Etil Asetat, Ethyl Acetate, Ethyl Ethanoate, 141-78-6

ETİL ASETAT (C₄H₈O₂)

Etil Asetat / Ethyl Acetate / Ethyl Ethanoate
CAS Numarası: 141-78-6
EC Numarası: 205-500-4

1. KİMLİK BİLGİLERİ

2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER

3. KİMYASAL ÖZELLİKLER

Esterleşme (Fischer Esterifikasyonu):

CH₃COOH + CH₃CH₂OH  —[H₂SO₄]—> CH₃COOC₂H₅ + H₂O

Asidik Hidroliz Reaksiyonu:

CH₃COOC₂H₅ + H₂O  —[H⁺]—> CH₃COOH + C₂H₅OH

Bazik Hidroliz (Saponifikasyon) Reaksiyonu:

CH₃COOC₂H₅ + NaOH —> CH₃COONa + C₂H₅OH

Yanma Reaksiyonu:

C₄H₈O₂ + 5 O₂ —> 4 CO₂ + 4 H₂O + Isı

Tishchenko Reaksiyonu (Asetaldehit'ten):

2 CH₃CHO —[Al(OEt)₃]—> CH₃COOC₂H₅

Etilen + Asetik Asit Katılma Reaksiyonu:

CH₂=CH₂ + CH₃COOH —[Katalizör]—> CH₃COOC₂H₅

4. ÜRETİM YÖNTEMLERİ

4.1. Fischer Esterifikasyonu (Geleneksel Yöntem)

Reaksiyon Denklemi:

CH₃CH₂OH + CH₃COOH ⇌ CH₃COOC₂H₅ + H₂O

4.2. Tishchenko Reaksiyonu

Reaksiyon Denklemi:

2 CH₃CHO —[Al(OEt)₃]—> CH₃COOC₂H₅

4.3. Etilen + Asetik Asit Katılma Reaksiyonu

Reaksiyon Denklemi:

CH₂=CH₂ + CH₃COOH —[Katalizör]—> CH₃COOC₂H₅

Üretim Notu: Daha sürdürülebilir ve düşük riskli üretim yöntemleri talep görmektedir.

5. KALİTE SPESİFİKASYONLARI

6. KULLANIM ALANLARI

6.1. Kimya Endüstrisi

6.2. Gıda Endüstrisi

6.3. Kozmetik Endüstrisi

6.4. Tekstil Endüstrisi

6.5. Elektronik Endüstrisi

6.6. İlaç Endüstrisi

6.7. Laboratuvar Uygulamaları

6.8. Diğer Uygulamalar

7. FİZİKSEL ÖZELLİKLERİN UYGULAMALARLA İLİŞKİSİ

8. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)

AB Risk İfadeleri (R-Codes):

9. ZARARLILIK İFADELERİ (H-CODES)

10. GÜVENLİK İFADELERİ (P-CODES)

11. MARUZİYET LİMİTLERİ

12. TOKSİKOLOJİK BİLGİLER

Sağlık Etkileri:

13. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ

14. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ

15. ÇEVRESEL BİLGİLER

16. DEPOLAMA VE KULLANIM

Kullanım Notları:

• Patlamaya dayanıklı elektrik ekipmanı kullanın

• Statik kıvılcımları önlemek için aktarım sırasında kapları topraklayın

• Sadece iyi havalandırılmış alanlarda veya çeker ocak altında kullanın

• Buharları solumaktan kaçının (uyuşukluk, baş dönmesi)

• Isı, kıvılcım ve açık alevlerden uzak tutun

• Göz ve cilt temasından kaçının

• Boş kaplar bile buhar içerebilir; patlayıcı olabilir

• Kıvılcım çıkarmayan aletler kullanın

17. TAŞIMA BİLGİLERİ

18. MEVZUAT BİLGİLERİ

FDA Durumu: Gıda katkı maddesi ve koku maddesi olarak onaylanmıştır (FEMA 2414)

EU Durumu: Gıda katkı maddesi olarak onaylıdır

19. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR

Veritabanı Tanımlayıcıları:

20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR

ÖZET:

Etil asetat (C₄H₈O₂, CAS 141-78-6), hoş meyvemsi (muz, armut, ananas benzeri) kokulu, renksiz, berrak bir sıvıdır. Etanol ve asetik asidin esterleşmesiyle üretilen bir karboksilik asit esteridir. Molekül ağırlığı 88.11 g/mol, kaynama noktası 76.5-77.5°C, parlama noktası 24°C ve yoğunluğu 0.902 g/mL'dir. Suda 64 g/L (25°C) çözünür ve etanol, dietil eter, benzen, aseton, kloroform ile her oranda karışabilir. Çok alevlenir (H225) ve buharı havadan ağırdır (buhar yoğunluğu 3.04). En büyük kullanım alanları arasında kimya endüstrisi (asilamid, asetil asetat, metil heptanon üretimi, reaksiyon çözücüsü), gıda endüstrisi (aroma çözücüsü, kafeinsiz kahve/çay üretimi), kozmetik endüstrisi (oje çözücüsü, parfüm çözücüsü, yapay meyve aromaları), tekstil (temizleme kimyasalı), elektronik (fotorezist reçinelerde viskozite azaltma), ilaç (ekstraksiyon çözücüsü), laboratuvar (kromatografi reaktifi) ve diğerleri (yapıştırıcılar, vernikler, fotoğraf filmleri, yapay inci üretimi) bulunur.

Temel Özellikler:

Başlıca Kullanım Alanları:

Temel Güvenlik Noktaları:

• ÇOK ALEVLENİR: Parlama noktası 24°C (H225); ısı, kıvılcım, açık alevden uzak tutun

• TAHRİŞ EDİCİ: Cilt ve göz tahrişine neden olur (H315, H319)

• SOLUNUM TEHLİKESİ: Buharları solunum yolu tahrişine, uyuşukluğa ve baş dönmesine neden olabilir (H335, H336)

• BUHAR TEHLİKESİ: Buharlar havadan ağırdır (3.04 x hava); tutuşma kaynaklarına ilerleyebilir

• PATLAMA RİSKİ: Hava ile patlayıcı karışımlar oluşturabilir (%2.0-11.5 V)

• STATİK ELEKTRİK: Statik yük biriktirebilir; topraklama ve bağlama kullanın

• KKD KULLANIN: Koruyucu eldiven (nitril, neopren), koruyucu gözlük, yüz siperi, koruyucu giysi

• HAVALANDIRMA: Çeker ocak veya iyi havalandırılmış alanda kullanın

• DEPOLAMA: Serin, iyi havalandırılmış alanda, oksitleyicilerden ve tutuşma kaynaklarından uzakta

ÖNEMLİ UYARILAR:

Yüksek Uçuculuk ve Yanıcılık: Etil asetat, düşük kaynama noktası (77°C) ve düşük parlama noktası (24°C) nedeniyle çok alevlenir bir sıvıdır. Buharları havadan ağırdır ve zemin boyunca uzak tutuşma kaynaklarına ilerleyebilir, ardından alev kaynağına geri dönebilir. Tüm tutuşma kaynaklarından (kıvılcımlar, açık alevler, sıcak yüzeyler, statik elektrik) uzak tutun. Patlamaya dayanıklı elektrik ekipmanı ve kıvılcım çıkarmayan aletler kullanın. Aktarım sırasında statik deşarjı önlemek için kapları topraklayın ve bağlayın.

Solunum Tehlikesi: Yüksek buhar basıncı (97 mmHg, 20°C) nedeniyle, etil asetat buharları kapalı alanlarda hızla birikebilir ve tehlikeli konsantrasyonlara ulaşabilir. Buharların solunması solunum yolu tahrişine, baş dönmesine, uyuşukluğa ve sersemliğe neden olabilir. Yüksek konsantrasyonlar merkezi sinir sistemi depresyonuna neden olabilir. Çalışma alanı konsantrasyonlarının TWA limiti olan 400 ppm (1400 mg/m³) altında kalması için yeterli havalandırma sağlayın. Kapalı alanlarda hava izleme ve solunum koruması kullanın. NIOSH IDLH (Yaşam ve Sağlık İçin Hemen Tehlikeli) seviyesi 2000 ppm'dir.

Cilt ve Göz Tahrişi: Etil asetat, cildi yağdan arındırabilir ve uzun süreli veya tekrarlanan temasta dermatite (cilt kuruluğu, çatlama, kızarıklık) neden olabilir (H315, R66). Göz teması tahrişe ve kızarıklığa neden olur (H319, R36). Cilt temasını önlemek için nitril veya neopren eldivenler kullanın. Göz teması riski olduğunda koruyucu gözlük veya yüz siperi kullanın. Temas durumunda bol su ile yıkayın.

Statik Elektrik Tehlikesi: Etil asetat, aktarım (dökme, karıştırma, pompalanması) sırasında statik elektrik yükü biriktirebilir. Statik deşarj, yanıcı buharları tutuşturabilir ve yangın veya patlamaya neden olabilir. Aktarım sırasında kapları, ekipmanı ve kendinizi topraklayın ve bağlayın. İletken hortumlar kullanın. Statik birikimi artırabileceğinden yüksek aktarım hızlarından kaçının.

Depolama Uyumsuzlukları: Etil asetatı güçlü oksitleyicilerden (nitrik asit, peroksitler, permanganatlar, kloratlar, perkloratlar), güçlü asitlerden ve güçlü bazlardan uzak tutun. Bu malzemeler şiddetli reaksiyonlara, yangına veya patlamaya neden olabilir. Korozyonu önlemek için paslanmaz çelik, HDPE veya cam kaplar kullanın. Reaktif metallerden (alüminyum, magnezyum, çinko) kaçının.

Gıda ve Kozmetik Uygulamaları: Etil asetat, düşük toksisitesi ve hoş meyvemsi kokusu nedeniyle gıda ve kozmetik uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. FDA tarafından gıda katkı maddesi ve koku maddesi olarak onaylanmıştır (FEMA 2414). Gıda uygulamalarında aroma çözücüsü ve kafein ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanılır. Kozmetikte oje çözücülerinin ana bileşenidir ve parfümlerde taşıyıcı olarak kullanılır. Kullanılan etil asetatın kalitesi, bu uygulamalar için uygun spesifikasyonları karşılamalıdır (düşük safsızlıklar, gıda sınıfı saflık).

Patlama Sınırları: Etil asetat buharları, hacimce %2.0 ila %11.5 aralığında hava ile patlayıcı karışımlar oluşturur. Bu sınırların altında (alt patlama sınırı %2.0) karışım çok zayıftır ve tutuşmaz. Bu sınırların üzerinde (üst patlama sınırı %11.5) karışım çok zengindir ve tutuşmaz. Bununla birlikte, bu sınırlar arasındaki herhangi bir konsantrasyon, bir tutuşma kaynağı varsa patlayabilir. Çalışma alanı konsantrasyonlarının alt patlama sınırının altında kalmasını sağlamak için yeterli havalandırma sağlayın.

Yangınla Mücadele: Yangın durumunda, söndürme için kuru kimyevi toz, CO₂, alkole dayanıklı köpük veya su sisi kullanın. Su jeti kullanmayın (alevleri yayabilir). Yangına maruz kalan kaplar, basınç oluşturabileceklerinden su sisi ile soğutulmalıdır. Yangın söndürme personeli basınçlı solunum cihazı (SCBA) ve tam koruyucu giysi giymelidir. Termal bozunma karbon monoksit ve karbon dioksit gibi toksik gazlar üretebilir.

Döküntü Müdahalesi: Döküntü durumunda, tüm tutuşma kaynaklarını ortadan kaldırın. Alanı boşaltın ve yeterli havalandırmayı sağlayın. Uygun KKD giyin (aside dayanıklı takım, eldivenler, gözlük, SCBA). Döküntüyü inert emici malzeme (kum, vermikülit, diatomlu toprak) ile çevreleyin. Emiciyi toplayın ve tehlikeli atık bertarafı için uygun şekilde etiketlenmiş bir kaba koyun. Kalan döküntüyü suyla seyreltin (yerel düzenlemeler izin veriyorsa) veya uygun çözücü ile silin. Kanalizasyona, su yollarına veya yeraltı sularına girmesini önleyin.

Analitik Metotlar (Spektroskopi ve Kromatografi):

• UV-Vis Spektroskopisi: Etil asetatın UV bölgesinde absorpsiyonu, konsantrasyon tayini için kullanılabilir.

• IR Spektroskopisi: Ester karbonil grubu (C=O) yaklaşık 1740 cm⁻¹'de, C-O streç ise 1200-1250 cm⁻¹'de karakteristik absorpsiyon gösterir. Bu, fonksiyonel grup tayini ve tanımlama için kullanılır.

• Gaz Kromatografisi (GC): Etil asetatın saflık analizi ve kontaminant tayini için en yaygın kullanılan yöntemdir.

• İnce Tabaka Kromatografisi (TLC): Etil asetat, polar bileşikler için yaygın bir mobil faz bileşenidir.

Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun. Etil asetat çok alevlenir bir sıvıdır ve solunması halinde zararlı olabilir. Her zaman uygun kişisel koruyucu ekipman (KKD) kullanın. Yeterli havalandırmayı sağlayın. Tutuşma kaynaklarından uzak tutun. Statik deşarjı önlemek için kapları topraklayın. Döküntü veya yangın durumunda acil durum prosedürlerini izleyin. Önemli maruziyetlerde, özellikle soluma veya yutma durumunda derhal tıbbi yardım alın.