: Sınırlandırılmış ortamda, kontaminasyon veya yoğun ısı altında patlayabilir. Kapalı kaplarda ısıtmayın.
-
HİGROSKOPİKTİR: Nem emer ve topaklanabilir veya sıvılaşabilir. Sıkıca kapatılmış kaplarda saklayın.
-
BOZUNMA: 210°C'nin üzerinde toksik gazlar (NOx, NH₃) açığa çıkararak bozunur.
-
KONTAMİNASYON: Organik maddeler, yakıtlar, asitler, klorürler, kükürt ve metaller ile temas patlama riskini artırır. YANICI MADDELERLE KARIŞTIRMAYIN.
-
YÜKSEK GÜVENLİK RİSKİ: Birçok ülkede güvenlik/terör kontrollerine tabidir. LİSANSLAMA VE GÜVENLİK PROTOKOLLERİ GEREKLİDİR.
-
ÇEVRESEL TEHLİKE: Aşırı kullanım, yeraltı suyunun nitrat ile kontaminasyonuna ve ötrofikasyona neden olabilir.
EN İYİ UYGULAMA TAVSİYELERİ:
-
Tarım (Gübre): Üst gübreleme veya yan gübreleme olarak uygulayın; Önerilen dozaj: Ürüne bağlı olarak 100-200 kg/ha; Aktif büyüme döneminde uygulayın; Nemli yapraklara uygulamaktan kaçının; Mümkünse toprağa karıştırın; Temiz uygulama ekipmanı kullanın.
-
Patlayıcı Endüstrisi: ANFO için prill veya gözenekli sınıf kullanın; Fuel oil ile 94:6 oranında karıştırın; Karıştırmadan sonra 24 saat içinde kullanın; Nemden koruyun; Dikkatli kullanın; Kapsül/başlatıcı kullanın; Her zaman yerel patlatma düzenlemelerine uyun.
-
Elleçleme: İyi havalandırılmış alanlarda kullanın; Toz oluşumundan kaçının; Toz halinde kullanırken toz maskesi (N95/FFP2) kullanın; Eldiven ve güvenlik gözlüğü kullanın; Göz ve cilt temasından kaçının; Yanıcı maddelerle karıştırmaktan kaçının.
-
Kişisel Koruyucu Donanım: ZORUNLU: Kimyasallara dayanıklı eldivenler, güvenlik gözlüğü veya yüz koruyucu, koruyucu giysi, toz maskesi (N95/FFP2 veya üstü), yangın müdahalesi için yangına dayanıklı giysi.
-
Hijyen: Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın; Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin; Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın; Belirlenmiş soyunma alanlarını kullanın.
-
Depolama: Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplarda saklayın; Serin, kuru, iyi havalandırılmış bir yerde saklayın; Nem ve ısıdan koruyun; Yanıcı maddeler, yağlar, asitler ve organik maddelerden ayrı saklayın; Sıkı güvenlik önlemleri uygulayın; Açılmış kaplar derhal yeniden kapatılmalıdır; Raf ömrü: uygun koşullar altında 12-36 ay.
-
Döküntü Yönetimi: Süpürün veya vakumlayın (HEPA) ve uygun sızdırmaz kaba koyun; Toz oluşumundan kaçının; Drenajlara veya su yollarına girmesine izin vermeyin; Yanıcı maddelerle karıştırmayın; Büyük döküntüleri ilgili makamlara bildirin.
-
Bertaraf: Yerel, bölgesel ve ulusal düzenlemelere uygun olarak bertaraf edin; Tehlikeli atık; Organikler/yakıtlarla kontamine olmuş malzeme özellikle tehlikelidir; Yetkili atık bertaraf tesislerini kullanın; Yanıcı maddelerle yakmayın.
-
Güvenlik: Birçok ülkede lisanslama ve izinler gereklidir; Sıkı envanter kayıtları tutun; Hırsızlığı derhal bildirin; Yetkisiz erişimi önlemek için güvenlik protokolleri uygulayın; Amonyum nitrat için ulusal güvenlik düzenlemelerine uyun.
TESPİT YÖNTEMLERİ:
| Metot | Açıklama | Avantajlar | Dezavantajlar |
|---|---|---|---|
| Kjeldahl Yöntemi | Toplam azot tayini | Standart gübre analizi | Zaman alıcı |
| Titrasyon (pH/İletkenlik) | Saflık ve konsantrasyon ölçümü | Hızlı, saha uygun | Daha az spesifik |
| ICP / AAS | Eser metal analizi (ağır metaller) | Yüksek hassasiyet, doğru | Yüksek maliyet, uzmanlık gerektirir |
| İyon Kromatografisi | İyon analizi (amonyum, nitrat) | Spesifik iyon tayini | Yüksek maliyet, uzmanlık gerektirir |
| UV-Vis Spektrofotometresi | Kolorimetri ile nitrat tayini | Hızlı, orta maliyet | Kalibrasyon gerektirir |
| pH Metre | Çözeltinin pH'ı (%10 çözelti) | Basit, hızlı | Sadece gösterge niteliğinde |
AMONYUM NİTRAT vs ALTERNATİFLER KARŞILAŞTIRMASI:
| Ürün | Kimyasal Adı / E Kodu | Uygulama | Güçlü Yön | Zayıf Yön | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| Amonyum Nitrat (AN) | NH₄NO₃ | Gübre, patlayıcı | Yüksek azot (%34), oksitleyici, çözünür | Patlama tehlikesi, güvenlik riski, higroskopik | Düzenlenmiş/kontrollü |
| Üre | CO(NH₂)₂ | Gübre | En yüksek azot (%46), güvenli | Uçucu kayıp, daha düşük çözünürlük | Yaygın |
| Kalsiyum Nitrat | Ca(NO₃)₂ | Gübre, beton | Hızlı nitrat azotu, toprak dostu | Daha düşük azot (%15.5), daha yüksek maliyet | Yaygın |
| Amonyum Sülfat | (NH₄)₂SO₄ | Gübre | Kükürt + azot | Düşük azot (%21), asidik | Yaygın |
| ANFO (Karışım) | AN + Fuel Oil | Patlayıcı | Ucuz, güçlü, kullanımı kolay | Primer gerektirir, neme duyarlı | Düzenlenmiş |
YASAL UYARI:
Bu belgede sağlanan bilgiler mevcut bilgi ve deneyimlerimize dayanmaktadır ve iyi niyetle sunulmuştur. Ancak, tüm kullanım koşulları bizim kontrolümüz dışında olduğundan, bağlayıcı bir özellik veya garanti teşkil etmez. Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kullanıcılar, kendi uygulamaları için uygunluğu test etmekten ve tüm yerel, bölgesel ve ulusal düzenlemelere uymaktan sorumludur. Tam güvenlik, depolama, kullanım, elleçleme, atık ve düzenleyici uyumluluk bilgileri için lütfen üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Amonyum nitrat güçlü oksitleyici ve patlama tehlikesi olan bir maddedir; her zaman sıkı güvenlik ve emniyet protokolleri takip edilmelidir; birçok ülkede lisanslama ve izinler gerekebilir.
