İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderKalsiyum Oksit, Sönmemiş Kireç, Yanmış Kireç, Kalsiyum Monooksit, Kireç, Calcium Oxide, Quicklime, Burnt Lime, Caustic Lime, Flux Lime, E529, 1305-78-8
KALSİYUM OKSİT (CaO - SÖNMEMİŞ KİREÇ - E529)
ÜRÜN TANIMLAMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Kalsiyum Oksit |
| Kimyasal Adı | Kalsiyum Oksit |
| Eş Anlamlılar (Türkçe) | Kalsiyum Oksit, Sönmemiş Kireç, Yanmış Kireç, Kalsiyum Monooksit, Kireç |
| Eş Anlamlılar (İngilizce) | Calcium Oxide, Quicklime, Burnt Lime, Calx, Calcia, Caustic Lime, Flux Lime |
| E Numarası | E529 |
| CAS Numarası | 1305-78-8 |
| EC Numarası | 215-138-9 |
| Moleküler Formül | CaO |
| Moleküler Ağırlık | 56.08 g/mol |
| Görünüm | Beyaz ila sarımsı veya kahverengimsi toz veya kristal katı |
| Koku | Kokusuz |
KİMYASAL YAPI
Kalsiyum Oksit Yapısı:
Ca²⁺ O²⁻
Yapı Açıklaması:
-
Kalsiyum katyonu (Ca²⁺) ve oksit anyonundan (O²⁻) oluşan iyonik bileşik.
-
Beyaz ila sarımsı/kahverengimsi kristal katı.
-
Kuvvetli bazik oksit (alkali toprak metal oksidi).
-
Su ile ekzotermik reaksiyona girerek kalsiyum hidroksit [Ca(OH)₂] oluşturur.
-
Yüksek erime ve kaynama noktalarına sahiptir.
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Kalsiyum Oksit |
| Kimyasal Adı | Kalsiyum Oksit |
| Eş Anlamlılar (Türkçe) | Kalsiyum Oksit, Sönmemiş Kireç, Yanmış Kireç, Kalsiyum Monooksit, Kireç |
| Eş Anlamlılar (İngilizce) | Calcium Oxide, Quicklime, Burnt Lime, Calx, Calcia, Caustic Lime, Flux Lime, Airlock Lime |
| E Numarası | E529 |
| CAS Numarası | 1305-78-8 |
| EC Numarası | 215-138-9 |
| Moleküler Formül | CaO |
| Moleküler Ağırlık | 56.08 g/mol |
| Kimyasal Sınıf | İnorganik oksit; Bazik oksit; Alkali toprak metal oksidi |
| Kaynak | Doğal (kireçtaşı/kalsiyum karbonatın kalsinasyonu) |
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (toz veya kristal) |
| Koku | Kokusuz |
| Renk | Beyaz ila sarımsı veya kahverengimsi |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Test Metodu / Not |
|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila sarımsı veya kahverengimsi toz veya kristal katı | Görsel |
| Koku | Kokusuz | Olfaktometrik |
| Moleküler Ağırlık | 56.08 g/mol | Hesaplanmış |
| Yoğunluk | 3.34 g/cm³ | ASTM D4052 |
| Erime Noktası | 2613°C | DSC |
| Kaynama Noktası | 2850 – 3850°C (literatüre göre değişir) | – |
| Suda Çözünürlük | Reaksiyon verir (ekzotermik) → Ca(OH)₂ oluşturur | – |
| Asitlerde Çözünürlük | Çözünür | Genel Metot |
| Alkolde Çözünürlük | Çözünmez | Genel Metot |
| pH (Süspansiyon) | ~12.4 (kuvvetli alkalin) | – |
| Kararlılık | Kararlı; Su ve asitlerle reaksiyona girer | – |
| Reaktivite | Su ile kuvvetli reaktif (ekzotermik) | – |
| Higroskopiklik | Yüksek (havadan nem emer) | – |
| Ağır Metaller (Pb cinsinden) | ≤ 10 ppm | AAS / ICP |
| Arsenik (As) | ≤ 2 ppm | AAS / ICP |
| Kurşun (Pb) | ≤ 2 ppm | AAS / ICP |
| Magnezyum Oksit (MgO) | ≤ %1.0 | – |
| Silika (SiO₂) | ≤ %1.0 | – |
| Demir (Fe₂O₃) | ≤ %0.5 | – |
| Alümina (Al₂O₃) | ≤ %0.5 | – |
| Kızdırma Kaybı | ≤ %2.0 | Gravimetrik |
| Tayin (CaO) | ≥ %90.0 – 98.0 (sınıfa bağlı) | Titrimetrik |
BÖLÜM 3: KALSİYUM OKSİT vs DİĞER KALSİYUM BİLEŞİKLERİ
| Özellik | Kalsiyum Oksit (CaO) | Kalsiyum Hidroksit Ca(OH)₂ | Kalsiyum Karbonat CaCO₃ | Kalsiyum Klorür CaCl₂ |
|---|---|---|---|---|
| CAS Numarası | 1305-78-8 | 1305-62-0 | 471-34-1 | 10043-52-4 |
| Moleküler Ağırlık | 56.08 g/mol | 74.09 g/mol | 100.09 g/mol | 110.98 g/mol |
| Suda Çözünürlük | Reaksiyon verir (ekzotermik) | Az çözünür | Çözünmez | Yüksek çözünür |
| pH (%1 Çözelti) | ~12.4 | ~12.4 | ~9.5 | ~8.0 |
| Reaktivite | Çok yüksek | Orta | Düşük | Orta |
| Hidratasyon Isısı | Yüksek (ekzotermik) | Yok | Yok | Orta |
| Birincil Kullanım | Çimento, çelik, su arıtma | pH ayarı, harçlar | İnşaat, antiasit | Buz çözücü, kurutucu |
| CO₂ İçeriği | Yok | Yok | ~%44 | Yok |
BÖLÜM 4: ETKİ MEKANİZMASI
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Sönme (Hidratasyon) | Su ile ekzotermik reaksiyona girer: CaO + H₂O → Ca(OH)₂ + Isı (64 kJ/mol); Kalsiyum hidroksit (sönmüş kireç) oluşturur; Önemli ısı açığa çıkarır; Kireç sönme işlemlerinde kullanılır. |
| Baziklik / Nötralizasyon | Kuvvetli bazik oksit; Asitleri nötralize ederek kalsiyum tuzları oluşturur; Atık su arıtımında kullanılır (asit nötralizasyonu); Çeşitli proseslerde pH ayarı. |
| Cüruflaştırma Etkisi (Metalurji) | Asidik safsızlıklarla (SiO₂, P₂O₅, S) reaksiyona girer; Daha düşük erime noktalı cüruf oluşturur; Eriyik çelikten safsızlıkları uzaklaştırır; Çelik kalitesini iyileştirir. |
| Koagülasyon (Su Arıtma) | Suyun pH'ını yükseltir; Ağır metalleri hidroksit olarak çöktürür; Askıda katıları koagüle eder; Suyu berraklaştırır. |
| Karbonatlaşma | Havadaki CO₂'yi emer: CaO + CO₂ → CaCO₃; Havaya maruz kaldığında kalsiyum karbonat (kireçtaşı) oluşturur; CO₂ yakalama uygulamalarında kullanılır. |
| Kurutma | Kurutucu (desikant) olarak işlev görür; Gazlardan ve sıvılardan nemi emer; Dehidrasyon proseslerinde kullanılır. |
BÖLÜM 5: ÜRETİM PROSESİ
Endüstriyel Üretim Yöntemi (Kalsinasyon):
Reaksiyon: CaCO₃ (k) → CaO (k) + CO₂ (g)
Proses Akışı:
Kireçtaşı (Kalsiyum Karbonat) → Ocaktan Çıkarma → Kırma → Boyutlandırma → Kalsinasyon (Fırın, 900-1200°C) → Kalsiyum Oksit (Sönmemiş Kireç) → Soğutma → Eleme → Paketleme/Silo Depolama
Adım Adım Açıklama:
-
Hammadde: Yüksek kaliteli kireçtaşı (kalsiyum karbonat, CaCO₃) ocaktan çıkarılır.
-
Kırma ve Boyutlandırma: Kireçtaşı kırılır ve uygun boyuta elenir.
-
Kalsinasyon: Kırılmış kireçtaşı, bir fırında (döner fırın, dikey şaft fırını) 900-1200°C'de ısıtılır.
-
Bozunma: Kalsiyum karbonat, kalsiyum oksit (sönmemiş kireç) ve karbon dioksit gazına bozunur.
-
Soğutma: Sıcak sönmemiş kireç, bir soğutucuda soğutulur.
-
Eleme: Soğutulmuş sönmemiş kireç, ince parçacıkları uzaklaştırmak için elenir.
-
Depolama: Ürün, hidratasyonu önlemek için sızdırmaz silolarda depolanır veya hemen paketlenir.
Not: Proses oldukça enerji yoğundur. Kireçtaşının kalitesi (saflığı), sönmemiş kirecin kalitesini belirler.
BÖLÜM 6: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Cüruflaştırıcı (Metalurji) | Eriyik metallerden safsızlıkları (kükürt, fosfor, silika) uzaklaştırır; Cüruf oluşturur; Çelik kalitesini ve saflığını iyileştirir. |
| Nötralizasyon (Su Arıtma) | Asidik atık suları nötralize eder; Asidik akımların pH'ını yükseltir; Ağır metalleri (Fe, Cu, Zn, Pb) çöktürür. |
| Bağlayıcı (İnşaat) | Su ve CO₂ ile reaksiyona girerek sertleşir; Çimento ve harç üretiminde kullanılır; Kireç bazlı sıva ve harçların temel maddesi. |
| Toprak Düzenleyici (Tarım) | Toprak pH'ını yükseltir (asitliği giderir); Bitkilere kalsiyum sağlar; Toprak yapısını ve verimliliğini iyileştirir. |
| Dehidrasyon (Kurutma) | Gazlardan ve sıvılardan nemi emer; Kurutucu olarak kullanılır; Çeşitli uygulamalarda nemi önler. |
| Çöktürücü | Çözeltilerden safsızlıkları çöktürür; Şeker rafinasyonu ve kağıt üretiminde kullanılır; Sıvıları berraklaştırır. |
| Katalizör Desteği | Katalizörler için destek malzemesi olarak kullanılır; Yüksek yüzey alanı sağlar; Kimyasal proseslerde kullanılır. |
BÖLÜM 7: ANA UYGULAMA ALANLARI
| Sektör / Endüstri | Fonksiyon | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| İnşaat / Çimento | Bağlayıcı, çimento bileşeni | Portland çimentosu üretimi (klinker oluşumu); Kireç bazlı harçlar ve sıvalar; Beton katkısı; Onsuz üretim mümkün değil. |
| Metalurji | Cüruflaştırıcı, cüruf oluşturucu | Çelik üretimi (bazik oksijen fırını); Kükürt, fosfor, silika giderimi; Çelik kalitesini iyileştirir; Nikel ve bakır ergitme. |
| Su ve Atık Su Arıtma | Nötralizatör, koagülant, pH ayarlayıcı | Asit nötralizasyonu; Ağır metal çöktürme; pH ayarı; İçme suyu arıtımı (yumuşatma). |
| Tarım | Toprak düzenleyici, gübre katkısı | Toprak pH ayarı (kireçleme); Toprak asitliğini giderir; Kalsiyum sağlar; Toprak yapısını iyileştirir. |
| Kağıt Endüstrisi | Çöktürücü, hamurlaştırıcı | Hamurlaştırma ve ağartma işlemleri; Kalsiyum karbonat çöktürme; Kağıt kaplama ve dolgu. |
| Gıda & Farmasötik | İşlem yardımcısı (E529) | Şeker rafinasyonu (berraklaştırma); Jelatin üretimi; Gıda katkısı (E529); Kalsiyum takviyesi; pH ayarı. |
| Enerji & Teknoloji | CO₂ yakalama, yakıt hücreleri | Katı oksit yakıt hücreleri; CO₂ yakalama ve depolama; Oksijen üretim sistemleri. |
| Cam Endüstrisi | Stabilizatör, akı | Cam üretimi (kireç bileşeni); Dayanıklılığı artırır; Erime sıcaklığını düşürür. |
| Kimya Endüstrisi | Kurutucu, katalizör desteği | Gazlar ve sıvılar için kurutucu; Katalizör desteği; Kalsiyum bileşikleri üretimi. |
| Hayvan Yemi | Mineral takviyesi | Hayvan yemlerinde kalsiyum kaynağı; Kanatlı ve çiftlik hayvanları beslenmesi. |
BÖLÜM 8: ÖRNEK FORMÜLASYONLAR
Kireç Süspansiyonu (Su Arıtma İçin):
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Kalsiyum Oksit (Sönmemiş Kireç) | %10 – 20 |
| Su | %80 – 90 |
Talimatlar: Sönmemiş kireci sürekli karıştırarak suya yavaşça ekleyin (dikkat: ekzotermik reaksiyon); Uygun ekipman kullanın; Soğumaya bırakın; Uygulama için gerektiği kadar seyreltin.
Kireç Harcı (İnşaat İçin):
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Kalsiyum Oksit (Sönmüş macun haline getirilmiş) | 1 kısım |
| Kum | 3 kısım |
| Su | Gerektiği kadar |
Talimatlar: Sönmemiş kireci su ile sönerek kireç macunu haline getirin; Kum ve su ile karıştırın; 1-2 gün içinde kullanın; Karbonatlaşma ile sertleşmeye bırakın.
BÖLÜM 9: KALİTE ÖZELLİKLERİ
| Parametre | İnşaat Sınıfı | Metalurji Sınıfı | Gıda/İlaç Sınıfı (E529) | Test Metodu |
|---|---|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila gri toz | Beyaz ila gri toz | Beyaz toz | Görsel |
| Tayin (CaO) | ≥ %90.0 | ≥ %92.0 | ≥ %98.0 | Titrimetrik |
| Magnezyum Oksit (MgO) | ≤ %2.0 | ≤ %1.0 | ≤ %0.5 | – |
| Silika (SiO₂) | ≤ %1.0 | ≤ %1.0 | ≤ %0.5 | – |
| Kızdırma Kaybı | ≤ %2.0 | ≤ %2.0 | ≤ %1.0 | Gravimetrik |
| Ağır Metaller (Pb cinsinden) | – | – | ≤ 10 ppm | AAS / ICP |
| Arsenik (As) | – | – | ≤ 2 ppm | AAS / ICP |
| Kurşun (Pb) | – | – | ≤ 2 ppm | AAS / ICP |
| Partikül Boyutu | Müşteri gereksinimi | Müşteri gereksinimi | Müşteri gereksinimi | Elek |
BÖLÜM 10: TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | ~ 3.050 mg/kg (orta toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite | Aşındırıcı; Ciddi cilt yanıkları |
| Cilt Tahrişi | Aşındırıcı (Kategori 1A/1B/1C) |
| Göz Tahrişi | Ciddi göz hasarı (Kategori 1) |
| Soluma Toksisitesi | Solunum yolu tahrişine neden olabilir; Solunum yolları için aşındırıcıdır |
| Kronik Toksisite | Uzun süreli maruziyet akciğer hasarına neden olabilir |
| Karsinojenisite | Karsinojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenisite | Mutajenik değil |
| Üreme Toksisitesi | Normal seviyelerde üreme toksisitesi yok |
| Çevresel Toksisite | Su organizmaları için zararlıdır; Su kütlelerinde pH artışı |
| Özel Toksisite Notu | Aşındırıcıdır; Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur (H314); Yutulması halinde zararlıdır (H302); Solunum yolu tahrişine neden olabilir (H335); Su ile ekzotermik reaksiyona girer (yanıklara neden olabilir); Uygun kişisel koruyucu ekipman kullanın; Nemden uzak tutun. |
BÖLÜM 11: GHS SINIFLANDIRMASI VE ETİKETLEME
GHS Sınıflandırması (CLP ve UN GHS uyarınca):
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 | H302 |
| Cilt Aşınması/Tahrişi | Kategori 1 | H314 |
| Ciddi Göz Hasarı | Kategori 1 | H318 |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tek) | Kategori 3 | H335 |
Sinyal Kelimesi: TEHLİKE
Tehlike Piktogramları: GHS05 (Korozif), GHS07 (Ünlem İşareti)
Tehlike İfadeleri (H-Kodları):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H314 | Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H335 | Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
NFPA 704 Tehlike Sınıflandırması:
| Sağlık | Parlayıcılık | Tepkime | Özel |
|---|---|---|---|
| 3 | 0 | 2 | W |
| (Ciddi sağlık tehlikesi - korozif) | (Yanmaz) | (Orta tepkime - su ile reaksiyon) | (Su ile reaksiyon) |
BÖLÜM 12: ÖNLEM İFADELERİ (P-KODLARI)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P260 | Tozu/dumanı/gazı/sisini/buharını/spreyini solumayın |
| P264 | Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruması/yüz koruması kullanın |
| P301+P330+P331 | YUTULDUĞUNDA: Ağzı çalkalayın. Kusturmayın |
| P303+P361+P353 | CİLDE (veya saça) TEMAS EDERSE: Kirlenmiş giysileri hemen çıkarın. Cildi su ile durulayın/duş alın |
| P304+P340 | SOLUNURSA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes alması için dinlenme pozisyonunda tutun |
| P305+P351+P338 | GÖZE TEMAS EDERSE: Suyla birkaç dakika dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın ve durulamaya devam edin |
| P310 | Hemen ZEHİR MERKEZİ'ni/doktoru arayın |
| P335+P334 | Gevşek partikülleri ciltten fırçalayın. Soğuk suya batırın/ıslak bandajlarla sarın |
| P363 | Kirlenmiş giysileri yeniden kullanmadan önce yıkayın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış bir yerde saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P405 | Kilitli olarak saklayın |
| P501 | İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası mevzuata uygun şekilde bertaraf edin |
BÖLÜM 13: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruz Kalma Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Derhal temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. Solunum tahrişi gelişirse tıbbi yardım isteyin. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri derhal çıkarın. Kuru parçacıkları fırçalayın. En az 15 dakika bol su ile durulayın. Acil tıbbi yardım isteyin. |
| Göz Teması | Derhal en az 15 dakika bol su ile durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Varsa kontakt lensleri çıkarın. Acil tıbbi yardım isteyin. |
| Yutma | Kusturmayın. Ağzı çalkalayın. Bol su için (sadece bilinçli ise). Acil tıbbi yardım isteyin. |
| Not | Kalsiyum oksit aşındırıcıdır; su teması (sönme reaksiyonu) ısı açığa çıkarır; önce fırçalamadan kuru toza ıslak bandaj uygulamayın. |
BÖLÜM 14: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değildir. Ancak su ile reaksiyona girerek ısı açığa çıkarır (ekzotermik). |
| Yangından Kaynaklanan Tehlikeler | Kendisi yanıcı değildir; Ancak su ile temasında yangın/patlamaya neden olabilir (ısı oluşumu). |
| Uygun Söndürme Ortamı | Kuru kimyasal toz, kum, CO₂ (çevredeki yangınlar için). |
| Uygun Olmayan Söndürme Ortamı | Su, köpük (su ile şiddetli reaksiyona girer) |
| Özel Koruyucu Ekipman | Kendinden nefes alabilen cihaz (SCBA), tam koruyucu giysi, kimyasallara dayanıklı eldivenler. |
| Özel Önlemler | Yanan kalsiyum oksit üzerinde SU KULLANMAYIN; Su ile temastan kaçının; Alanı boşaltın; Kuru söndürme maddeleri kullanın. |
BÖLÜM 15: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış bir yerde saklayın; NEMDEN KORUYUN; Su ve asitlerden uzak tutun; Yanıcı maddelerden ayrı saklayın. |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (sızdırmaz silolar, PE astarlı torbalar, HDPE variller). |
| Korunması Gereken Maddeler | Nem, su, asitler, organik maddeler |
| Raf Ömrü | 12 – 24 ay (açılmamış orijinal ambalajında, uygun depolama koşullarında). |
| Kararlılık Notu | Önerilen depolama koşullarında kararlıdır; Yüksek higroskopiktir (nem emer); Havadaki CO₂ ile reaksiyona girerek CaCO₃ oluşturur; Neme maruz kalırsa bozulabilir (sönebilir). |
| Özel Depolama Gereksinimleri | Kuru, serin bir yerde saklayın; Havaya ve neme maruziyetten kaçının; Açılmış kaplar derhal yeniden kapatılmalıdır; Su ve asitlerden uzak tutun. |
BÖLÜM 16: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| PE Astarlı Kağıt Torba | 25 kg, 40 kg, 50 kg | PE astarlı kraft kağıt torba (neme dayanıklı) |
| Plastik Torba | 10 kg, 25 kg, 50 kg | PE torba (iç astarlı, sızdırmaz, neme dayanıklı) |
| Plastik Varil | 25 kg, 50 kg, 100 kg | HDPE / Polipropilen (neme dayanıklı) |
| Lif Varil | 25 kg, 50 kg | PE astarlı lif levha varil |
| FIBC / Big Bag | 500 kg, 1000 kg, 1500 kg | PE astarlı, neme dayanıklı PP dokuma torba |
| Silo (Dökme) | Özel miktarlar | Sızdırmaz çelik silo (inert gaz kaplamalı) |
BÖLÜM 17: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | UN 1910 (Kalsiyum Oksit) |
| Tehlike Sınıfı | Sınıf 8 - Korozif Maddeler |
| Ambalaj Grubu | III |
| ADR/RID | Sınıf 8; UN 1910; Ambalaj Grubu III |
| IMDG Kodu | Sınıf 8; UN 1910; Deniz kirletici: Hayır |
| IATA (Hava) | Sınıf 8; UN 1910; Ambalaj Grubu III |
| Taşıma Etiketi | Korozif (Sınıf 8) |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Özel Taşıma Gereksinimleri | NEMDEN KORUYUN; Su, asitler ve yanıcı maddelerden ayrı tutulmalıdır; Dikkatli taşıyın; Kuru tutun. |
BÖLÜM 18: DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | REACH kayıtlıdır; Korozif madde olarak düzenlenmiştir; E529 gıda katkısı olarak onaylanmıştır. |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir (TSCA Envanteri) |
| ABD (FDA) | GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir); 21 CFR 184.1210; Gıda katkısı (E529) olarak onaylanmıştır. |
| Türkiye | Tehlikeli kimyasal olarak düzenlenmiştir; KKDIK düzenlemesine tabidir; Çevre Bakanlığı ve Tarım Bakanlığı kontrolleri; Gıda sınıfı E529 için Sağlık Bakanlığı onayı gereklidir. |
| IARC | Sınıflandırılmamıştır (karsinojenik değil) |
| NTP | Listelenmemiştir |
| OSHA | Korozif olarak düzenlenmiştir; PEL: 5 mg/m³ (solunabilir toz). |
| California (Prop 65) | Listelenmemiştir |
| Helal | Evet (mineral kaynak, hayvansal değil) |
| Koşer | Evet (sertifika ile) |
| Vegan | Evet (mineral, hayvansal içerik yok) |
BÖLÜM 19: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Tür | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Kalsiyum Oksit, Sönmemiş Kireç, Yanmış Kireç, Kalsiyum Monooksit, Kireç |
| İngilizce İsimler | Calcium Oxide, Quicklime, Burnt Lime, Calx, Calcia, Caustic Lime, Flux Lime |
| Sektörel İsimler | İnşaat: Sönmemiş Kireç; Metalurji: Flux Kireci, Yanmış Kireç; Su Arıtma: Kalsiyum Oksit; Tarım: Kireç, Calcia |
| E Numarası | E529 |
| CAS Numarası | 1305-78-8 |
| EC Numarası | 215-138-9 |
| HS Kodu | 2825.90 |
BÖLÜM 20: ÖZET TABLO
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün | Kalsiyum Oksit (Sönmemiş Kireç - E529) |
| CAS Numarası | 1305-78-8 |
| E Numarası | E529 |
| Moleküler Formül | CaO |
| Moleküler Ağırlık | 56.08 g/mol |
| Görünüm | Beyaz ila sarımsı/kahverengimsi toz veya kristal katı |
| Erime Noktası | 2613°C |
| Yoğunluk | 3.34 g/cm³ |
| Su ile Reaksiyonu | Ekzotermik (CaO + H₂O → Ca(OH)₂) |
| Birincil Fonksiyonları | Cüruflaştırıcı, nötralizatör, bağlayıcı, toprak düzenleyici, kurutucu |
| Ana Uygulama Alanları | İnşaat (çimento), metalurji (çelik), su arıtma, tarım, kağıt, gıda (E529), enerji, cam |
| Raf Ömrü | 12 – 24 ay |
| GHS Sinyal Kelimesi | TEHLİKE |
| UN Numarası | 1910 |
| Tehlike Sınıfı | Sınıf 8 (Korozif) |
| Ambalaj Grubu | III |
| Özel Özellikler | Kuvvetli baz; Aşındırıcı; Su ile şiddetli reaksiyon (ekzotermik); Higroskopik; Yüksek sıcaklık kararlılığı; Çimento ve çelik üretiminde esansiyel; FDA GRAS; Vegan; Helal. |
BÖLÜM 21: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
AŞINDIRICIDIR (H314, H318): Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur. KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM ZORUNLUDUR.
-
SU İLE ŞİDDETLİ REAKSİYONA GİRER (ekzotermik): Isı ve buhar açığa çıkarır; Yanıklara ve sıçramalara neden olabilir. Döküntülerde/ Yangınlarda SU KULLANMAYIN.
-
YUTULMASI HALİNDE ZARARLIDIR (H302): Yutmaktan kaçının.
-
SOLUNUM YOLU TAHRİŞİNE NEDEN OLABİLİR (H335): Tozunun solunmasından kaçının.
-
HİGROSKOPİKTİR: Havadan nem emer; Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplarda saklayın.
-
CO₂ İLE REAKSİYONA GİRER: Havadaki CO₂'yi emerek kalsiyum karbonat (CaCO₃) oluşturur; Zamanla ürün kalitesini etkiler.
-
YÜKSEK SICAKLIK: Aşırı yüksek erime noktası; Yüksek sıcaklık prosesleri için uygundur.
-
ESANSİYEL ENDÜSTRİ: Onsuz çimento ve çelik üretimi mümkün değildir.
-
GIDA SINIFI: E529 onaylıdır; Gıda uygulamaları için yüksek saflık gereklidir.
EN İYİ UYGULAMA TAVSİYELERİ:
-
İnşaat / Çimento: Çimento bileşeni ve bağlayıcı olarak kullanın; Klinker oluşumu için esansiyeldir; Onsuz çimento üretimi mümkün değil; Kireç bazlı harç ve sıvalarda kullanın.
-
Metalurji: Cüruflaştırıcı ve cüruf oluşturucu olarak kullanın; Çelik üretimi (bazik oksijen fırını); Kükürt, fosfor, silika giderir; Çelik üretiminde esansiyeldir.
-
Su Arıtma: Nötralizatör ve koagülant olarak kullanın; Asit nötralizasyonu; Ağır metal çöktürme; pH ayarı; İçme suyu yumuşatma.
-
Tarım: Toprak düzenleyici olarak kullanın (kireçleme); Toprak asitliğini giderir; Hektar başına 1-5 ton uygulayın; Kalsiyum sağlar; Toprak yapısını iyileştirir.
-
Kağıt Endüstrisi: Hamurlaştırma ve ağartma işlemlerinde kullanın; Kalsiyum karbonat çöktürme; Kağıt kaplama ve dolgu.
-
Gıda & Farmasötik: İşlem yardımcısı olarak kullanın (E529); Şeker rafinasyonu; Jelatin üretimi; Kalsiyum takviyesi; Sadece gıda sınıfı malzeme kullanın.
-
Elleçleme: İyi havalandırılmış alanlarda kullanın; Toz oluşumundan kaçının; Toz halinde kullanırken toz maskesi (N95/FFP2) kullanın; Eldiven ve güvenlik gözlüğü kullanın; Su ile temastan kaçının; Sönme işlemi için sönmemiş kireci suya yavaşça ekleyin (suyu kirece değil).
-
Kişisel Koruyucu Donanım: ZORUNLU: Kimyasallara dayanıklı eldivenler (nitril, neopren), güvenlik gözlüğü veya yüz koruyucu, koruyucu giysi, toz maskesi (N95/FFP2 veya üstü), kimyasallara dayanıklı botlar.
-
Hijyen: Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın; Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin; Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın.
-
Depolama: Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplarda saklayın; Serin, kuru, iyi havalandırılmış bir yerde saklayın; Nem ve CO₂'den koruyun; Su ve asitlerden uzak tutun; Açılmış kaplar derhal yeniden kapatılmalıdır; Raf ömrü: uygun koşullar altında 12-24 ay.
-
Döküntü Yönetimi: SU KULLANMAYIN. Süpürün veya vakumlayın (HEPA) ve uygun sızdırmaz kaba koyun; Toz oluşumundan kaçının; Drenajlara veya su yollarına girmesine izin vermeyin; Gerekirse dikkatlice seyreltik asit ile nötralize edin.
-
Bertaraf: Yerel, bölgesel ve ulusal düzenlemelere uygun olarak bertaraf edin; Tehlikeli atık (korozif); Bertaraf etmeden önce dikkatlice su/asit ile nötralize edin; Yetkili bertaraf tesislerini kullanın.
TESPİT YÖNTEMLERİ:
| Metot | Açıklama | Avantajlar | Dezavantajlar |
|---|---|---|---|
| Titrimetrik (Asit-Baz) | Standart asit ile nötralizasyon | Basit, doğru, standart yöntem | İndikatör gerektirir |
| AAS / ICP | Kalsiyum ve eser element analizi | Yüksek hassasiyet, doğru | Yüksek maliyet, uzmanlık gerektirir |
| XRF (X-Işını Floresansı) | Elementel analiz | Hızlı, tahribatsız | Kalibrasyon gerektirir |
| XRD (X-Işını Kırınımı) | Faz tanımlama | Kristal fazları belirler | Yüksek maliyet, uzmanlık gerektirir |
| Kızdırma Kaybı | CO₂ ve uçucu içerik | Basit, standart yöntem | Zaman alıcı |
KALSİYUM OKSİT vs ALTERNATİFLER KARŞILAŞTIRMASI:
| Ürün | Kimyasal Adı / E Kodu | Uygulama | Güçlü Yön | Zayıf Yön | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| Kalsiyum Oksit (CaO) | Sönmemiş Kireç (E529) | Çimento, çelik, su arıtma | Yüksek reaktivite, ucuz, bol, yüksek sıcaklık kararlılığı | Aşındırıcı, su ile reaksiyon | Esansiyel (çimento/çelik) |
| Kalsiyum Hidroksit | Sönmüş Kireç (E526) | Harç, su arıtma | Daha güvenli, daha kolay işlenir | Daha düşük reaktivite | Yaygın |
| Kalsiyum Karbonat | Kireçtaşı (E170) | İnşaat, antiasit | İnert, güvenli, ucuz | Düşük reaktivite | Yaygın |
| Sodyum Hidroksit | Kostik Soda (E524) | Su arıtma, pH ayarı | Yüksek çözünürlük, hızlı etki | Daha yüksek maliyet, aşındırıcı | Yaygın |
| Magnezyum Oksit | Magnezya (E530) | Refrakter, çelik üretimi | Yüksek sıcaklık kararlılığı | Daha yüksek maliyet, daha düşük baziklik | Sınırlı |
YASAL UYARI:
Bu belgede sağlanan bilgiler mevcut bilgi ve deneyimlerimize dayanmaktadır ve iyi niyetle sunulmuştur. Ancak, tüm kullanım koşulları bizim kontrolümüz dışında olduğundan, bağlayıcı bir özellik veya garanti teşkil etmez. Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kullanıcılar, kendi uygulamaları için uygunluğu test etmekten ve tüm yerel, bölgesel ve ulusal düzenlemelere uymaktan sorumludur. Tam güvenlik, depolama, kullanım, elleçleme, atık ve düzenleyici uyumluluk bilgileri için lütfen üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Kalsiyum oksit, su ile şiddetli reaksiyona giren aşındırıcı bir maddedir; her zaman sıkı güvenlik protokolleri takip edilmelidir.
