İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderDisikloheksilamin, Disiklo Heksil Amin, Dicyclohexylamine, Dicyclo Hexyl Amine, Dicyclo Hexyl Amine, Dodecahydro Diphenyl Amine, DCHA, 101-83-7
Disiklo Heksil Amin / Dicyclohexylamine / Dodecahydro Diphenyl Amine / DCHA
CAS Numarası: 101-83-7
EC Numarası: 202-980-7
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Kimyasal Adı (IUPAC) | N-sikloheksilsikloheksanamin |
| Diğer İsimleri | Disikloheksilamin, DCHA, Bis(sikloheksil)amin, Dodekahidrodifenilamin |
| CAS Numarası | 101-83-7 |
| EINECS | 202-980-7 |
| Moleküler Formül | C₁₂H₂₃N |
| Moleküler Ağırlık | 181,32 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı | Sekonder amin (alisiklik amin) |
| Görünüm | Soluk sarı sıvı (oda sıcaklığında) veya beyaz-kirli beyaz kristal toz (düşük sıcaklıklarda) |
| Koku | Karakteristik amin kokusu, güçlü, keskin amonyak benzeri koku |
| pH (1g/L su, 20°C) | 11 (kuvvetli bazik) |
| pKa (25°C) | 10,4 |
Disikloheksilamin (DCHA), iki sikloheksil grubunun bir azot atomuna bağlanmasıyla oluşan sekonder bir alisiklik amindir. Oda sıcaklığında renksiz ila soluk sarı renkli bir sıvı olup, güçlü, keskin, amonyak benzeri bir amin kokusuna sahiptir. Nispeten yüksek erime noktası (-0,1 ila -2°C) nedeniyle, oda sıcaklığının biraz altında katılaşarak beyaz ila kirli beyaz kristal bir kütle halini alabilir. pKa değeri 10,4 olan kuvvetli bazik bir bileşiktir ve bu özelliği, tuz oluşumu ve çeşitli organik reaksiyonlarda katalizör olarak kullanışlı olmasını sağlar. DCHA, kauçuk ve plastik, korozyon inhibisyonu, tarım kimyasalları, tekstil ve yapay tatlandırıcı üretiminde uygulamaları olan önemli bir endüstriyel kimyasaldır. "Kazan koruyucu amin" olarak bilinen yaygın adı, buhar kazanı sistemlerinde korozyon önleyici olarak yaygın kullanımını yansıtır.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Sıvı (soluk sarı) |
| Görünüm | Soluk sarı sıvı veya beyaz-kirli beyaz kristal toz |
| Koku | Güçlü, keskin amin kokusu |
| Moleküler Formül | C₁₂H₂₃N |
| Moleküler Ağırlık | 181,32 g/mol |
| Yoğunluk (20°C) | 0,912 g/mL |
| Erime Noktası | -2 °C ila -0,1 °C |
| Kaynama Noktası | 255-256 °C (bozunur) |
| Parlama Noktası | 96 °C (205°F) |
| Kırılma İndisi (n20/D) | 1,4842 |
| Buhar Basıncı (37,7°C) | 12 mm Hg |
| Buhar Yoğunluğu (Hava=1) | 6 (havadan ağırdır) |
| Suda Çözünürlük (20°C) | ~0,8-1 g/L (az çözünür) |
| Organik Çözücülerde Çözünürlük | Etanol, eter, benzen, kloroform ve diğer organik çözücülerde çözünür |
| pH (1g/L su, 20°C) | 11 |
| pKa (25°C) | 10,4 |
| Patlama Sınırları (Alt/Üst) | %0,8 / %4,6 (hacimce) |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı | >300°C (tahmini) |
| LogP | ~3,9 (tahmini) |
Disikloheksilamin, oda sıcaklığında güçlü, keskin, amonyak benzeri bir amin kokusuna sahip soluk sarı bir sıvıdır. 20°C'de 0,912 g/mL yoğunluğa sahiptir ve bu, sudan hafif olduğu anlamına gelir. Erime noktası -2°C ila -0,1°C aralığında olup, bu, oda sıcaklığının biraz altında katılaşabileceği ve beyaz ila kirli beyaz kristal bir kütle olarak görünebileceği anlamına gelir. Kaynama noktası 255-256°C olup, bu sıcaklıkta bozunma meydana gelir. Parlama noktası 96°C (205°F) olup, bu, diğer birçok organik çözücüye kıyasla nispeten yüksek bir parlama noktasına sahip, yanıcı bir sıvı olduğunu gösterir. Buhar basıncı 37,7°C'de 12 mm Hg olup, orta derecede uçuculuğu gösterir. Buhar yoğunluğunun 6 (hava=1) olması, buharının havadan yaklaşık 6 kat daha ağır olduğunu ve alçak alanlarda birikebileceğini gösterir. Suda az çözünür (~0,8-1 g/L) ancak etanol, eter, benzen, kloroform ve diğer organik çözücülerde çözünür. 1 g/L'lik sulu çözeltisinin pH'ı 11 olup, bu, pKa değeri 10,4 ile tutarlı olarak kuvvetli bazikliği gösterir. Alt patlama sınırı %0,8 ve üst patlama sınırı havada hacimce %4,6'dır.
Sekonder bir amin olarak disikloheksilamin, tuz oluşumu, alkilasyon, açilasyon ve metal iyonları ile kompleks oluşumu dahil olmak üzere aminlerin karakteristik reaksiyonlarını gösterir.
Asitlerle Tuz Oluşumu:
Disikloheksilamin, asitlerle reaksiyona girerek tuzlar oluşturur. En önemli tuzlar şunlardır:
Disikloheksilamin Hidroklorür (DCHA·HCl): Hidroklorik asit ile reaksiyon sonucu oluşur. Çeşitli uygulamalar için disikloheksilamin tuzlarının üretiminde kullanılır.
DCHA + HCl → DCHA·HCl
Disikloheksilamin Nitrit: Nitröz asit ile reaksiyon sonucu oluşur. Korozyon önleyici olarak kullanılır.
DCHA + HNO₂ → DCHA·HNO₂
Disikloheksilamin Sülfamet: Sülfamik asit ile reaksiyon sonucu oluşur. Yapay tatlandırıcı (siklamat) üretiminde kullanılır.
DCHA + HSO₃NH₂ → DCHA·HSO₃NH₂
Alkilasyon:
Sekonder amin grubu, üçüncül aminler oluşturmak üzere alkilasyon reaksiyonlarına girebilir:
DCHA + R-X → N-alkil disikloheksilamin + HX
Açilasyon:
Disikloheksilamin, asit klorürler ve anhidritlerle reaksiyona girerek amidler oluşturur:
DCHA + R-COCl → R-CON(C₆H₁₁)₂ + HCl
Karbon Disülfür ile Reaksiyon:
Disikloheksilamin, karbon disülfür ile reaksiyona girerek kauçuk hızlandırıcıları ve antioksidanlar olarak önemli olan disikloheksilamonyum ditiyokarbamatlar oluşturur:
2 DCHA + CS₂ → (DCHA-H)⁺(S₂CN(C₆H₁₁)₂)⁻
Kompleks Oluşumu:
Disikloheksilamin, metal iyonları ile kompleksler oluşturur ve koordinasyon kimyasında ligand olarak hareket edebilir. Bu özellik, korozyon inhibisyonu uygulamalarında kullanılır.
Oksidasyon:
Disikloheksilamin, kuvvetli oksitleyici koşullar altında N,N-disikloheksilhidroksilamin veya diğer oksidasyon ürünlerini oluşturmak üzere oksitlenebilir.
Disikloheksilamin, uygun aromatik öncüllerin hidrojenasyonu veya sikloheksanonun indirgeyici aminasyonu temelinde çeşitli yöntemlerle endüstriyel olarak üretilir.
| Yöntem | Hammaddeler | Proses Açıklaması |
|---|---|---|
| Anilin Hidrojenasyonu | Anilin (C₆H₅NH₂), Hidrojen | Anilin, yüksek sıcaklık ve basınçta bir katalizör (tipik olarak nikel veya kobalt bazlı) varlığında hidrojenlenerek sikloheksilamin üretilir. Sikloheksilamin veya sikloheksanol ile ilave alkilasyon ile disikloheksilamin elde edilir. |
| Sikloheksanon İndirgeyici Aminasyonu | Sikloheksanon, Sikloheksilamin, Hidrojen | Sikloheksanon, hidrojen ve bir katalizör (tipik olarak Pd/C veya Raney nikel) varlığında sikloheksilamin ile reaksiyona sokulur. Oluşan imin ara ürünü hidrojenlenerek disikloheksilamin elde edilir. |
| Difenilamin Hidrojenasyonu | Difenilamin, Hidrojen | Difenilamin, yüksek sıcaklık ve basınçta bir rutenyum katalizör varlığında hidrojenlenerek disikloheksilamin elde edilir. Bu, özellikle yüksek saflıkta DCHA üretmek için kullanışlı olan alternatif bir üretim yöntemidir. |
Detaylı Üretim Prosesi (Anilin Hidrojenasyonu Yöntemi):
Anilin Hidrojenasyonu: Anilin, 150-250°C sıcaklık ve 10-50 atm basınçta bir katalizör (nikel, kobalt veya rutenyum bazlı) varlığında hidrojen ile reaksiyona sokularak sikloheksilamin üretilir.
C₆H₅NH₂ + 3 H₂ → C₆H₁₁NH₂ (sikloheksilamin)
Alkilasyon: Sikloheksilamin, ilave sikloheksilamin veya sikloheksanol ile reaksiyona sokularak disikloheksilamin üretilir. Bu şu şekilde sağlanabilir:
Sikloheksilamin ile Reaksiyon: Sikloheksilamin, bir dehidrojenasyon katalizörü varlığında kendi kendisiyle reaksiyona sokulur.
2 C₆H₁₁NH₂ → (C₆H₁₁)₂NH + NH₃
Sikloheksanol ile Reaksiyon: Sikloheksilamin, bir katalizör varlığında sikloheksanol ile reaksiyona sokulur.
C₆H₁₁NH₂ + C₆H₁₁OH → (C₆H₁₁)₂NH + H₂O
Saflaştırma: Ham disikloheksilamin, reaksiyona girmemiş başlangıç malzemelerini ve yan ürünleri uzaklaştırmak için indirgenmiş basınç altında distilasyon ile saflaştırılır. Ürün, tipik bir amin kokusuna sahip soluk sarı bir sıvı olarak elde edilir.
Detaylı Üretim Prosesi (Sikloheksanon İndirgeyici Aminasyonu Yöntemi):
İmin Oluşumu: Sikloheksanon, imin ara ürününü (N-sikloheksilidensikloheksilamin) oluşturmak üzere sikloheksilamin ile reaksiyona sokulur.
C₆H₁₀O + C₆H₁₁NH₂ → C₆H₁₀=NC₆H₁₁ + H₂O
Hidrojenasyon: İmin, orta sıcaklık ve basınçta bir katalizör (Pd/C veya Raney nikel) varlığında hidrojenlenerek disikloheksilamin elde edilir.
C₆H₁₀=NC₆H₁₁ + H₂ → (C₆H₁₁)₂NH
Saflaştırma: Ürün, yüksek saflıkta disikloheksilamin elde etmek için distilasyon ile saflaştırılır.
Disikloheksilamin, birden fazla endüstride uygulamaları olan çok yönlü bir kimyasal ara üründür. Kuvvetli bazikliği, tuz oluşturma yeteneği ve reaktivitesi, onu geniş bir uygulama yelpazesi için kullanışlı kılar.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Kauçuk Vulkanizasyon Hızlandırıcıları | Kauçuk vulkanizasyonu için ditiyokarbamat ve tiuram hızlandırıcılarının üretiminde kullanılır. DCHA bazlı hızlandırıcılar (örn. DCHA-DTC, DCHA-TMTD) iyi proses güvenliği ve orta kür hızları sağlar. |
| Antioksidanlar | Kauçuk ve plastik stabilizasyonu için amin bazlı antioksidanların üretiminde ara ürün olarak kullanılır. |
| Plastikleştiriciler | PVC ve diğer polimerler için belirli plastikleştiricilerin ve stabilizatörlerin üretiminde ara ürün olarak kullanılır. |
Disikloheksilamin, kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcılarının, özellikle ditiyokarbamat ve tiuram hızlandırıcılarının üretiminde önemli bir hammaddedir. Bu hızlandırıcılar, vulkanizasyon prosesinin verimliliğini artırarak kür süresini kısaltır ve nihai kauçuk ürününün fiziksel özelliklerini iyileştirir. DCHA bazlı hızlandırıcılar, lastikler, konveyör bantlar, hortumlar ve kalıplanmış ürünler dahil olmak üzere geniş bir kauçuk uygulama yelpazesi için uygun olan iyi proses güvenliği ve orta kür hızları sağlar. Kauçuk formülasyonlarında tipik kullanım seviyeleri, hızlandırıcı sistemlerinde %0,5-2 aralığındadır.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Kazan Suyu Arıtımı | Buhar kazanı sistemlerinde uçucu korozyon önleyici olarak kullanılır. DCHA, buhar kondensat sistemlerinde CO₂'den oluşan karbonik asidi nötralize ederek metal yüzeyleri korozyondan korur. |
| Buhar Kondensat Sistemleri | Buhar ve kondensat dönüş hatlarında korozyonu önlemek için nötralize edici amin olarak kullanılır. |
| Petrol ve Gaz Endüstrisi | Petrol ve gaz üretimi ve rafinasyon operasyonlarında korozyon önleyici olarak kullanılır. |
| Buhar Fazı Korozyon Önleyiciler | Kapalı sistemlerde metal yüzeylerin korunması için buhar fazı korozyon önleyici olarak kullanılır. |
Disikloheksilamin, özellikle buhar kazanı sistemlerinde ve buhar kondensat dönüş hatlarında korozyon önleyici olarak yaygın şekilde kullanılır. Buhar kazanı sistemlerinde, buharda bulunan CO₂ kondensatta çözünerek metal yüzeylere karşı korozif olan karbonik asit oluşturur. DCHA, uçucu olduğu için buharla taşınır ve su ile yoğunlaşarak karbonik asidi nötralize eder ve metal yüzeylerde koruyucu bir film oluşturur. "Kazan koruyucu amin" olarak bilinen yaygın adı bu önemli uygulamayı yansıtır. Ayrıca, boru hatları ve depolama tankları gibi kapalı sistemlerde metal yüzeylerin korunması için buhar fazı korozyon önleyici olarak kullanılır. Korozyon önleme uygulamalarında tipik kullanım seviyeleri ppm seviyelerindedir.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Pestisit Ara Maddeleri | Çeşitli pestisitlerin (insektisit, fungisit, herbisit) sentezinde ara ürün olarak kullanılır. |
| Herbisit Üretimi | Belirli herbisitlerin sentezi için başlangıç malzemesi olarak kullanılır. |
| Bitki Büyüme Düzenleyicileri | Bitki büyüme düzenleyicileri ve ilgili bileşiklerin üretiminde kullanılır. |
Disikloheksilamin, pestisitler, herbisitler ve fungisitler dahil olmak üzere çeşitli tarım kimyasallarının sentezinde önemli bir ara üründür. Kuvvetli bazikliği ve reaktivitesi, amin veya amid fonksiyonel grupları içeren aktif bileşenlerin üretimi için kullanışlı olmasını sağlar. Birkaç ticari tarım kimyasalı, disikloheksilamin veya türevlerinden sentezlenir.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Siklamat Üretimi | Yaygın olarak kullanılan bir yapay tatlandırıcı olan sodyum siklamat üretiminde ara ürün olarak kullanılır. DCHA, sülfamik asit ile reaksiyona girerek disikloheksilamin sülfamat oluşturur ve bu daha sonra sodyum siklamata dönüştürülür. |
Disikloheksilamin, yaygın olarak kullanılan bir yapay tatlandırıcı olan sodyum siklamat üretiminde önemli bir hammaddedir. Üretim prosesi, DCHA'nın sülfamik asit ile reaksiyona girerek disikloheksilamin sülfamat oluşturmasını ve bunun daha sonra bir nötralizasyon reaksiyonu ile sodyum siklamata dönüştürülmesini içerir. Siklamat, içeceklerde, gıdalarda ve farmasötiklerde düşük kalorili tatlandırıcı olarak kullanılır. Bu uygulama, disikloheksilaminin önemli bir kullanımını temsil eder.
Siklamat Üretim Reaksiyonu:
DCHA + HSO₃NH₂ → DCHA·HSO₃NH₂ (disikloheksilamin sülfamat)
DCHA·HSO₃NH₂ + NaOH → NaSO₃NH₂ (sodyum siklamat) + DCHA + H₂O
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Esnek Köpükler için Katalizör | Esnek poliüretan köpüklerin üretiminde katalizör olarak kullanılır. |
| Üretan Katalizörü | İzosiyanatlar ve polioller arasındaki reaksiyon için üçüncül amin katalizörü olarak görev yapar. |
| Köpük Stabilizasyonu | Poliüretan formülasyonlarında köpük stabilizasyonuna ve hücre yapısı kontrolüne katkıda bulunur. |
Disikloheksilamin, poliüretan üretiminde, özellikle esnek poliüretan köpüklerin üretiminde katalizör olarak kullanılabilir. İzosiyanatlar ve polioller arasındaki reaksiyon için üçüncül amin katalizörü olarak görev yaparak üretan bağlarının oluşumunu teşvik eder. Katalitik aktivitesi ve uçuculuk profili, belirli köpük formülasyonları için uyarlanabilir. Bununla birlikte, modern poliüretan üretiminde diğer aminler ve katalizörler daha yaygın olarak kullanılmaktadır.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Kumaş Yumuşatıcıları | Katyonik kumaş yumuşatıcılarının üretiminde ara ürün olarak kullanılır. |
| Proses Yardımcıları | Tekstil finisaj ve işlem proseslerinde proses yardımcısı olarak kullanılır. |
| Boyama Yardımcıları | Boyama yardımcıları ve seviyelendirici maddelerin üretiminde kullanılır. |
Disikloheksilamin, tekstil endüstrisinde katyonik kumaş yumuşatıcıları, proses yardımcıları ve boyama yardımcılarının üretiminde ara ürün olarak kullanılır. Kuvvetli bazikliği ve tuz oluşturma yeteneği, tekstil işlemede kullanılan kuaterner amonyum bileşiklerinin ve diğer katyonik yüzey aktif maddelerin üretimi için kullanışlı olmasını sağlar.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Organik Sentez | Çeşitli organik sentez reaksiyonlarında reaktif ve ara ürün olarak kullanılır. |
| Farmasötik Ara Maddeler | Belirli farmasötik bileşiklerin ve ara maddelerin üretiminde kullanılır. |
| Boya Ara Maddeleri | Boya ara maddelerinin ve renklendiricilerin üretiminde kullanılır. |
| Nitroselüloz Boyaları | Nitroselüloz boya formülasyonlarında çözücü ve stabilizatör olarak kullanılır. |
| Yakıt Antioksidan Katkı Maddeleri | Yakıt antioksidan katkı maddelerinin üretiminde ara ürün olarak kullanılır. |
| Asit Gaz Absorbanı | Gaz saflaştırma proseslerinde asit gazlarının (CO₂, H₂S, SO₂) absorbanı olarak kullanılır. |
Disikloheksilamin, önemli endüstriyel uygulamalara sahip çeşitli tuzlar ve türevler oluşturur.
| Tuz/Türev | Formül | Uygulama |
|---|---|---|
| Disikloheksilamin Hidroklorür | (C₆H₁₁)₂NH·HCl | Organik sentez, farmasötik ara maddeler |
| Disikloheksilamin Nitrit | (C₆H₁₁)₂NH·HNO₂ | Korozyon önleyici |
| Disikloheksilamin Sülfamat | (C₆H₁₁)₂NH·HSO₃NH₂ | Siklamat üretim ara ürünü |
| Disikloheksilamin Ditiyokarbamat | (C₆H₁₁)₂NH·(S₂CN(C₆H₁₁)₂)⁻ | Kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcısı |
| Disikloheksilamin Tetratiuram | (C₆H₁₁)₂N-C(=S)-S-S-C(=S)-N(C₆H₁₁)₂ | Kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcısı |
| Bileşik | Formül | DCHA ile Karşılaştırma |
|---|---|---|
| Sikloheksilamin | C₆H₁₁NH₂ | Daha düşük molekül ağırlığı, daha yüksek uçuculuk, benzer baziklik, öncü olarak kullanılır |
| Morfolin | C₄H₉NO | Daha düşük molekül ağırlığı, suda çözünür, kazan sistemlerinde korozyon önleyici olarak kullanılır |
| Dietilamin | (C₂H₅)₂NH | Daha düşük molekül ağırlığı, daha yüksek uçuculuk, daha güçlü koku, organik sentezde kullanılır |
| İzopropilamin | (CH₃)₂CHNH₂ | Daha düşük molekül ağırlığı, daha yüksek uçuculuk, tarım kimyasalları ve farmasötiklerde kullanılır |
| Trietilamin | (C₂H₅)₃N | Üçüncül amin, daha güçlü baz, katalizör ve asit yakalayıcı olarak kullanılır |
| Piperidin | C₅H₁₁N | Siklik sekonder amin, daha düşük molekül ağırlığı, organik sentezde kullanılır |
Disikloheksilamin, önemli sağlık tehlikeleri olan yüksek toksik bir madde olarak sınıflandırılır. Düşük konsantrasyonlarda bile algılanabilen güçlü, keskin bir kokusu vardır.
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Oral LD50 (Fare) | ~2.000 mg/kg |
| Oral LD50 (Sıçan) | ~3.490 mg/kg |
| Cilt Emlimi | Deri yoluyla emilir; cilt alerjisine ve kangrene neden olabilir |
| Buhar Etkileri | Mide bulantısı ve anesteziye neden olabilir; kan zehirlenmesine neden olmaz |
| Kanserojenite | Kansere neden olduğu rapor edilmiştir (sınırlı kanıt) |
| İşyeri Havasında İzin Verilen Maksimum Konsantrasyon | 10 mg/m³ |
Akut Maruziyet:
| Yol | Etkiler |
|---|---|
| Soluma | Güçlü, keskin koku; mide bulantısı, baş ağrısı, baş dönmesi, yüksek konsantrasyonlarda anestezi |
| Cilt Teması | Deri yoluyla emilir; tahriş, kızarıklık ve alerjik reaksiyonlara neden olur; şiddetli vakalarda kangrene neden olabilir |
| Göz Teması | Şiddetli tahriş, yanma ve potansiyel kornea hasarına neden olur |
| Yutma | Ağız, boğaz ve gastrointestinal sistemde yanıklara neden olur; mide bulantısı, kusma, karın ağrısı; ölümcül olabilir |
Kronik Maruziyet:
Cilt Duyarlılaşması: Tekrarlayan veya uzun süreli cilt teması alerjik cilt reaksiyonlarına ve dermatite neden olabilir.
Sinir Sistemi Etkileri: Uzun süreli maruziyet baş ağrısı, baş dönmesi ve yorgunluk dahil nörolojik etkilere neden olabilir.
Kanserojenite: Sınırlı kanıt potansiyel kanserojenliği düşündürmektedir; uygun önlemlerle taşıyın.
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Kişiyi hemen temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. Solunum durmuşsa suni solunum uygulayın. Hemen tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. Etkilenen bölgeyi bol su ve sabun ile en az 15 dakika yıkayın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | Bol su ile en az 15 dakika hemen durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın. Göz kapaklarını açık tutun. Hemen tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Kusturmayın. Ağzı su ile çalkalayın. Hemen tıbbi yardım alın. |
| Tehlike Sınıfı | Kategori |
|---|---|
| Akut Toksisite - Oral | Kategori 4 (H302) |
| Akut Toksisite - Dermal | Kategori 3 (H311) |
| Cilt Aşınması/Tahrişi | Kategori 1B (H314) |
| Sucul Akut Toksisite | Kategori 1 (H400) |
| Sucul Kronik Toksisite | Kategori 1 (H410) |
| Belirli Hedef Organ Toksisitesi - Tek Maruziyet | Kategori 3 (H335) |
Sinyal Kelimesi: TEHLİKE
Tehlike İfadeleri (H-Codes):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H311 | Cilt ile teması halinde toksiktir |
| H314 | Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur |
| H335 | Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| H400 | Sucul yaşam için çok toksiktir |
| H410 | Sucul yaşam için çok toksik ve uzun süreli kalıcı etkiler |
Güvenlik İfadeleri (P-Codes):
| Kod | İfade |
|---|---|
| P260 | Toz, duman, gaz, buhar veya spreyi solumaktan kaçının |
| P261 | Toz, duman, gaz, buhar veya spreyi solumaktan kaçının |
| P264 | Kullanımdan sonra iyice yıkayın |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin |
| P271 | Sadece dışarıda veya iyi havalandırılmış bir alanda kullanın |
| P280 | Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz/yüz koruması kullanın |
| P301+P310 | YUTULDUĞUNDA: Hemen ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın |
| P302+P352 | CİLT İLE TEMASINDA: Bol su ve sabun ile yıkayın |
| P305+P351+P338 | GÖZ İLE TEMASINDA: Birkaç dakika boyunca su ile dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın. Durulamaya devam edin |
| P310 | Hemen ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın |
| P314 | Kendinizi iyi hissetmiyorsanız tıbbi yardım alın |
| P363 | Kirlenmiş giysileri tekrar kullanmadan önce yıkayın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış bir yerde saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P405 | Kilitli olarak saklayın |
| P501 | İçeriği/konteyneri yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası düzenlemelere göre bertaraf edin |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı sıvı; ısıtıldığında toksik ve tahriş edici dumanlar üreterek bozunur |
| Parlama Noktası | 96°C (205°F) |
| Patlama Sınırları (Alt/Üst) | %0,8 / %4,6 (hacimce) |
| Söndürme Maddeleri | Su sisi, CO₂, kuru kimyevi toz, alkole dayanıklı köpük |
| Özel Tehlikeler | Termal bozunma toksik ve tahriş edici dumanlar (azot oksitler, karbon monoksit, karbon dioksit) üretir |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kişisel Koruma | Uygun KKD giyin (kimyasal dayanıklı eldivenler, koruyucu gözlük, koruyucu giysi, solunum koruması) |
| Havalandırma | Havalandırmayı artırın; gerekirse alanı tahliye edin |
| Kontrol | Kaynağı güvenli ise durdurun; yayılmayı önlemek için set çekin veya emdirin |
| Emme Malzemeleri | İnert emici malzemeler (kum, vermikülit, ticari emiciler) |
| Büyük Dökülmeler | Acil servisleri arayın |
| Çevresel Önlemler | Drenajlara, kanalizasyonlara ve su kütlelerine girmesini önleyin; sucul organizmalar için çok toksiktir |
| Atık Bertarafı | Yerel, eyalet ve federal düzenlemelere göre bertaraf edin; izinli tesiste yakma önerilir |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | +30°C'nin altında saklayın; serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; tutuşma kaynaklarından uzak |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapalı kaplar; taşıma için 150 kg net ağırlığında demir variller |
| Kaçınılması Gereken Maddeler | Güçlü asitler, güçlü oksitleyiciler |
| Kararlılık | Normal koşullar altında kararlıdır; havaya karşı hassastır |
| Raf Ömrü | Uygun depolama koşullarında 24-36 ay |
| Hassasiyet | Havaya karşı hassas (karbonat tuzu oluşturmak için havadan CO₂ emebilir) |
| Kullanım Önlemleri | Cilt temasından kaçının; iyi havalandırılmış alanlarda kullanın; uygun kişisel koruyucu ekipman ile taşıyın |
Disikloheksilamin, +30°C'nin altında, serin, kuru, iyi havalandırılmış alanlarda, tutuşma kaynaklarından ve uyumsuz malzemelerden uzakta saklanmalıdır. Karbonat oluşumuna yol açabilen havadan CO₂ emilimini önlemek için kaplar sıkıca kapalı tutulmalıdır. Havaya karşı hassastır ve uzun süreli maruziyetten korunmalıdır. Güçlü asitler ve güçlü oksitleyiciler ile uyumsuzdur. Depolama, yangın ve oksitleyicilerden izole edilmiş, serin, havalandırılmış, kuru bir yerde olmalıdır. Taşıma için 150 kg net ağırlığında demir varillerde mühürlenmelidir. Taşıma ve nakliye, yanıcı ve toksik kimyasallar için düzenlemelere uygun olarak yapılmalıdır.
Kullanım Notları:
İyi havalandırılmış alanlarda kullanın
Cilt temasından kaçının (deri yoluyla emilebilir)
Göz temasından kaçının
Buharlarını solumaktan kaçının
Uygun kişisel koruyucu ekipman kullanın
Transfer sırasında kapları topraklayın ve bağlayın
Tutuşma kaynaklarından uzak tutun
Donmasına izin vermeyin (erime noktası ~ -2°C ila -0,1°C)
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | 2565 |
| Tehlike Sınıfı | 8 (Aşındırıcı) |
| Ambalaj Grubu | III |
| Doğru Taşıma Adı | Disikloheksilamin |
| Deniz Kirletici | Evet |
| ADR/RID Sınıfı | 8 |
| IATA-DGR | Sınıf 8, Ambalaj Grubu III |
| IMDG Kodu | Sınıf 8, Ambalaj Grubu III |
Disikloheksilamin, UN numarası 2565 ile tehlikeli madde olarak sınıflandırılmıştır. Tehlike sınıfı 8 (Aşındırıcı) ve Ambalaj Grubu III'tür. Taşıma, uygun şekilde etiketlenmiş, kapalı kaplarda yapılmalıdır. Deniz kirletici olarak sınıflandırılmıştır. Taşıma sırasında güçlü asitlerden ve güçlü oksitleyicilerden uzak tutun. Uygun etiketleme ve dokümantasyon gereklidir.
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB | REACH kayıtlı |
| Türkiye (KKDİK) | Zorunlu uyum; kayıt gerektirir |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir |
| Kanada (DSL) | Listelenmiştir |
| Avustralya (AICS) | Listelenmiştir |
| Japonya (ENCS) | Listelenmiştir |
| Kore (KECL) | Listelenmiştir |
| Çin (IECSC) | Listelenmiştir |
Düzenleyici Durum:
| Durum | Bilgi |
|---|---|
| IARC Sınıflandırması | Sınıflandırılmamıştır (sınırlı kanserojenlik kanıtı) |
| HS Kodu | 29213000 |
| UN Numarası | 2565 |
| Tehlike Sınıfı | 8 (Aşındırıcı) |
| Ambalaj Grubu | III |
| RTECS | HY4025000 |
| WGK Almanya | 2 (su için tehlike) |
| TSCA | Evet |
| EINECS | 202-980-7 |
| İşyeri Havasında İzin Verilen Maksimum Konsantrasyon | 10 mg/m³ |
| Kategori | İsimler / Tanımlayıcılar |
|---|---|
| Yaygın İsimler | Disikloheksilamin, DCHA, Disiklo Heksil Amin |
| Eş Anlamlılar | Dodekahidro Difenil Amin, Dodekahidrodifenilamin, Bis(sikloheksil)amin, N-Sikloheksilsikloheksanamin |
| Ticari/Ürün İsimleri | AURORA KA-7610, Disikloheksilamin nitrit |
| Endüstrideki Yaygın İsimler | "Kazan koruyucu amin", "Kauçuk hızlandırıcı baz", "Siklamat hammaddesi" |
Veritabanı Tanımlayıcıları:
| Veritabanı | Tanımlayıcı |
|---|---|
| CAS | 101-83-7 |
| EC (EINECS) | 202-980-7 |
| MDL | MFCD00003856 |
| PubChem CID | 7582 |
| RTECS | HY4025000 |
| UN | 2565 |
| HS Kodu | 29213000 |
| Merck | 14, 3095 |
| BRN | 605923 |
| Özellik | Disikloheksilamin | Sikloheksilamin | Piperidin |
|---|---|---|---|
| Formül | C₁₂H₂₃N | C₆H₁₃N | C₅H₁₁N |
| Moleküler Ağırlık | 181,32 | 99,17 | 85,15 |
| Kaynama Noktası | 256°C | 134°C | 106°C |
| Erime Noktası | -2°C ila -0,1°C | -17°C | -10°C |
| Yoğunluk (20°C) | 0,912 g/mL | 0,867 g/mL | 0,862 g/mL |
| pKa (25°C) | 10,4 | 10,6 | 11,2 |
| Parlama Noktası | 96°C | 28°C | 16°C |
| Suda Çözünürlük | 1 g/L | 100 g/L | Karışabilir |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul organizmalar için çok toksiktir; sucul ortamlarda uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir |
| Biyobozunabilirlik | Biyobozunur olması beklenir (amin bileşikleri) |
| Biyobirikim | Orta potansiyel (LogP ~3,9) |
| Toprakta Hareketlilik | Orta (az suda çözünür, uçucu) |
| Çevresel Akıbet | Atmosferde fotokimyasal oksidasyon ile bozunur; toprakta ve suda biyolojik olarak bozunur |
| Atık Bertarafı | İzinli tesiste yakma önerilir; tehlikeli atık bertarafı gereklidir |
Disikloheksilamin, sucul organizmalar için çok toksiktir ve sucul ortamlarda uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Çevreye salınmamalıdır. Biyobirikim için orta potansiyele sahiptir (LogP ~3,9). Biyobozunur olması beklenir, ancak çevresel kontaminasyonu önlemek için yine de dikkatle taşınmalıdır. Atık bertarafı, yerel, eyalet ve federal düzenlemelere göre yapılmalıdır. İzinli bir tesiste yakma önerilir.
| İsim/Terim | Açıklama |
|---|---|
| Kazan koruyucu amin | Buhar kazanı sistemlerinde korozyon önleyici olarak kullanımını yansıtan yaygın isim |
| Kauçuk hızlandırıcı baz | Kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcı üretiminde kullanımını yansıtan yaygın isim |
| Siklamat hammaddesi | Yapay tatlandırıcı üretiminde kullanımını yansıtan yaygın isim |
| DCHA | Disikloheksilamin için yaygın kısaltma |
| Hammadde | Açıklama |
|---|---|
| Anilin | Hidrojenasyon yolu için birincil hammadde |
| Sikloheksanon | İndirgeyici aminasyon yolu için hammadde |
| Sikloheksilamin | Alkilasyon yolu için ara ürün |
| Hidrojen | Hidrojenasyon reaksiyonları için gerekli |
| Difenilamin | Hidrojenasyon yolu için alternatif hammadde |
| Türev | Uygulama |
|---|---|
| Kauçuk Vulkanizasyon Hızlandırıcıları | Kauçuk endüstrisi için ditiyokarbamatlar, tiuramlar |
| Sodyum Siklamat | Yapay tatlandırıcı |
| Korozyon Önleyiciler | Buhar kazanı arıtımı, petrol ve gaz üretimi |
| Pestisitler ve Herbisitler | Tarım kimyasal ara maddeleri |
| Boya Ara Maddeleri | Tekstil ve pigment uygulamaları |
| Farmasötik Ara Maddeler | İlaç sentezi |
| Disikloheksilamin Hidroklorür | Organik sentez, farmasötik ara maddeler |
| Disikloheksilamin Nitrit | Korozyon önleyici |
ÖZET:
Disikloheksilamin (DCHA, C₁₂H₂₃N, CAS 101-83-7), iki sikloheksil grubunun bir azot atomuna bağlanmasıyla oluşan sekonder bir alisiklik amindir. Soluk sarı bir sıvı veya beyaz-kirli beyaz kristal toz olarak görünür ve güçlü, keskin bir amin kokusuna sahiptir. Moleküler ağırlığı 181,32 g/mol, yoğunluğu 0,912 g/mL, erime noktası -2°C ila -0,1°C, kaynama noktası 256°C ve parlama noktası 96°C'dir. Suda az çözünür (~1 g/L) ancak çoğu organik çözücüde çözünür. pKa değeri 10,4 ile kuvvetli baziktir. Anilinin katalitik hidrojenasyonu, sikloheksanonun indirgeyici aminasyonu veya difenilaminin hidrojenasyonu ile üretilir. Başlıca uygulamaları arasında kauçuk ve plastik endüstrisi (vulkanizasyon hızlandırıcıları, antioksidanlar), korozyon önleme (buhar kazanı sistemleri, buhar fazı inhibitörleri), tarım kimyasalları (pestisit ve herbisit ara maddeleri), yapay tatlandırıcı üretimi (siklamat), poliüretan katalizörleri, tekstil kimyasalları ve organik sentez bulunur. Önemli sağlık tehlikeleri olan yüksek toksik bir madde olarak sınıflandırılır. Nispeten yüksek parlama noktasına (96°C) sahip yanıcı bir sıvıdır ve orta derecede uçucudur. Sucul organizmalar için uzun süreli etkilerle çok toksiktir. UN 2565 (Sınıf 8 - Aşındırıcı, Ambalaj Grubu III) olarak sınıflandırılmıştır.
Temel Özellikler:
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Soluk sarı sıvı veya beyaz kristal toz |
| Kimyasal Formül | C₁₂H₂₃N |
| Moleküler Ağırlık | 181,32 g/mol |
| Kaynama Noktası | 256°C |
| Erime Noktası | -2°C ila -0,1°C |
| Parlama Noktası | 96°C (205°F) |
| Yoğunluk (20°C) | 0,912 g/mL |
| pKa (25°C) | 10,4 |
| pH (1g/L su) | 11 |
| Suda Çözünürlük (20°C) | ~1 g/L |
| Birincil Kullanım | Kauçuk hızlandırıcılar, korozyon önleyiciler, siklamat üretimi |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Endüstri | Uygulamalar |
|---|---|
| Kauçuk ve Plastik | Vulkanizasyon hızlandırıcıları, antioksidanlar, plastikleştiriciler |
| Korozyon Önleme | Kazan suyu arıtımı, buhar kondensat sistemleri, buhar fazı inhibitörleri |
| Tarım Kimyasalları | Pestisitler, herbisitler, bitki büyüme düzenleyicileri |
| Yapay Tatlandırıcılar | Siklamat üretim ara ürünü |
| Poliüretan | Esnek köpükler için katalizör |
| Tekstil Kimyasalları | Kumaş yumuşatıcıları, proses yardımcıları, boyama yardımcıları |
| Diğer | Organik sentez, farmasötik ara maddeler, yakıt antioksidan katkı maddeleri |
Temel Güvenlik Noktaları:
YÜKSEK TOKSİK: Cilt ile teması toksiktir ve yutulması halinde zararlıdır; ciddi yanıklara neden olur
AŞINDIRICI: Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur
ÇEVRE TEHLİKESİ: Sucul yaşam için çok toksik ve uzun süreli kalıcı etkiler
YANICI: Parlama noktası 96°C; tutuşma kaynaklarından uzak tutun
HAVAYA HASSAS: Mümkünse inert atmosfer altında saklayın
KESKİN KOKU: Güçlü amin kokusu; iyi uyarı özelliği
KANSEROJENİTE: Sınırlı kanserojenlik kanıtı; dikkatle taşıyın
DEPOLAMA: +30°C'nin altında saklayın; serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; asitlerden ve oksitleyicilerden ayrı
KKD GEREKLİ: Kimyasal dayanıklı eldivenler, gözlükler, koruyucu giysi, havalandırma yetersizse solunum koruması
KRİTİK UYARILAR:
Endüstriyel Önemi: Disikloheksilamin, birden fazla endüstriyel uygulamaya sahip çok yönlü bir kimyasal ara üründür. En önemli kullanımları, kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcı üretimi, buhar kazanı sistemlerinde korozyon önleme ve yapay tatlandırıcılar için siklamat üretimidir. Kauçuk endüstrisi, lastik ve kauçuk ürün üretimi için DCHA bazlı hızlandırıcılar kullanır. "Kazan koruyucu amin" olarak bilinen korozyon önleme uygulaması, enerji santrallerinde ve endüstriyel tesislerde buhar kazanı sistemlerinin ve kondensat dönüş hatlarının bütünlüğünü korumak için çok önemlidir. Siklamat üretim uygulaması, bazı bölgelerde yapay tatlandırıcılar üzerindeki düzenleyici kısıtlamalardan etkilenmiş olsa da önemlidir.
Sağlık Tehlikeleri: Disikloheksilamin yüksek toksik ve aşındırıcıdır. Deri yoluyla emilir ve şiddetli vakalarda cilt alerjisine ve kangrene neden olabilir. Buharlar mide bulantısı ve anesteziye neden olabilir. Sınırlı kanıtlar kansere neden olabileceğini düşündürmektedir. İşyeri havasında izin verilen maksimum konsantrasyon 10 mg/m³'tür. Üretim ekipmanı sızıntıları önlemek için mühürlenmelidir. Operasyon sahası zorunlu havalandırmalı olmalı ve operatörler koruyucu ekipman giymelidir. Göz veya cilt ile temas halinde, bol su ile hemen durulayın ve tıbbi yardım alın.
Aşındırıcı Özellikler: Disikloheksilamin aşındırıcı bir madde olarak sınıflandırılmıştır (Sınıf 8). Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olabilir. Asitlerle reaksiyona girerek aşındırıcı olabilen tuzlar oluşturur. Cilt ve göz ile teması her ne pahasına olursa olsun önlenmelidir. Bu maddeyi taşırken uygun kişisel koruyucu ekipman (KKD) zorunludur.
Çevresel Etki: Disikloheksilamin, sucul organizmalar için çok toksiktir ve sucul ortamlarda uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Çevreye salınımı önlenmelidir. Biyobirikim için orta potansiyele sahiptir (LogP ~3,9). Atık bertarafı, yerel, eyalet ve federal düzenlemelere göre yapılmalıdır. İzinli bir tesiste yakma önerilir.
Depolama ve Kullanım: Disikloheksilamin, +30°C'nin altında, serin, kuru, iyi havalandırılmış alanlarda, tutuşma kaynaklarından ve uyumsuz malzemelerden uzakta saklanmalıdır. Havaya karşı hassastır ve uzun süreli maruziyetten korunmalıdır. Güçlü asitler ve güçlü oksitleyiciler ile uyumsuzdur. Karbonat oluşumuna yol açabilen havadan CO₂ emilimini önlemek için kaplar sıkıca kapalı tutulmalıdır. Taşıma için 150 kg net ağırlığında demir varillerde mühürlenmelidir. Taşıma ve nakliye, yanıcı ve toksik kimyasallar için düzenlemelere uygun olarak yapılmalıdır.
Reaktivite: Sekonder bir amin olarak disikloheksilamin, asitlerle tuz oluşumu, alkilasyon, açilasyon ve karbon disülfür ile reaksiyona girer. Metal iyonları ile kompleksler oluşturur. Güçlü asitler ve güçlü oksitleyiciler ile şiddetli reaksiyona girebileceğinden bunlardan uzak tutulmalıdır. Karbonat tuzları oluşturmak için havadan CO₂ emebilir, bu nedenle kaplar sıkıca kapalı tutulmalıdır.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlanan bilgiler mevcut verilere dayanmaktadır ve doğru olduğuna inanılmaktadır. Ancak, kullanıcı ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm geçerli düzenlemelere ve güvenlik gerekliliklerine uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Kullanıcılar ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle yükümlüdür. Disikloheksilamin ile çalışırken tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır.