Sorularınız mı var? Yardımcı olalım! İletişime Geçin
info@betakim.com.tr

Potasyum Bikromat, Potasyum Dikromat, Potassium Dichromate, Potassium Bichromate, Red Potassium Chromate, 7778-50-9

Potasyum Bikromat, Potasyum Dikromat, Potassium Dichromate, Potassium Bichromate, Red Potassium Chromate, 7778-50-9

POTASYUM DİKROMAT (K₂Cr₂O₇)

Potasyum Bikromat / Kırmızı Potasyum Kromat

CAS Numarası: 7778-50-9

EC Numarası: 231-906-6

1. KİMLİK BİLGİLERİ

Özellik Bilgi
Kimyasal Adı Potasyum Dikromat
Diğer İsimleri Potasyum bikromat, Kırmızı potasyum kromat, Kromik asit dipotasyum tuzu, Dikromik asit dipotasyum tuzu
Kimyasal Formülü K₂Cr₂O₇
Molekül Ağırlığı 294.18 g/mol
CAS Numarası 7778-50-9
EC Numarası (EINECS) 231-906-6
Görünüm Turuncu-kırmızı ila kırmızı kristal katı
Koku Kokusuz

2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER

Özellik Değer
Fiziksel Hali (20°C) Katı (kristal)
Görünüm Turuncu-kırmızı, parlak monoklinik veya triklinik kristaller
Koku Kokusuz
Molekül Ağırlığı 294.18 g/mol
Yoğunluk (20°C) 2.676 g/cm³
Erime Noktası 398 °C
Kaynama Noktası 500°C üzerinde bozunur
Suda Çözünürlük (20°C) 125 g/L (12.5 g/100 mL)
Soğuk Suda Çözünürlük (0°C) 4.7 g/100 mL
Sıcak Suda Çözünürlük (100°C) 50.2 g/100 mL
Etanolde Çözünürlük Çözünmez
pH (0.1 M çözelti, 25°C) 3.5 – 5.0 (asidik)
Özgül Ağırlık 2.676
Buhar Basıncı İhmal edilebilir
Higroskopiklik Higroskopik değildir (nem çekmez)

Farklı Sıcaklıklarda Suda Çözünürlük:

Sıcaklık (°C) Çözünürlük (g/100 mL)
0 4.7
10 7.0
20 12.3
30 18.1
40 26.3
60 45.6
80 73.0
100 50.2 (bozunur)

3. KİMYASAL ÖZELLİKLER

Özellik Bilgi
Kimyasal Formül K₂Cr₂O₇
Molekül Ağırlığı 294.18 g/mol
Krom (Cr) İçeriği ~%35.4 (Cr(VI) olarak)
Potasyum (K) İçeriği ~%26.6
Oksijen (O) İçeriği ~%38.0
Oksidasyon Durumu Cr(VI) (altı değerlikli krom) – son derece toksik ve kanserojen
pH (0.1 M çözelti) 3.5 – 5.0 (asidik)
Kararlılık Normal koşullarda kararlıdır
Oksitleyici Özellikler Çok güçlü oksitleyici
İndirgeyicilerle Reaksiyon Şiddetli reaksiyon, yangın veya patlamaya neden olabilir
Yanıcı Maddelerle Reaksiyon Patlayıcı karışımlar oluşturur
Geçimsiz Maddeler Organik maddeler, indirgeyiciler, yanıcı maddeler, kükürt, fosfor, metal tozları, asitler

Sulu Çözeltide Denge (Dikromat – Kromat):

Cr₂O₇²⁻ (turuncu) + H₂O ⇌ 2 CrO₄²⁻ (sarı) + 2 H⁺
  • Asidik çözeltide: Cr₂O₇²⁻ (turuncu, dikromat baskın)

  • Alkali çözeltide: CrO₄²⁻ (sarı, kromat baskın)

İndirgeyicilerle Reaksiyon (Redoks Titrasyonu):

Cr₂O₇²⁻ + 14 H⁺ + 6 e⁻ → 2 Cr³⁺ + 7 H₂O

Termal Bozunma (500°C Üzerinde):

2 K₂Cr₂O₇ + Isı → 2 K₂CrO₄ + Cr₂O₃ + 3/2 O₂↑

4. TİPLER VE SINIFLAR

Sınıf Saflık Form Uygulamalar
Teknik Sınıf ≥ %99.0 Kristal Endüstriyel uygulamalar (pigmentler, tabaklama)
Reaktif Sınıf ≥ %99.5 Kristal Laboratuvar, analitik kimya
Analitik Sınıf (AR) ≥ %99.8 Kristal Redoks titrasyonları için birincil standart
Yüksek Saflık Sınıfı ≥ %99.9 Kristal Özel uygulamalar, araştırma

5. ÜRETİM PROSESİ

Aşama Açıklama
1. Hammadde Sodyum dikromat (Na₂Cr₂O₇) ve potasyum klorür (KCl)
2. Çift Ayrışma Na₂Cr₂O₇ + 2 KCl → K₂Cr₂O₇ + 2 NaCl
3. Isıtma Reaksiyon karışımı 105-110°C'ye ısıtılır
4. Konsantrasyon Çözelti konsantre edilir (37-38°Bé)
5. pH Ayarlaması pH, sodyum hidroksit (NaOH) ile 5-6'ya ayarlanır
6. Filtrasyon Safsızlıklar flokülasyon ile uzaklaştırılır (alüminyum sülfat)
7. Kristalizasyon Potasyum dikromat soğutma ile kristalleşir
8. Santrifüjleme Kristaller ayrıştırılır
9. Yıkama ve Kurutma Kristaller yıkanır ve kurutulur
10. Paketleme Ürün paketlenir

Reaksiyon Denklemi:

Na₂Cr₂O₇ + 2 KCl → K₂Cr₂O₇ + 2 NaCl

6. KULLANIM ALANLARI

6.1. Analitik Kimya (Birincil Kullanım – Redoks Titrasyonları)

Uygulama Fonksiyon
Birincil Standart Redoks titrasyonları için birincil standart olarak kullanılır (nem çekmez)
Demir Tayini Ferro demirin (Fe²⁺) kantitatif tayini
Klor Tayini Eser miktarda klor analizi
Sodyum Tiyosülfat Standardizasyonu Na₂S₂O₃ standart çözeltilerinin kalibrasyonu
Oksitleyici Ajan Analitik kimyada genel oksitleyici ajan

6.2. Krom Bileşikleri Üretimi

Uygulama Fonksiyon
Krom Şap Üretimi KCr(SO₄)₂·12H₂O – tabaklama ve fotoğrafçılıkta kullanılır
Krom Oksit Yeşili (Cr₂O₃) Seramik, cam, boyalar için pigment
Potasyum Kromat (K₂CrO₄) Nötralizasyon yoluyla
Bakır Kromit Hidrojenasyon reaksiyonları için katalizör

6.3. Pigmentler ve Boyalar

Uygulama Fonksiyon
Krom Sarısı PbCrO₄ – boyalar, plastikler, mürekkepler için sarı pigment
Krom Turuncusu Turuncu pigment
Krom Yeşili Karışım pigment
Tekstil Boyama Kumaş boyaları için mordan

6.4. Deri Tabaklama

Uygulama Fonksiyon
Krom Tabaklama Deri tabaklama için bazik krom sülfata dönüştürülür
Deri İşleme Deriye yumuşaklık ve dayanıklılık sağlar

6.5. Cam ve Seramik Endüstrisi

Uygulama Fonksiyon
Cam Renklendirme Cam için yeşil renklendirici (diğer bileşenlerle birlikte)
Seramik Sırları Seramik sır ve emayeler için yeşil pigment
Emaye Üretimi Emaye tozları için renklendirici (kuartz kumu ile karıştırılır)

6.6. Elektrokaplama ve Metal Bitirme

Uygulama Fonksiyon
Krom Kaplama Krom elektrokaplama banyolarında kullanılır (CrO₃ ile birlikte)
Metal Pasivasyonu Metaller üzerinde koruyucu oksit tabakası oluşturur
Anodizasyon Anodize edilmiş alüminyum yüzeylerin kapatılması

6.7. Kibrit Üretimi

Uygulama Fonksiyon
Kibrit Başı Bileşimi Kibrit başlarında oksitleyici ajan
Nem Kontrolü Oksidasyon ve nem kontrolü sağlar

6.8. Ahşap Koruma

Uygulama Fonksiyon
Ahşap İşleme Çürümeye, mantar oluşumuna ve böcek hasarına karşı korur
CCA Alternatifi Bazı ahşap koruyucu formülasyonlarında bileşen

6.9. Laboratuvar Temizliği (Kromik Asit Yıkama)

Uygulama Fonksiyon
Kromik Asit Temizlik Çözeltisi K₂Cr₂O₇ + konsantre H₂SO₄ – organik kalıntıları uzaklaştırır
Cam Malzeme Dekontaminasyonu Organik kirleticileri oksitler

Not: Toksisite ve çevresel endişeler nedeniyle, kromik asit yıkama kullanımı aşamalı olarak kaldırılmaktadır.

6.10. Diğer Uygulamalar

Uygulama Fonksiyon
Piroteknik Havai fişeklerde oksitleyici ajan
Fotoğrafçılık Fotoğraf proseslerinde bileşen
Matbaa Mürekkepleri Bazı mürekkep formülasyonlarında bileşen
İlaç Bazı ilaçlar için hammadde
Patlayıcılar Oksitleyici ajan
Parfüm Üretimi Sentetik koku hazırlamada oksitleyici ajan
Kaynak Elektrotları Kaynak elektrot kaplamalarında bileşen

7. KROMİK ASİT YIKAMA (TEMİZLİK ÇÖZELTİSİ)

Parametre Bilgi
Bileşim Doymuş K₂Cr₂O₇ çözeltisi + konsantre H₂SO₄
Görünüm Koyu kırmızı çözelti (kullanıldığında yeşile döner)
Fonksiyon Organik kalıntıları oksitler – cam malzemeyi temiz bırakır
Güvenlik Son derece aşındırıcı, toksik, kanserojen
Alternatifler Deterjanlar, NOCHROMIX, alkali temizleyiciler

8. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (REAKTİF SINIF)

Parametre Spesifikasyon
Saflık (K₂Cr₂O₇) ≥ %99.5 (AR sınıf: ≥ %99.8)
Cr(VI) İçeriği ~%35.4
Klorür (Cl) ≤ %0.001
Sülfat (SO₄) ≤ %0.01
Demir (Fe) ≤ %0.002
Kurşun (Pb) ≤ %0.001
Suda Çözünmeyenler ≤ %0.005
Kurutma Kaybı ≤ %0.05

9. DEPOLAMA VE KULLANIM

Parametre Bilgi
Depolama Koşulları Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan
Kap Gereksinimleri Sıkıca kapatılmış, korozyona dayanıklı kaplar (HDPE, cam, paslanmaz çelik)
Korunması Gerekenler Organik maddeler, indirgeyiciler, yanıcı maddeler, nem
Raf Ömrü 24-36 ay (açılmamış orijinal ambalajında uygun depolamada)
Higroskopiklik Higroskopik değildir (nem çekmez)
Geçimsiz Maddeler Organik maddeler, indirgeyiciler, yanıcı maddeler, kükürt, fosfor, metal tozları, kuvvetli asitler
Ambalaj Seçenekleri 25 kg varil (HDPE), 50 kg varil, 500 kg/1000 kg FIBC (büyük torbalar)

10. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)

Tehlike Sınıfı Kategori
Oksitleyici Katılar Kategori 2 (H272)
Akut Toksisite (Oral) Kategori 3 (H301)
Akut Toksisite (Soluma) Kategori 2 (H330)
Akut Toksisite (Dermal) Kategori 3 (H311)
Cilt Aşınması/Tahrişi Kategori 1B (H314)
Ciddi Göz Hasarı Kategori 1 (H318)
Solunum Duyarlılaşması Kategori 1 (H334)
Cilt Duyarlılaşması Kategori 1 (H317)
Germ Hücre Mutajenitesi Kategori 1B (H340)
Kanserojenite Kategori 1A (H350)
Üreme Toksisitesi Kategori 1B (H360FD)
Hedef Organ Toksisitesi (Tekrarlı) Kategori 1 (H372)
Akut Sucul Toksisite Kategori 1 (H400)
Kronik Sucul Toksisite Kategori 1 (H410)

11. ZARARLILIK İFADELERİ (H-CODES)

Kod İfade
H272 Yangını şiddetlendirebilir; oksitleyicidir
H301 Yutulması halinde toksiktir
H311 Cilt ile teması halinde toksiktir
H314 Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur
H317 Alerjik cilt reaksiyonuna neden olabilir
H318 Ciddi göz hasarına neden olur
H330 Solunması halinde ölümcüldür
H334 Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir
H340 Genetik kusurlara neden olabilir
H350 Kansere neden olabilir
H360FD Doğurganlığa zarar verebilir. Doğmamış çocuğa zarar verebilir.
H372 Uzun süreli veya tekrarlı maruziyet sonucu organlarda hasara neden olur
H400 Sucul yaşam için çok toksiktir
H410 Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler gösterir

12. GÜVENLİK İFADELERİ (P-CODES)

Kod İfade
P201 Kullanmadan önce özel talimatları edinin
P202 Tüm güvenlik önlemleri okunup anlaşılmadan kullanmayın
P210 Isıdan, sıcak yüzeylerden, kıvılcımlardan, açık alevlerden uzak tutun
P220 Yanıcı maddelerden uzak tutun
P260 Tozu solumayın
P280 Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz koruması, yüz koruması kullanın
P301+P310 YUTULDUĞUNDA: Hemen ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın
P302+P352 CİLT İLE TEMASINDA: Bol su ile yıkayın
P304+P340 SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın
P305+P351+P338 GÖZ İLE TEMASINDA: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın
P308+P313 Maruziyet veya etkileşim durumunda: Tıbbi yardım alın
P501 İçeriği/kabı yerel düzenlemelere göre bertaraf edin

13. TOKSİKOLOJİK BİLGİLER

Parametre Değer
Oral LD50 (tavşan) 90.5 mg/kg (son derece toksik)
Dermal LD50 (sıçan) 1,170 mg/kg
Oral LD50 (fare) 190 mg/kg
Soluma Çok toksik – ölümcül olabilir
Kanserojenite IARC Grup 1 (İnsanlar için kanserojen)
Mutajenite Pozitif – genetik mutasyonlara neden olur
Üreme Toksisitesi Doğurganlığa ve doğmamış çocuğa zarar verebilir
Hedef Organlar Solunum sistemi, cilt, gözler, böbrekler, karaciğer
Kronik Etkiler Akciğer kanseri, burun septumu perforasyonu, dermatit, böbrek hasarı

Sağlık Etkileri:

  • Akut (Yutma): Mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, gastrointestinal kanama, akut böbrek yetmezliği

  • Akut (Soluma): Solunum yolu tahrişi, öksürük, hırıltı, pulmoner ödem, astım

  • Akut (Cilt Teması): Şiddetli yanıklar, dermatit, duyarlılaşma (krom ülserleri)

  • Akut (Göz Teması): Şiddetli yanıklar, potansiyel körlük

  • Kronik: Akciğer kanseri, burun ülserleri ve perforasyonu, kronik dermatit, karaciğer ve böbrek hasarı

14. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ

Maruziyet Yolu Yapılacak İşlem
Soluma Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. Derhal tıbbi yardım alın.
Cilt Teması Kirlenmiş giysileri çıkarın. En az 15 dakika bol su ile yıkayın. Tıbbi yardım alın.
Göz Teması En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Derhal tıbbi yardım alın.
Yutma Kusturmayın. Ağzı çalkalayın. Su için. Derhal tıbbi yardım alın.

15. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ

Parametre Bilgi
Yangın Tehlikesi Oksitleyici – yanıcı maddelerle temasında yangın veya patlamaya neden olabilir
Söndürme Maddeleri Su spreyi (büyük miktarlar), kuru kum, CO₂ (küçük yangınlar için)
Özel Tehlikeler Isıtıldığında bozunarak toksik krom dumanları ve oksijen salar
Koruyucu Donanım Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi

16. ÇEVRESEL BİLGİLER

Parametre Bilgi
Sucul Toksisite Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler gösterir (H410)
Kalıcılık Çevrede kalıcıdır (Cr(VI) bozunmaz)
Biyobirikim Orta potansiyel
Toprakta Hareketlilik Yüksek (suda çözünür)
Atık Bertarafı Yerel düzenlemelere göre tehlikeli atık olarak bertaraf edin. Doğal su kütlelerine deşarj etmeyin.

17. TAŞIMA BİLGİLERİ

Parametre Bilgi
UN Numarası 3086 (Toksik katı, oksitleyici, b.a.g.)
Tehlike Sınıfı 5.1 (Oksitleyici madde)
Yan Tehlike 6.1 (Toksik madde)
Ambalaj Grubu II
Doğru Taşıma Adı TOKSİK KATI, OKSİTLEYİCİ, B.A.G. (Potasyum dikromat)
Deniz Kirletici Evet
ADR/RID Etiketi 5.1 + 6.1
EMS F-A, S-Q

18. MEVZUAT BİLGİLERİ

Bölge Durum
AB REACH kayıtlı; Ek XVII kapsamında kısıtlı (SVHC – Çok Yüksek Endişe Verici Madde)
Türkiye (KKDİK) Zorunlu uyum; kayıt gerektirir
ABD (TSCA) Listelenmiştir; raporlama gerektirir
Kanada (DSL) Listelenmiştir
Avustralya (AICS) Listelenmiştir
Japonya (ENCS) Listelenmiştir
Kore (KECL) Listelenmiştir
Çin (IECSC) Listelenmiştir
RoHS Elektrikli ve elektronik ekipmanlarda kısıtlı

Mesleki Maruziyet Sınırları:

  • ACGIH TWA: 0.0002 mg/m³ (0.2 µg/m³) Cr(VI) olarak

  • ACGIH STEL: 0.0005 mg/m³ (0.5 µg/m³) Cr(VI) olarak

  • OSHA Tavan: 0.1 mg/m³

  • NIOSH TWA: 0.0002 mg/m³ (0.2 µg/m³)

19. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR

Türkçe İsim İngilizce İsim
Potasyum Dikromat Potassium Dichromate
Potasyum Bikromat Potassium Bichromate
Kırmızı Potasyum Kromat Red Potassium Chromate
Kromik Asit Dipotasyum Tuzu Chromic Acid Dipotassium Salt
Dikromik Asit Dipotasyum Tuzu Dichromic Acid Dipotassium Salt

Veritabanı Tanımlayıcıları:

  • CAS: 7778-50-9

  • EC: 231-906-6

  • MDL: MFCD00011367

  • PubChem CID: 24502

  • RTECS: HX7680000

  • UN: 3086

  • HS Kodu: 28415000

20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR

ÖZET:

Potasyum Dikromat (K₂Cr₂O₇, CAS 7778-50-9) , turuncu-kırmızı renkli, kristal, son derece toksik ve güçlü bir oksitleyici ajandır. Altı değerlikli krom (Cr(VI)) içerdiğinden IARC Grup 1 kanserojen olarak sınıflandırılmıştır.

Temel Özellikler:

Özellik Değer
Görünüm Turuncu-kırmızı kristal katı
Molekül Ağırlığı 294.18 g/mol
Yoğunluk 2.676 g/cm³
Erime Noktası 398°C
Suda Çözünürlük (20°C) 125 g/L (12.5 g/100 mL)
Oksitleyici Sınıfı Güçlü oksitleyici (UN 3086, Sınıf 5.1 + 6.1)

Başlıca Kullanım Alanları:

Sektör Uygulamalar
Analitik Kimya Redoks titrasyonları için birincil standart, demir tayini
Pigmentler Krom sarısı, krom turuncusu, krom yeşili
Deri Tabaklama Krom tabaklama (bazik krom sülfat üzerinden)
Cam ve Seramik Cam ve sırlar için yeşil renklendirici
Elektrokaplama Krom kaplama, metal pasivasyonu
Laboratuvar Kromik asit temizlik çözeltisi
Kibrit Üretimi Kibrit başlarında oksitleyici ajan
Ahşap Koruma Fungisit, böcek ilacı

ÖNEMLİ UYARILAR:

  1. Altı Değerlikli Krom (Cr(VI)) Tehlikesi: Potasyum dikromat, IARC Grup 1 kanserojen (insanlar için kanserojen) altı değerlikli krom içerir. Akciğer kanseri, burun septumu perforasyonu ve cilt ülserleri ile ilişkilidir.

  2. Analitik Kimyada Birincil Standart: Sodyum dikromatın aksine, potasyum dikromat higroskopik değildir, bu da onu redoks titrasyonları için mükemmel bir birincil standart yapar (örn. demir tayini).

  3. Kromik Asit Yıkama: Geleneksel laboratuvar temizlik çözeltisi (doymuş K₂Cr₂O₇ + konsantre H₂SO₄) son derece aşındırıcı, toksik ve kanserojendir. Alternatif temizlik çözeltileri (deterjanlar, NOCHROMIX) önerilir.

  4. pH'a Bağlı Renk Değişimi: Çözeltide, dikromat (Cr₂O₇²⁻) turuncu, kromat (CrO₄²⁻) sarıdır. Denge pH'a bağlıdır – asidik koşullar dikromatı (turuncu), alkali koşullar kromatı (sarı) destekler.

  5. Güçlü Oksitleyici: Potasyum dikromat güçlü bir oksitleyicidir. Organik maddelerden, indirgeyicilerden ve yanıcı maddelerden uzak tutun – yangın veya patlamaya neden olabilir.

  6. Mevzuat Kısıtlamaları: Potasyum dikromat, REACH (AB), RoHS ve birçok ulusal düzenleme kapsamında kısıtlanmıştır. Çok Yüksek Endişe Verici Madde (SVHC) olarak listelenmiştir.

  7. Alternatifler: Birçok uygulamada alternatifler geliştirilmektedir:

    • Analitik kimya: Seryum sülfat, iyodat yöntemleri

    • Korozyon inhibisyonu: Molibdat bazlı inhibitörler

    • Ahşap koruma: Bakır bazlı koruyucular

  8. Deri Tabaklamada Kullanım: Deri endüstrisinde potasyum dikromat doğrudan kullanılmaz. Önce bazik krom sülfata (Cr(III)) indirgenir. Cr(III), Cr(VI)'dan çok daha az toksiktir.

  9. Kişisel Koruyucu Donanım: Potasyum dikromat kullanırken her zaman:

    • Nitril veya neopren eldiven (lateks kullanmayın)

    • Kimyasal güvenlik gözlüğü + yüz siperi

    • Tam koruyucu giysi

    • Solunum koruması (N100 veya P100 respiratör) kullanın.

  10. Tıbbi Gözetim: Krom(VI) bileşikleriyle çalışan işçiler, akciğer fonksiyon testleri, cilt muayeneleri ve burun septumu muayenelerini içeren düzenli tıbbi gözetim altında olmalıdır.

Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun. Potasyum dikromat son derece tehlikeli bir maddedir. Kullanım, depolama ve bertaraf sırasında aşırı dikkat gösterilmelidir.

Resimler

Sorularınız mı var? Yardımcı olalım!

Etkili İş Çözümleri? — İletişime Geçin
Sürükle