İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderGamabütirolakton, Gama Butirolakton, Butirolakton, Gamma Butyrolactone, Butyrolacton, Oxolanone, GBL, BLO, 96-48-0
GAMA-BUTİROLAKTON (GBL)
ÜRÜN TANIMLAMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Gama-Butirolakton |
| Kimyasal Adı | γ-Butirolakton |
| Eş Anlamlılar (Türkçe) | Gamabütirolakton, Gama Butirolakton, Butirolakton, GBL |
| Eş Anlamlılar (İngilizce) | Gamma-Butyrolactone, γ-Butyrolactone, GBL, BLO, 4-Hydroxybutyric Acid Lactone, 1,4-Lactone, Dihydrofuran-2(3H)-one, Oxolan-2-one, 2-Oxotetrahydrofuran |
| CAS Numarası | 96-48-0 |
| EC Numarası | 202-509-5 |
| Moleküler Formül | C₄H₆O₂ |
| Moleküler Ağırlık | 86.09 g/mol |
| Görünüm | Renksiz, berrak sıvı |
| Koku | Hafif, karakteristik, ester benzeri koku |
KİMYASAL YAPI
Gama-Butirolakton Yapısı:
O
||
H₂C — C
| |
H₂C — CH₂
\
O
Yapı Açıklaması:
-
Dört karbonlu halkalı ester (lakton).
-
En basit 4-karbonlu lakton (γ-lakton).
-
Renksiz, higroskopik sıvı.
-
Su ve birçok organik çözücü ile tamamen karışabilir.
-
Diğer kimyasalların (NMP, PVP) üretiminde öncü maddedir.
-
Vücutta gama-hidroksibutirata (GHB) metabolize olur.
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Gama-Butirolakton |
| Kimyasal Adı | γ-Butirolakton |
| Eş Anlamlılar (Türkçe) | Gamabütirolakton, Gama Butirolakton, Butirolakton, GBL |
| Eş Anlamlılar (İngilizce) | Gamma-Butyrolactone, γ-Butyrolactone, GBL, BLO, 4-Hydroxybutyric Acid Lactone, 1,4-Lactone, Dihydrofuran-2(3H)-one, Oxolan-2-one, 2-Oxotetrahydrofuran |
| CAS Numarası | 96-48-0 |
| EC Numarası | 202-509-5 |
| Moleküler Formül | C₄H₆O₂ |
| Moleküler Ağırlık | 86.09 g/mol |
| Kimyasal Sınıf | Lakton; Siklik ester; Organik çözücü; Kimyasal ara ürün |
| Kaynak | Sentetik (maleik anhidrit veya süksinik asidin hidrojenasyonu) |
| Fiziksel Hali (20°C) | Sıvı |
| Koku | Hafif, karakteristik, ester benzeri koku |
| Renk | Renksiz, berrak |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Test Metodu / Not |
|---|---|---|
| Görünüm | Renksiz, berrak sıvı | Görsel |
| Koku | Hafif, karakteristik, ester benzeri koku | Olfaktometrik |
| Moleküler Ağırlık | 86.09 g/mol | Hesaplanmış |
| Yoğunluk (20°C) | ~1.12 g/cm³ | ASTM D4052 |
| Yoğunluk (15°C) | 1.1286 g/mL | – |
| Erime Noktası | -44°C | DSC |
| Kaynama Noktası | 204 – 205°C | – |
| Parlama Noktası | 98 – 101°C (kapalı kap) | – |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı | ~455°C | – |
| Patlama Sınırları | ~%16 (hacimce) | – |
| Buhar Basıncı (20°C) | ~0.34 hPa | – |
| Suda Çözünürlük | Her oranda karışabilir | Genel Metot |
| Etanolde Çözünürlük | Her oranda karışabilir | Genel Metot |
| Asetonda Çözünürlük | Her oranda karışabilir | Genel Metot |
| Benzende Çözünürlük | Her oranda karışabilir | Genel Metot |
| Kırılma İndisi (n20/D) | 1.436 | – |
| pH (100 g/L suda) | 4 – 5 | pH Metre |
| Higroskopiklik | Yüksek (nem emer) | – |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlı | – |
| Asit Değeri | ≤ 1.0 mg KOH/g | Titrimetrik |
| Su İçeriği | ≤ %0.1 | Karl Fischer |
| Saflık | ≥ %99.5 | GC |
| Ağır Metaller | ≤ 10 ppm | AAS / ICP |
BÖLÜM 3: GBL vs DİĞER LAKTONLAR VE ÇÖZÜCÜLER
| Özellik | Gama-Butirolakton (GBL) | 2-Pirolidon | NMP | Propilen Karbonat |
|---|---|---|---|---|
| CAS Numarası | 96-48-0 | 616-45-5 | 872-50-4 | 108-32-7 |
| Moleküler Ağırlık | 86.09 g/mol | 85.11 g/mol | 99.13 g/mol | 102.09 g/mol |
| Kaynama Noktası | 204-205°C | 245°C | 202°C | 240°C |
| Yoğunluk (20°C) | 1.12 g/cm³ | 1.12 g/cm³ | 1.03 g/cm³ | 1.20 g/cm³ |
| Suda Çözünürlük | Karışabilir | Karışabilir | Karışabilir | Az çözünür |
| Viskozite (25°C) | 1.7 cP | 13 cP | 1.7 cP | 2.5 cP |
| Dielektrik Sabiti | 39 | 28 | 32 | 65 |
| Birincil Kullanım | Çözücü, ara ürün | Ara ürün | Çözücü, ara ürün | Pil elektroliti, çözücü |
| Düzenleyici Durum | Kısıtlı | Daha az kısıtlı | Daha az kısıtlı | Daha az kısıtlı |
BÖLÜM 4: ETKİ MEKANİZMASI
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Lakton Halka Açılması (Hidroliz) | Asidik veya bazik ortamda halka açılır; 4-hidroksibütirik aside hidrolize olur; Tersinir reaksiyon (laktonizasyon); Tuzlar oluşturur (örn. sodyum gama-hidroksibutirat). |
| GHB'ye Metabolizma | Vücutta hızla emilir ve gama-hidroksibutirata (GHB) metabolize olur; GHB bir merkezi sinir sistemi (MSS) depresanıdır; GABA reseptörleri üzerinde etkilidir; Yüksek dozlarda sedasyon, öfori ve amneziye neden olabilir. |
| Amonoliz | Amonyak veya aminlerle reaksiyona girerek pirolidon türevleri oluşturur (örn. 2-pirolidon, N-metil-2-pirolidon - NMP); Karşılık gelen amidler ve tuzları oluşturur. |
| Polimerizasyon | Bazı polimerizasyon reaksiyonlarında monomer olarak işlev görür; Özel polimerlerde komonomer olarak kullanılır; Poliesterler üretmek için halka açılmalı polimerizasyon. |
| Çözücü Etkisi | Çok çeşitli organik bileşikleri (reçineler, polimerler) çözer; Birçok polar ve polar olmayan bileşik için mükemmel çözücü; Kaplamalar, mürekkepler ve temizlik formülasyonlarında kullanılır. |
| Elektrokimyasal Kararlılık | Yüksek dielektrik sabiti; Lityum tuzları için mükemmel çözücü; Pil elektrolitlerinde kullanılır; Yüksek voltajlarda elektrokimyasal olarak kararlıdır. |
BÖLÜM 5: ÜRETİM PROSESİ
Endüstriyel Üretim Yöntemleri:
Yöntem 1: Maleik Anhidritin Hidrojenasyonu
Proses Akışı:
Maleik Anhidrit → Hidrojenasyon (Katalizör: Pd veya Cu bazlı) → Gama-Butirolakton → Distilasyon → Saflaştırma → Son Ürün
Açıklama: Maleik anhidrit, paladyum veya bakır bazlı bir katalizör varlığında hidrojenlenir. Reaksiyon yüksek sıcaklık ve basınçta gerçekleştirilir. GBL, distilasyon ile geri kazanılır ve ≥ %99.5 saflığa saflaştırılır.
Yöntem 2: Süksinik Asidin Hidrojenasyonu
Proses Akışı:
Süksinik Asit → Hidrojenasyon (Katalizör: Cu bazlı) → Gama-Butirolakton → Distilasyon → Saflaştırma → Son Ürün
Açıklama: Süksinik asit, bakır bazlı bir katalizör varlığında hidrojenlenir. GBL, distilasyon ile geri kazanılır ve saflaştırılır.
Yöntem 3: 1,4-Bütandiolün Dehidrasyonu
Proses Akışı:
1,4-Bütandiol → Dehidrasyon → Gama-Butirolakton → Distilasyon → Saflaştırma → Son Ürün
Açıklama: 1,4-Bütandiol, belirli koşullar altında dehidrate edilerek GBL oluşturulur. Bu daha az yaygın bir yöntemdir.
BÖLÜM 6: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Çözücü | Geniş bir organik bileşik yelpazesi için mükemmel çözücü; Reçineleri, polimerleri ve birçok polar bileşiği çözer; Kaplamalar, mürekkepler, yapıştırıcılar ve temizlik ürünlerinde kullanılır. |
| Kimyasal Ara Ürün | Pirolidon türevleri için anahtar öncü madde; 2-pirolidon, NMP (N-metil-2-pirolidon), NVP (N-vinilpirolidon) ve PVP (polivinilpirolidon) üretiminde kullanılır. |
| Elektrolit Çözücü | Yüksek dielektrik sabiti; Lityum pil elektrolitlerinde kullanılır; Lityum tuzlarını stabilize eder; Pil performansını iyileştirir. |
| Ekstraktant | Petrol işlemede ekstraktan olarak kullanılır; Aromatiklerin hidrokarbonlardan ayrılması için kullanılır. |
| Dispersant | Döküm bağlayıcıları ve kaplama sistemlerinde kullanılır; Pigment ve dolgu maddelerinin dağılımını iyileştirir; Kaplama özelliklerini geliştirir. |
| Aroma/Parfüm | Peynir aromalarında ve şarap ekstraktlarında (düşük konsantrasyonlarda) bulunur; Bazı gıda uygulamalarında aroma verici olarak kullanılır (düzenlenmiştir). |
BÖLÜM 7: ANA UYGULAMA ALANLARI
| Sektör / Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| Kimya Endüstrisi | Kimyasal ara ürün, çözücü | 2-pirolidon, NMP, NVP, PVP üretimi; Reçineler ve polimerler için çözücü; Kimyasal sentez ara ürünü. |
| Elektronik & Enerji | Elektrolit çözücü, temizleyici | Lityum pil elektrolitleri; Kondansatör formülasyonları; Elektronik bileşen temizliği; İletken polimer formülasyonları. |
| Farmasötik | Ara ürün, yardımcı madde | GHB öncüsü (düzenlenmiştir); Farmasötik ara ürün; Bazı formülasyonlarda yardımcı madde (sınırlı). |
| Kaplamalar & Yapıştırıcılar | Çözücü, dispersant | Fotosensitif reçine formülasyonları; Özel mürekkepler; Kaplama sistemleri; Yapıştırıcı formülasyonları; Döküm bağlayıcıları. |
| Petrokimya | Ekstraktant | Aromatik ekstraksiyon; Petrol işleme; Hidrokarbon ayrımı. |
| Aroma & Parfüm | Aroma verici | Peynir aromaları; Şarap ekstraktları; Meyve aromaları (düşük konsantrasyonlar, düzenlenmiştir). |
| Polimerler & Plastikler | Çözücü, monomer | Polimerizasyon çözücüsü; Özel polimerler için monomer; Plastik katkısı. |
BÖLÜM 8: ÖRNEK FORMÜLASYONLAR
Lityum Pil Elektrolit Formülasyonu:
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Gama-Butirolakton (GBL) | %5 – 20 |
| Lityum Tuzu (LiPF₆, LiBF₄) | 1 – 2 M |
| Yardımcı Çözücüler (EC, DEC, PC) | %100'e tamamlayın |
Talimatlar: GBL'yi inert atmosfer altında yardımcı çözücülerle karıştırın; Lityum tuzunu karıştırarak yavaşça ekleyin; Kuru, inert ortamda saklayın.
Kaplama/Çözücü Formülasyonu:
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Gama-Butirolakton (GBL) | %2 – 10 |
| Reçine (örn. Poliüretan, Epoksi) | Gerektiği kadar |
| Dolgu Maddeleri, Pigmentler | Gerektiği kadar |
| Diğer Çözücüler | %100'e tamamlayın |
Talimatlar: GBL'yi çözücü/dispersant olarak formülasyona ekleyin; İyice karıştırın; Kaplama olarak uygulayın.
BÖLÜM 9: KALİTE ÖZELLİKLERİ
| Parametre | Teknik Sınıf | Yüksek Saflık Sınıfı | Batarya Sınıfı | Test Metodu |
|---|---|---|---|---|
| Görünüm | Renksiz berrak sıvı | Renksiz berrak sıvı | Renksiz berrak sıvı | Görsel |
| Saflık (GBL) | ≥ %99.0 | ≥ %99.5 | ≥ %99.9 | GC |
| Su İçeriği | ≤ %0.1 | ≤ %0.05 | ≤ %0.02 | Karl Fischer |
| Asit Değeri | ≤ 1.0 mg KOH/g | ≤ 0.5 mg KOH/g | ≤ 0.1 mg KOH/g | Titrimetrik |
| Renk (APHA) | ≤ 20 | ≤ 10 | ≤ 5 | Kolorimetrik |
| Yoğunluk (20°C) | 1.12 – 1.13 g/cm³ | 1.12 – 1.13 g/cm³ | 1.12 – 1.13 g/cm³ | ASTM D4052 |
| Kırılma İndisi | 1.435 – 1.437 | 1.435 – 1.437 | 1.435 – 1.437 | – |
| Ağır Metaller | ≤ 10 ppm | ≤ 5 ppm | ≤ 2 ppm | AAS / ICP |
BÖLÜM 10: TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | ~ 1.100 – 1.500 mg/kg (orta toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite | Düşük toksisite; Hafif tahrişe neden olabilir |
| Cilt Tahrişi | Tahrişe neden olabilir |
| Göz Tahrişi | Ciddi göz tahrişine neden olabilir (H318) |
| Soluma Toksisitesi | Solunum yolu tahrişine neden olabilir (H335) |
| Kronik Toksisite | Karaciğer ve böbrek hasarına neden olabilir (yüksek maruziyet) |
| Karsinojenisite | Karsinojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenisite | Mutajenik değil |
| Üreme Toksisitesi | Normal seviyelerde üreme toksisitesi yok |
| Özel Toksisite Notu | Yutulması halinde zararlıdır (H302); Ciddi göz hasarına neden olur (H318); Solunum yolu tahrişine neden olabilir (H335); Vücutta GHB'ye (MSS depresanı) metabolize olur; Yüksek dozlarda ciddi sağlık etkileri riski; Uygun havalandırma ve KKD ile kullanın. |
BÖLÜM 11: GHS SINIFLANDIRMASI VE ETİKETLEME
GHS Sınıflandırması (CLP ve UN GHS uyarınca):
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 | H302 |
| Cilt Tahrişi | Kategori 2 | H315 |
| Göz Tahrişi | Kategori 2 | H319 |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tek) | Kategori 3 | H335 |
| Göz Hasarı | Kategori 1 | H318 |
| Yanıcı Sıvılar | Kategori 4 | H227 |
Sinyal Kelimesi: TEHLİKE (H318)
Tehlike Piktogramları: GHS05 (Korozif), GHS07 (Ünlem İşareti)
Tehlike İfadeleri (H-Kodları):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H227 | Yanıcı sıvı |
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 | Cilt tahrişine neden olur |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H319 | Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 | Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
NFPA 704 Tehlike Sınıflandırması:
| Sağlık | Parlayıcılık | Tepkime | Özel |
|---|---|---|---|
| 2 | 2 | 0 | - |
| (Orta sağlık tehlikesi) | (Orta yangın tehlikesi) | (Kararlı) | (Yok) |
BÖLÜM 12: ÖNLEM İFADELERİ (P-KODLARI)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P210 | Isıdan/kıvılcımdan/alevden/sıcak yüzeylerden uzak tutun — Sigara içilmez |
| P233 | Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P240 | Konteyneri ve alıcı ekipmanı topraklayın/bağlayın |
| P241 | Patlamaya dayanıklı elektrikli/havalandırma/aydınlatma ekipmanı kullanın |
| P242 | Sadece kıvılcım çıkarmayan aletler kullanın |
| P243 | Statik boşalmaya karşı önlem alın |
| P264 | Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruması/yüz koruması kullanın |
| P301+P312 | YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİ'ni/doktoru arayın |
| P302+P352 | CİLTTE İSE: Bol sabun ve suyla yıkayın |
| P304+P340 | SOLUNURSA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes alması için dinlenme pozisyonunda tutun |
| P305+P351+P338 | GÖZE TEMAS EDERSE: Suyla birkaç dakika dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın ve durulamaya devam edin |
| P310 | Hemen ZEHİR MERKEZİ'ni/doktoru arayın |
| P332+P313 | Cilt tahrişi olursa: Tıbbi yardım/alın |
| P337+P313 | Göz tahrişi kalırsa: Tıbbi yardım/alın |
| P362+P364 | Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış bir yerde saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P501 | İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası mevzuata uygun şekilde bertaraf edin |
BÖLÜM 13: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruz Kalma Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Derhal temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi gelişirse tıbbi yardım isteyin. |
| Cilt Teması | Bol sabun ve suyla yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika boyunca bol su ile hemen durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Varsa kontakt lensleri çıkarın. Acil tıbbi yardım isteyin. |
| Yutma | Kusturmayın. Ağzı çalkalayın. Bol su için (sadece bilinçli ise). Acil tıbbi yardım isteyin. |
| Not | GHB'ye (MSS depresanı) metabolize olabilir; yutulması sedasyon, solunum depresyonu, komaya neden olabilir; acil tıbbi müdahale gereklidir. |
BÖLÜM 14: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı sıvı. Buharlar hava ile patlayıcı karışımlar oluşturabilir. |
| Yangından Kaynaklanan Tehlikeler | Termal bozunma, karbon monoksit, karbon dioksit ve tahriş edici dumanlar üretir. |
| Uygun Söndürme Ortamı | Su sisi, CO₂, kuru kimyasal toz, köpük (alkole dayanıklı). |
| Uygun Olmayan Söndürme Ortamı | Su jeti (yanan sıvıyı yayabilir) |
| Özel Koruyucu Ekipman | Kendinden nefes alabilen cihaz (SCBA), tam koruyucu giysi, yangın gözlüğü. |
| Özel Önlemler | Alanı boşaltın; Yangın söndürme sularının su yollarına girmesini önleyin; Yangına maruz kalan kapları su sisi ile soğutun; Güvenli ise sızıntıyı durdurun. |
BÖLÜM 15: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış bir yerde saklayın; NEMDEN ve ISIDAN KORUYUN; Doğrudan güneş ışığından ve yüksek sıcaklıklardan uzak tutun. |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, inert kaplar (paslanmaz çelik, HDPE, cam); Nem ile temastan kaçının. |
| Korunması Gereken Maddeler | Nem, ısı, güçlü oksitleyici ajanlar, güçlü asitler, güçlü bazlar |
| Raf Ömrü | 12 – 24 ay (uygun depolama koşullarında). |
| Kararlılık Notu | Önerilen depolama koşullarında kararlıdır; Higroskopiktir (nem emer); Su varlığında hidrolize olur; Nemden koruyun. |
| Özel Depolama Gereksinimleri | Kuru, serin bir yerde saklayın; Havaya ve neme maruziyetten kaçının; Açılmış kaplar derhal yeniden kapatılmalıdır; Ateş kaynaklarından uzak tutun. |
BÖLÜM 16: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| HDPE Varil | 25 kg, 50 kg, 100 kg, 200 kg | HDPE (kimyasallara dayanıklı, sızdırmaz) |
| Çelik Varil | 50 kg, 100 kg, 200 kg | Paslanmaz çelik veya astarlı çelik varil |
| IBC Konteyner | 500 L, 1000 L | HDPE veya paslanmaz çelik IBC |
| Cam Şişe | 1 L, 5 L, 10 L | Kehribar cam şişe (ışık koruması) |
BÖLÜM 17: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | UN 2810 (Toksik sıvı, organik, N.O.S.) |
| Tehlike Sınıfı | Sınıf 6.1 - Zehirli Maddeler / Sınıf 3 - Yanıcı (konsantrasyona bağlı) |
| Ambalaj Grubu | III |
| ADR/RID | Sınıf 6.1; UN 2810; Ambalaj Grubu III |
| IMDG Kodu | Sınıf 6.1; UN 2810; Deniz kirletici: Hayır |
| IATA (Hava) | Sınıf 6.1; UN 2810; Ambalaj Grubu III |
| Taşıma Etiketi | Zehirli, Yanıcı |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Özel Taşıma Gereksinimleri | Birçok ülkede kısıtlı madde; Özel taşıma gerektirir; Acil durum müdahale planı gereklidir; Sürücü tehlikeli madde sertifikası taşımalıdır; Oksitleyici ajanlardan ve asitlerden ayrı tutulmalıdır. |
BÖLÜM 18: DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | REACH kayıtlıdır; GHB öncüsü olarak düzenlenmiştir; Kontrollü madde olarak listelenmiştir (AB 273/2004 sayılı Tüzük). |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir (TSCA Envanteri) |
| ABD (DEA) | Liste I Kimyasalı olarak listelenmiştir (GHB öncüsü); Sıkı kontrollere ve bildirim gereksinimlerine tabidir. |
| Türkiye | Kontrollü kimyasal öncü olarak düzenlenmiştir; KKDIK düzenlemesine tabidir; Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı kontrolleri; Sıkı bildirim ve lisanslama gereksinimleri uygulanır. |
| IARC | Sınıflandırılmamıştır (karsinojenik değil) |
| NTP | Listelenmemiştir |
| OSHA | Zehirli ve tahriş edici olarak düzenlenmiştir |
| California (Prop 65) | Listelenmemiştir |
BÖLÜM 19: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Tür | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Gamabütirolakton, Gama Butirolakton, Butirolakton, GBL |
| İngilizce İsimler | Gamma-Butyrolactone, γ-Butyrolactone, GBL, BLO, 2-Oxotetrahydrofuran, 4-Hydroxybutyric Acid Lactone, 1,4-Lactone, Dihydrofuran-2(3H)-one, Oxolan-2-one |
| CAS Numarası | 96-48-0 |
| EC Numarası | 202-509-5 |
| HS Kodu | 2932.20 |
BÖLÜM 20: ÖZET TABLO
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün | Gama-Butirolakton (GBL) |
| CAS Numarası | 96-48-0 |
| Moleküler Formül | C₄H₆O₂ |
| Moleküler Ağırlık | 86.09 g/mol |
| Görünüm | Renksiz, berrak sıvı |
| Yoğunluk (20°C) | ~1.12 g/cm³ |
| Kaynama Noktası | 204-205°C |
| Parlama Noktası | 98-101°C |
| Çözünürlük | Su, etanol, aseton, benzen ile karışabilir |
| Birincil Fonksiyonları | Çözücü, kimyasal ara ürün, elektrolit çözücü |
| Ana Uygulama Alanları | Kimya endüstrisi, elektronik, farmasötik, kaplamalar, petrokimya, aroma |
| Raf Ömrü | 12 – 24 ay |
| GHS Sinyal Kelimesi | TEHLİKE |
| UN Numarası | 2810 |
| Tehlike Sınıfı | 6.1 / 3 |
| Ambalaj Grubu | III |
| Özel Özellikler | Lakton; Higroskopik; Su ile karışabilir; GHB'ye (MSS depresanı) metabolize olur; Kontrollü kimyasal öncü olarak düzenlenmiştir; Sıkı bildirim ve lisanslama gereksinimleri. |
BÖLÜM 21: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
YUTULMASI HALİNDE ZARARLIDIR (H302): Zehirlidir; Vücutta GHB'ye (MSS depresanı) metabolize olur; Sedasyon, solunum depresyonu ve komaya neden olabilir.
-
CİDDİ GÖZ HASARINA NEDEN OLUR (H318): Göz teması çok tehlikelidir. GÖZ KORUMASI ZORUNLUDUR.
-
SOLUNUM YOLU TAHRİŞİNE NEDEN OLABİLİR (H335): Buharların solunmasından kaçının.
-
YANICI SIVI (H227): Isıdan/kıvılcımdan/alevden/sıcak yüzeylerden uzak tutun.
-
HİGROSKOPİKTİR: Havadan nem emer; suda hidrolize olur. Sıkıca kapatılmış kaplarda saklayın.
-
KISITLI MADDE: Birçok ülkede kontrollü kimyasal öncü olarak listelenmiştir (ABD DEA Liste I, AB); Sıkı bildirim ve lisanslama gereksinimleri uygulanır.
-
TAHRİŞ EDİCİ: Cilt ve göz tahrişine neden olur.
-
YÜKSEK ÇÖZÜCÜ GÜCÜ: Mükemmel çözücü; birçok polimer ve reçineyi çözer.
-
GHB ÖNCÜSÜ: Vücutta GHB'ye metabolize olur; yutulması zehirlenme, amnezi ve solunum depresyonuna neden olabilir.
-
POTANSİYEL OLARAK ÖLÜMCÜL: Aşırı doz ölümcül olabilir; yutulması durumunda tıbbi gözetim gereklidir.
EN İYİ UYGULAMA TAVSİYELERİ:
-
Kimya Endüstrisi: Ara ürün ve çözücü olarak kullanın; NMP, 2-pirolidon, PVP üretimi; Kimyasal sentez; Dozaj: Stokiyometrik dönüşümler; Kapalı sistemlerde kullanın.
-
Elektronik & Enerji: Lityum pillerde elektrolit çözücü olarak kullanın; Dozaj: Çözücü karışımının %5-20'si; Kuru elektrolit formülasyonları; Uygun lityum tuzları ile kullanın.
-
Kaplamalar & Yapıştırıcılar: Çözücü ve dispersant olarak kullanın; Fotosensitif reçineler, mürekkepler, kaplamalar; Dozaj: Formülasyonun %2-10'u; Yağ fazında veya organik fazda çözün.
-
Farmasötik: Ara ürün veya yardımcı madde olarak kullanın (sınırlı); GHB öncüsü (düzenlenmiştir); Sıkı düzenleyici uyum gereklidir.
-
Elleçleme: İyi havalandırılmış alanlarda kullanın; Buharların solunmasından kaçının; Patlamaya dayanıklı ekipman kullanın; Topraklama ve bonding gereklidir; Statik boşalmadan kaçının; Kapalı sistemler kullanın.
-
Kişisel Koruyucu Donanım: ZORUNLU: Kimyasallara dayanıklı eldivenler (nitril, neopren), güvenlik gözlüğü veya yüz koruyucu, koruyucu giysi, buhar/gaz solunum cihazı (organik buhar kartuşu), yangına dayanıklı giysi.
-
Hijyen: Elleçlemeden sonra ellerinizi iyice yıkayın; Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin; Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın.
-
Depolama: Sıkıca kapatılmış, inert kaplarda saklayın; Serin, kuru, iyi havalandırılmış bir yerde saklayın; Nem ve ısıdan koruyun; Ateş kaynaklarından uzak tutun; Açılmış kaplar derhal yeniden kapatılmalıdır; Raf ömrü: uygun koşullar altında 12-24 ay.
-
Döküntü Yönetimi: Tüm ateşleme kaynaklarını ortadan kaldırın; Kıvılcım çıkarmayan ekipman kullanın; İnert malzeme (kum, vermikülit) ile emdirin; Uygun sızdırmaz kaba toplayın; Drenajlara veya su yollarına girmesine izin vermeyin; Büyük döküntüleri yetkililere bildirin.
-
Bertaraf: Yerel, bölgesel ve ulusal düzenlemelere uygun olarak bertaraf edin; Tehlikeli atık (zehirli, yanıcı); Yetkili bertaraf tesislerini kullanın; Enerji geri kazanımı ile yakma mümkündür.
TESPİT YÖNTEMLERİ:
| Metot | Açıklama | Avantajlar | Dezavantajlar |
|---|---|---|---|
| GC (Gaz Kromatografisi) | GBL'nin kantitatif analizi | Yüksek hassasiyet, doğru, standart yöntem | Yüksek maliyet, uzmanlık gerektirir |
| HPLC | Yüksek performanslı sıvı kromatografisi | Yüksek hassasiyet, spesifik | Yüksek maliyet, uzmanlık gerektirir |
| FTIR | Fonksiyonel grup tanımlama | Hızlı, tahribatsız | Referans spektrumları gerektirir |
| GC-MS | Doğrulama ve tanımlama | Kesin tanımlama, yüksek hassasiyet | Yüksek maliyet, uzmanlık gerektirir |
| Refraktometri | Saflık göstergesi | Basit, hızlı | Spesifik değil |
| Yoğunluk Ölçümü | Saflık göstergesi | Basit, hızlı | Spesifik değil |
GBL vs ALTERNATİFLER KARŞILAŞTIRMASI:
| Ürün | Kimyasal Adı / E Kodu | Uygulama | Güçlü Yön | Zayıf Yön | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| Gama-Butirolakton (GBL) | C₄H₆O₂ | Çözücü, ara ürün, elektrolit | Çok yönlü, iyi çözücü, yüksek dielektrik | Zehirli, düzenlenmiş, GHB öncüsü | Kısıtlı/Kontrollü |
| NMP | N-metil-2-pirolidon | Çözücü, ara ürün | İyi çözücü, yüksek kaynama noktası | Toksisite endişeleri | Daha az kısıtlı |
| 2-Pirolidon | C₄H₇NO | Ara ürün | Daha reaktif | Daha yüksek viskozite | Daha az kısıtlı |
| Propilen Karbonat | C₄H₆O₃ | Elektrolit çözücü | Daha güvenli, yüksek dielektrik | Daha düşük çözücü gücü | Daha az kısıtlı |
| Etil Laktat | C₅H₁₀O₃ | Biyobazlı çözücü | Yenilenebilir, daha güvenli | Daha düşük çözücü gücü | Daha az kısıtlı |
YASAL UYARI:
Bu belgede sağlanan bilgiler mevcut bilgi ve deneyimlerimize dayanmaktadır ve iyi niyetle sunulmuştur. Ancak, tüm kullanım koşulları bizim kontrolümüz dışında olduğundan, bağlayıcı bir özellik veya garanti teşkil etmez. Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kullanıcılar, kendi uygulamaları için uygunluğu test etmekten ve tüm yerel, bölgesel ve ulusal düzenlemelere uymaktan sorumludur. Tam güvenlik, depolama, kullanım, elleçleme, atık ve düzenleyici uyumluluk bilgileri için lütfen üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Gama-Butirolakton (GBL) düzenlenmiş bir kimyasal öncü ve toksik bir maddedir; her zaman sıkı güvenlik ve elleçleme protokolleri takip edilmelidir. Bu madde birçok yargı bölgesinde sıkı kontrollere tabidir.
