Tetrasodyum EDTA, Tetrasodium EDTA, EDTA 4Na, Edetate Sodium, Tetra Sodium Ethylene Diamine Tetra Acetate, Trilon B, 64-02-8
TETRASODYUM EDTA – TETRASODIUM EDTA
1. KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
Etilendiamintetraasetik Asit Tetrasodyum Tuzu |
| Diğer İsimler |
Tetrasodyum EDTA, Edetat Sodyum, EDTA 4Na, Trilon B, Komplekson 3, Şelaton 3, Etilen Diamin Tetra Asetik Asit Tetra Sodyum Tuzu |
| Kimyasal Formül |
C₁₀H₁₂N₂Na₄O₈ |
| Moleküler Ağırlık |
380.17 g/mol |
| CAS Numarası |
64-02-8 |
| EC Numarası (EINECS) |
200-573-9 |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (toz) |
| Kimyasal Sınıfı |
Şelatlama maddesi (aminopolikarboksilik asit tuzu) |
2. TETRASODYUM EDTA NEDİR?
Tetrasodyum EDTA, etilendiamintetraasetik asitin (EDTA) tetrasodyum tuzudur. Kimyasal formülü C₁₀H₁₂N₂Na₄O₈ olan çok yönlü bir şelatlama maddesidir. Beyaz kristal toz formunda olup, suda ve diğer polar çözücülerde çözünür. 150-200°C'de ayrışır, kristalizasyon suyunu kaybeder ve rengini yitirir. Su yumuşatıcı, koruyucu ve stabilize edici olarak su arıtma, deterjan, kozmetik, gıda, ilaç ve tarım gibi çeşitli endüstrilerde yaygın olarak kullanılır.
3. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| Kimyasal Formül |
C₁₀H₁₂N₂Na₄O₈ |
| Moleküler Ağırlık |
380.17 g/mol |
| CAS Numarası |
64-02-8 |
| EC Numarası |
200-573-9 |
| pH (%1 Çözelti) |
~11.3 (alkali) |
| Suda Çözünürlük |
Çözünür |
| Polar Çözücülerde Çözünürlük |
Çözünür |
| Alkolde Çözünürlük |
Az çözünür |
| Organik Çözücülerde Çözünürlük |
Çözünmez |
| Ayrışma Sıcaklığı |
150 – 200 °C |
| Renk |
Beyaz |
| Koku |
Kokusuz |
| Higroskopiklik |
Higroskopik (nem çeker) |
4. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Formül |
C₁₀H₁₂N₂Na₄O₈ |
| Moleküler Ağırlık |
380.17 g/mol |
| CAS Numarası |
64-02-8 |
| EC Numarası |
200-573-9 |
| pH (%1 Çözelti) |
~11.3 |
| Şelatlama Kapasitesi |
Yüksek (dört değerlikli şelatlama maddesi) |
| Metal İyon Bağlama |
Ca²⁺, Mg²⁺, Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺, Pb²⁺ vb. bağlar |
| Kararlılık |
Normal koşullarda kararlıdır |
| Ayrışma |
150-200°C'de ayrışır, kristalizasyon suyunu kaybeder |
| Higroskopiklik |
Higroskopik |
5. KİMYASAL YAPI
EDTA 4Na Yapısı:
CH₂ — COONa
|
NaOOC — CH₂ — N — CH₂ — CH₂ — N — CH₂ — COONa
| |
CH₂ — COONa CH₂ — COONa
Tetrasodyum EDTA (EDTA 4Na):
Dört sodyum katyonu (Na⁺), EDTA molekülünün dört negatif yüklü oksijen atomuna bağlanır. Bu yapı, Tetrasodyum EDTA'nın metal iyonlarını etkili bir şekilde şelatlamasını sağlar.
Şelatlama Mekanizması:
[EDTA]⁴⁻ + M²⁺ → [EDTA-M]²⁻
(M²⁺ = iki değerlikli metal iyonu)
6. EDTA TÜRLERİ KARŞILAŞTIRMASI
| Özellik |
EDTA (Serbest Asit) |
Disodyum EDTA |
Tetrasodyum EDTA |
| Formül |
C₁₀H₁₆N₂O₈ |
C₁₀H₁₄N₂Na₂O₈ |
C₁₀H₁₂N₂Na₄O₈ |
| CAS |
60-00-4 |
139-33-3 |
64-02-8 |
| pH (%1 Çözelti) |
~2.5 |
~4.5 |
~11.3 |
| Suda Çözünürlük |
Düşük |
Orta |
Yüksek |
| Sodyum İçeriği |
Yok |
~%12 |
~%24 |
| Şelatlama Kapasitesi |
Yüksek |
Yüksek |
Yüksek |
| Kullanım |
Laboratuvar |
Kozmetik, gıda |
Su arıtma, endüstriyel |
7. KULLANIM ALANLARI
7.1. Su Arıtma
| Uygulama |
Açıklama |
| Su Yumuşatma |
Ca²⁺ ve Mg²⁺ iyonlarını bağlayarak kireç oluşumunu önler |
| Kireç Önleme |
Boru ve kazanlarda kireç oluşumunu engeller |
| Metal İyon Sekestrasyonu |
Ağır metal iyonlarını sudan uzaklaştırır |
| Kazan Suyu Arıtma |
Endüstriyel kazanlarda kireçlenmeyi önler |
| Soğutma Suyu Sistemleri |
Kireç ve korozyonu önler |
7.2. Deterjan ve Temizlik Ürünleri
| Uygulama |
Açıklama |
| Yapıcı (Builder) |
Metal iyonlarını bağlayarak temizleme verimliliğini artırır |
| Stabilizatör |
Ağartıcı maddelerin bozunmasını önler |
| Su Yumuşatıcı |
Çamaşır makinelerinde suyu yumuşatır |
| Endüstriyel Temizleyiciler |
Yüzeylerden metal birikintilerini uzaklaştırır |
7.3. Kozmetik ve Kişisel Bakım
| Uygulama |
Açıklama |
| Koruyucu |
Metal iyonlarının katalizlediği bozunmayı önler |
| Stabilizatör |
Formülasyonları stabilize eder |
| Cilt Bariyeri Modifikatörü |
Doğal cilt bariyerini zayıflatarak daha derin nüfuz sağlar |
| Şampuan Katkısı |
Minerallerin diğer bileşenlere bağlanmasını önler |
| Krem ve Losyonlar |
Emülsiyonları stabilize eder |
| Saç Kremi Katkısı |
Ürün bozunmasını önler |
7.4. Gıda Endüstrisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Koruyucu |
Oksidasyonu ve renk değişimini önler |
| Stabilizatör |
Aroma, renk ve dokuyu korur |
| Renk Koruma |
Meyve ve sebzelerin rengini korur |
| Antioksidan Sinerjisti |
Antioksidan aktiviteyi artırır |
7.5. İlaç Endüstrisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Antikoagülan |
Kan örneklerinin pıhtılaşmasını önler |
| Stabilizatör |
Aşı ve ilaçları stabilize eder |
| Antihemaglutinin |
Kan hücrelerinin kümeleşmesini önler |
| Şelasyon Tedavisi |
Vücuttan ağır metalleri uzaklaştırır |
| Sedef Hastalığı Tedavisi |
Etilimit sentezinde öncü madde |
7.6. Tarım
| Uygulama |
Açıklama |
| Mikrobesin Erişimi |
Bitkilere besin maddesi erişimini artırır |
| Toprak Düzenleyici |
Topraktaki metalleri bağlar |
| Mikrobesin Gübreler |
Eser elementleri şelatlayarak bitki alımını artırır |
7.7. Tekstil ve Boyamacılık
| Uygulama |
Açıklama |
| Boya Stabilizatörü |
Renk haslığını ve parlaklığını artırır |
| Metal İyon Kontrolü |
Metal iyonlarının boyaları etkilemesini önler |
| Baskı |
Tekstil baskı işlemlerinde |
7.8. Kağıt Endüstrisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Selüloz İşleme |
Buharlanmış liflerin işlenmesi |
| Beyazlık Artırma |
Kağıt beyazlığını iyileştirir |
| Kireç Azaltma |
Pişiricilerde kireç oluşumunu azaltır |
7.9. Polimer Endüstrisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Polimerizasyon Aktivatörü |
Butil benzen lateksi için |
| Polimerizasyon Sonlandırıcı |
Akrilik elyaf üretiminde |
8. TETRASODYUM EDTA'NIN AVANTAJLARI
| Avantaj |
Açıklama |
| Yüksek Şelatlama Kapasitesi |
Geniş metal iyon yelpazesini bağlar |
| Yüksek Suda Çözünürlük |
Sulu çözeltilerde kolay çözünür |
| Stabilize Edici Etki |
Ürün raf ömrünü uzatır |
| Çok Yönlülük |
Birçok endüstride kullanılabilir |
| Düşük Toksisite |
Gıda ve kozmetikte kullanım için güvenlidir |
| Ekonomik |
Uygun maliyetli şelatlama maddesi |
| Alkali pH |
Alkali formülasyonlarda kullanışlıdır |
9. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
| Parametre |
Değer |
| Oral LD50 (Sıçan) |
~1,200 mg/kg |
| Cilt Teması |
Hafif tahrişe neden olabilir |
| Göz Teması |
Tahrişe neden olabilir |
| Solunum |
Toz solunması solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| Yutma |
Gastrointestinal rahatsızlığa neden olabilir |
| Kanserojenite |
Kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenite |
Negatif |
9.1. GHS SINIFLANDIRMASI
| Tehlike Sınıfı |
Açıklama |
| Göz Tahrişi |
Kategori 2 (H319) |
| Cilt Tahrişi |
Kategori 2 (H315) |
9.2. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi varsa tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Bol su ve sabunla yıkayın. |
| Göz Teması |
En az 15 dakika bol su ile durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Ağızı çalkalayın. Bol su için. Tıbbi yardım alın. |
10. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapalı, orijinal ambalaj |
| Korunması Gerekenler |
Nem, kuvvetli asitler, kuvvetli oksitleyiciler |
| Raf Ömrü |
24-36 ay (uygun depolama ile) |
| Higroskopiklik |
Higroskopiktir; kuru ortamda saklayın |
11. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir (tehlikeli madde değil) |
| Tehlike Sınıfı |
Uygulanamaz |
| Ambalaj Grubu |
Uygulanamaz |
12. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi |
Miktar |
Malzeme |
| Kraft Torba |
25 kg |
Kraft + PE astar |
| Plastik Kova |
5-25 kg |
HDPE |
| Plastik Varil |
25-50 kg |
HDPE |
| Fiber Varil |
25-50 kg |
Fiber levha |
13. DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite |
Durum |
| Avrupa Birliği (REACH) |
Kayıtlı madde |
| ABD (EPA TSCA) |
TSCA envanterinde listelenmiştir |
| ABD (FDA) |
Gıda ve ilaç kullanımı için onaylı |
| Türkiye |
Kayıtlı madde |
14. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Tetrasodyum EDTA, Edetat Sodyum, EDTA 4Na, Komplekson 3, Şelaton 3, Trilon B |
| İngilizce İsimler |
Tetrasodium EDTA, Edetate Sodium, EDTA 4Na, Trilon B |
| CAS Numarası |
64-02-8 |
| EC Numarası |
200-573-9 |
15. ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Tetrasodyum EDTA |
| CAS Numarası |
64-02-8 |
| Formül |
C₁₀H₁₂N₂Na₄O₈ |
| Moleküler Ağırlık |
380.17 g/mol |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| pH (%1 Çözelti) |
~11.3 |
| Birincil Kullanım |
Su arıtma, deterjan, kozmetik, gıda, ilaç, tarım |
KRİTİK UYARILAR
1. Alkali pH: Tetrasodyum EDTA yüksek pH'a (~11.3) sahiptir. Cilt ve göz ile temasından kaçının. Uygun koruyucu ekipman kullanın.
2. Higroskopiklik: Tetrasodyum EDTA higroskopiktir (nem çeker). Topaklanmayı önlemek için kuru ortamda, sıkıca kapalı kaplarda saklayın.
3. Şelatlama: Metal iyonlarını (Ca²⁺, Mg²⁺, Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺ vb.) bağlar. Bu özellik faydalıdır ancak esansiyel minerallerin tükenmesine neden olabilir.
4. Kozmetik Kullanımı: Kozmetikte koruyucu ve stabilizatör olarak görev yapar. Diğer bileşenlerin daha derin nüfuz etmesi için cilt bariyerini zayıflatabilir.
5. Gıda Kullanımı: Gıdada koruyucu ve stabilizatör olarak onaylıdır. Düşük konsantrasyonlarda etkilidir.
6. İlaç Kullanımı: Kan alma tüplerinde antikoagülan olarak kullanılır. Ayrıca ağır metal zehirlenmelerinde şelasyon tedavisinde kullanılır.
7. Su Arıtma: Su yumuşatma ve kireç önleme için etkilidir. Kalsiyum ve magnezyum iyonlarını bağlar.
8. Depolama: Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın. Nem ve kuvvetli asitlerden koruyun.
9. Uyumluluk: Kuvvetli asitler, kuvvetli oksitleyiciler ve metal iyonları ile uyumsuzdur (şelatlar).
10. Güvenlik: Gıda ve ilaç uygulamaları için genel olarak güvenli kabul edilir (GRAS). Kullanım sırasında uygun KKD kullanın.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
