Sorularınız mı var? Yardımcı olalım! İletişime Geçin
info@betakim.com.tr

Disikloheksilamin, Disiklo Heksil Amin, Dicyclohexylamine, Dicyclo Hexyl Amine, Dicyclo Hexyl Amine, Dodecahydro Diphenyl Amine, DCHA, 101-83-7

Disikloheksilamin, Disiklo Heksil Amin, Dicyclohexylamine, Dicyclo Hexyl Amine, Dicyclo Hexyl Amine, Dodecahydro Diphenyl Amine, DCHA, 101-83-7

DİSİKLOHEKSİL AMİN (DCHA)

Disiklo Heksil Amin / Dicyclohexylamine / Dodecahydro Diphenyl Amine / DCHA
CAS Numarası: 101-83-7
EC Numarası: 202-980-7

1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK

Parametre Açıklama
Kimyasal Adı (IUPAC) N-sikloheksilsikloheksanamin
Diğer İsimleri Disikloheksilamin, DCHA, Bis(sikloheksil)amin, Dodekahidrodifenilamin
CAS Numarası 101-83-7
EINECS 202-980-7
Moleküler Formül C₁₂H₂₃N
Moleküler Ağırlık 181,32 g/mol
Kimyasal Sınıfı Sekonder amin (alisiklik amin)
Görünüm Soluk sarı sıvı (oda sıcaklığında) veya beyaz-kirli beyaz kristal toz (düşük sıcaklıklarda)
Koku Karakteristik amin kokusu, güçlü, keskin amonyak benzeri koku
pH (1g/L su, 20°C) 11 (kuvvetli bazik)
pKa (25°C) 10,4

Disikloheksilamin (DCHA), iki sikloheksil grubunun bir azot atomuna bağlanmasıyla oluşan sekonder bir alisiklik amindir. Oda sıcaklığında renksiz ila soluk sarı renkli bir sıvı olup, güçlü, keskin, amonyak benzeri bir amin kokusuna sahiptir. Nispeten yüksek erime noktası (-0,1 ila -2°C) nedeniyle, oda sıcaklığının biraz altında katılaşarak beyaz ila kirli beyaz kristal bir kütle halini alabilir. pKa değeri 10,4 olan kuvvetli bazik bir bileşiktir ve bu özelliği, tuz oluşumu ve çeşitli organik reaksiyonlarda katalizör olarak kullanışlı olmasını sağlar. DCHA, kauçuk ve plastik, korozyon inhibisyonu, tarım kimyasalları, tekstil ve yapay tatlandırıcı üretiminde uygulamaları olan önemli bir endüstriyel kimyasaldır. "Kazan koruyucu amin" olarak bilinen yaygın adı, buhar kazanı sistemlerinde korozyon önleyici olarak yaygın kullanımını yansıtır.

2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

Özellik Değer
Fiziksel Hali (20°C) Sıvı (soluk sarı)
Görünüm Soluk sarı sıvı veya beyaz-kirli beyaz kristal toz
Koku Güçlü, keskin amin kokusu
Moleküler Formül C₁₂H₂₃N
Moleküler Ağırlık 181,32 g/mol
Yoğunluk (20°C) 0,912 g/mL
Erime Noktası -2 °C ila -0,1 °C
Kaynama Noktası 255-256 °C (bozunur)
Parlama Noktası 96 °C (205°F)
Kırılma İndisi (n20/D) 1,4842
Buhar Basıncı (37,7°C) 12 mm Hg
Buhar Yoğunluğu (Hava=1) 6 (havadan ağırdır)
Suda Çözünürlük (20°C) ~0,8-1 g/L (az çözünür)
Organik Çözücülerde Çözünürlük Etanol, eter, benzen, kloroform ve diğer organik çözücülerde çözünür
pH (1g/L su, 20°C) 11
pKa (25°C) 10,4
Patlama Sınırları (Alt/Üst) %0,8 / %4,6 (hacimce)
Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı >300°C (tahmini)
LogP ~3,9 (tahmini)

Disikloheksilamin, oda sıcaklığında güçlü, keskin, amonyak benzeri bir amin kokusuna sahip soluk sarı bir sıvıdır. 20°C'de 0,912 g/mL yoğunluğa sahiptir ve bu, sudan hafif olduğu anlamına gelir. Erime noktası -2°C ila -0,1°C aralığında olup, bu, oda sıcaklığının biraz altında katılaşabileceği ve beyaz ila kirli beyaz kristal bir kütle olarak görünebileceği anlamına gelir. Kaynama noktası 255-256°C olup, bu sıcaklıkta bozunma meydana gelir. Parlama noktası 96°C (205°F) olup, bu, diğer birçok organik çözücüye kıyasla nispeten yüksek bir parlama noktasına sahip, yanıcı bir sıvı olduğunu gösterir. Buhar basıncı 37,7°C'de 12 mm Hg olup, orta derecede uçuculuğu gösterir. Buhar yoğunluğunun 6 (hava=1) olması, buharının havadan yaklaşık 6 kat daha ağır olduğunu ve alçak alanlarda birikebileceğini gösterir. Suda az çözünür (~0,8-1 g/L) ancak etanol, eter, benzen, kloroform ve diğer organik çözücülerde çözünür. 1 g/L'lik sulu çözeltisinin pH'ı 11 olup, bu, pKa değeri 10,4 ile tutarlı olarak kuvvetli bazikliği gösterir. Alt patlama sınırı %0,8 ve üst patlama sınırı havada hacimce %4,6'dır.

3. KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKSİYONLAR

Sekonder bir amin olarak disikloheksilamin, tuz oluşumu, alkilasyon, açilasyon ve metal iyonları ile kompleks oluşumu dahil olmak üzere aminlerin karakteristik reaksiyonlarını gösterir.

Asitlerle Tuz Oluşumu:

Disikloheksilamin, asitlerle reaksiyona girerek tuzlar oluşturur. En önemli tuzlar şunlardır:

  • Disikloheksilamin Hidroklorür (DCHA·HCl): Hidroklorik asit ile reaksiyon sonucu oluşur. Çeşitli uygulamalar için disikloheksilamin tuzlarının üretiminde kullanılır.

DCHA + HCl → DCHA·HCl

  • Disikloheksilamin Nitrit: Nitröz asit ile reaksiyon sonucu oluşur. Korozyon önleyici olarak kullanılır.

DCHA + HNO₂ → DCHA·HNO₂

  • Disikloheksilamin Sülfamet: Sülfamik asit ile reaksiyon sonucu oluşur. Yapay tatlandırıcı (siklamat) üretiminde kullanılır.

DCHA + HSO₃NH₂ → DCHA·HSO₃NH₂

Alkilasyon:

Sekonder amin grubu, üçüncül aminler oluşturmak üzere alkilasyon reaksiyonlarına girebilir:

DCHA + R-X → N-alkil disikloheksilamin + HX

Açilasyon:

Disikloheksilamin, asit klorürler ve anhidritlerle reaksiyona girerek amidler oluşturur:

DCHA + R-COCl → R-CON(C₆H₁₁)₂ + HCl

Karbon Disülfür ile Reaksiyon:

Disikloheksilamin, karbon disülfür ile reaksiyona girerek kauçuk hızlandırıcıları ve antioksidanlar olarak önemli olan disikloheksilamonyum ditiyokarbamatlar oluşturur:

2 DCHA + CS₂ → (DCHA-H)⁺(S₂CN(C₆H₁₁)₂)⁻

Kompleks Oluşumu:

Disikloheksilamin, metal iyonları ile kompleksler oluşturur ve koordinasyon kimyasında ligand olarak hareket edebilir. Bu özellik, korozyon inhibisyonu uygulamalarında kullanılır.

Oksidasyon:

Disikloheksilamin, kuvvetli oksitleyici koşullar altında N,N-disikloheksilhidroksilamin veya diğer oksidasyon ürünlerini oluşturmak üzere oksitlenebilir.

4. ÜRETİM YÖNTEMLERİ

Disikloheksilamin, uygun aromatik öncüllerin hidrojenasyonu veya sikloheksanonun indirgeyici aminasyonu temelinde çeşitli yöntemlerle endüstriyel olarak üretilir.

Yöntem Hammaddeler Proses Açıklaması
Anilin Hidrojenasyonu Anilin (C₆H₅NH₂), Hidrojen Anilin, yüksek sıcaklık ve basınçta bir katalizör (tipik olarak nikel veya kobalt bazlı) varlığında hidrojenlenerek sikloheksilamin üretilir. Sikloheksilamin veya sikloheksanol ile ilave alkilasyon ile disikloheksilamin elde edilir.
Sikloheksanon İndirgeyici Aminasyonu Sikloheksanon, Sikloheksilamin, Hidrojen Sikloheksanon, hidrojen ve bir katalizör (tipik olarak Pd/C veya Raney nikel) varlığında sikloheksilamin ile reaksiyona sokulur. Oluşan imin ara ürünü hidrojenlenerek disikloheksilamin elde edilir.
Difenilamin Hidrojenasyonu Difenilamin, Hidrojen Difenilamin, yüksek sıcaklık ve basınçta bir rutenyum katalizör varlığında hidrojenlenerek disikloheksilamin elde edilir. Bu, özellikle yüksek saflıkta DCHA üretmek için kullanışlı olan alternatif bir üretim yöntemidir.

Detaylı Üretim Prosesi (Anilin Hidrojenasyonu Yöntemi):

  1. Anilin Hidrojenasyonu: Anilin, 150-250°C sıcaklık ve 10-50 atm basınçta bir katalizör (nikel, kobalt veya rutenyum bazlı) varlığında hidrojen ile reaksiyona sokularak sikloheksilamin üretilir.

C₆H₅NH₂ + 3 H₂ → C₆H₁₁NH₂ (sikloheksilamin)

  1. Alkilasyon: Sikloheksilamin, ilave sikloheksilamin veya sikloheksanol ile reaksiyona sokularak disikloheksilamin üretilir. Bu şu şekilde sağlanabilir:

    • Sikloheksilamin ile Reaksiyon: Sikloheksilamin, bir dehidrojenasyon katalizörü varlığında kendi kendisiyle reaksiyona sokulur.

    2 C₆H₁₁NH₂ → (C₆H₁₁)₂NH + NH₃

    • Sikloheksanol ile Reaksiyon: Sikloheksilamin, bir katalizör varlığında sikloheksanol ile reaksiyona sokulur.

    C₆H₁₁NH₂ + C₆H₁₁OH → (C₆H₁₁)₂NH + H₂O

  2. Saflaştırma: Ham disikloheksilamin, reaksiyona girmemiş başlangıç malzemelerini ve yan ürünleri uzaklaştırmak için indirgenmiş basınç altında distilasyon ile saflaştırılır. Ürün, tipik bir amin kokusuna sahip soluk sarı bir sıvı olarak elde edilir.

Detaylı Üretim Prosesi (Sikloheksanon İndirgeyici Aminasyonu Yöntemi):

  1. İmin Oluşumu: Sikloheksanon, imin ara ürününü (N-sikloheksilidensikloheksilamin) oluşturmak üzere sikloheksilamin ile reaksiyona sokulur.

    C₆H₁₀O + C₆H₁₁NH₂ → C₆H₁₀=NC₆H₁₁ + H₂O

  2. Hidrojenasyon: İmin, orta sıcaklık ve basınçta bir katalizör (Pd/C veya Raney nikel) varlığında hidrojenlenerek disikloheksilamin elde edilir.

    C₆H₁₀=NC₆H₁₁ + H₂ → (C₆H₁₁)₂NH

  3. Saflaştırma: Ürün, yüksek saflıkta disikloheksilamin elde etmek için distilasyon ile saflaştırılır.

5. KULLANIM ALANLARI VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALAR

Disikloheksilamin, birden fazla endüstride uygulamaları olan çok yönlü bir kimyasal ara üründür. Kuvvetli bazikliği, tuz oluşturma yeteneği ve reaktivitesi, onu geniş bir uygulama yelpazesi için kullanışlı kılar.

5.1. Kauçuk ve Plastik Endüstrisi

Uygulama Açıklama
Kauçuk Vulkanizasyon Hızlandırıcıları Kauçuk vulkanizasyonu için ditiyokarbamat ve tiuram hızlandırıcılarının üretiminde kullanılır. DCHA bazlı hızlandırıcılar (örn. DCHA-DTC, DCHA-TMTD) iyi proses güvenliği ve orta kür hızları sağlar.
Antioksidanlar Kauçuk ve plastik stabilizasyonu için amin bazlı antioksidanların üretiminde ara ürün olarak kullanılır.
Plastikleştiriciler PVC ve diğer polimerler için belirli plastikleştiricilerin ve stabilizatörlerin üretiminde ara ürün olarak kullanılır.

Disikloheksilamin, kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcılarının, özellikle ditiyokarbamat ve tiuram hızlandırıcılarının üretiminde önemli bir hammaddedir. Bu hızlandırıcılar, vulkanizasyon prosesinin verimliliğini artırarak kür süresini kısaltır ve nihai kauçuk ürününün fiziksel özelliklerini iyileştirir. DCHA bazlı hızlandırıcılar, lastikler, konveyör bantlar, hortumlar ve kalıplanmış ürünler dahil olmak üzere geniş bir kauçuk uygulama yelpazesi için uygun olan iyi proses güvenliği ve orta kür hızları sağlar. Kauçuk formülasyonlarında tipik kullanım seviyeleri, hızlandırıcı sistemlerinde %0,5-2 aralığındadır.

5.2. Korozyon Önleme

Uygulama Açıklama
Kazan Suyu Arıtımı Buhar kazanı sistemlerinde uçucu korozyon önleyici olarak kullanılır. DCHA, buhar kondensat sistemlerinde CO₂'den oluşan karbonik asidi nötralize ederek metal yüzeyleri korozyondan korur.
Buhar Kondensat Sistemleri Buhar ve kondensat dönüş hatlarında korozyonu önlemek için nötralize edici amin olarak kullanılır.
Petrol ve Gaz Endüstrisi Petrol ve gaz üretimi ve rafinasyon operasyonlarında korozyon önleyici olarak kullanılır.
Buhar Fazı Korozyon Önleyiciler Kapalı sistemlerde metal yüzeylerin korunması için buhar fazı korozyon önleyici olarak kullanılır.

Disikloheksilamin, özellikle buhar kazanı sistemlerinde ve buhar kondensat dönüş hatlarında korozyon önleyici olarak yaygın şekilde kullanılır. Buhar kazanı sistemlerinde, buharda bulunan CO₂ kondensatta çözünerek metal yüzeylere karşı korozif olan karbonik asit oluşturur. DCHA, uçucu olduğu için buharla taşınır ve su ile yoğunlaşarak karbonik asidi nötralize eder ve metal yüzeylerde koruyucu bir film oluşturur. "Kazan koruyucu amin" olarak bilinen yaygın adı bu önemli uygulamayı yansıtır. Ayrıca, boru hatları ve depolama tankları gibi kapalı sistemlerde metal yüzeylerin korunması için buhar fazı korozyon önleyici olarak kullanılır. Korozyon önleme uygulamalarında tipik kullanım seviyeleri ppm seviyelerindedir.

5.3. Tarım Kimyasalları

Uygulama Açıklama
Pestisit Ara Maddeleri Çeşitli pestisitlerin (insektisit, fungisit, herbisit) sentezinde ara ürün olarak kullanılır.
Herbisit Üretimi Belirli herbisitlerin sentezi için başlangıç malzemesi olarak kullanılır.
Bitki Büyüme Düzenleyicileri Bitki büyüme düzenleyicileri ve ilgili bileşiklerin üretiminde kullanılır.

Disikloheksilamin, pestisitler, herbisitler ve fungisitler dahil olmak üzere çeşitli tarım kimyasallarının sentezinde önemli bir ara üründür. Kuvvetli bazikliği ve reaktivitesi, amin veya amid fonksiyonel grupları içeren aktif bileşenlerin üretimi için kullanışlı olmasını sağlar. Birkaç ticari tarım kimyasalı, disikloheksilamin veya türevlerinden sentezlenir.

5.4. Yapay Tatlandırıcı Üretimi (Siklamat)

Uygulama Açıklama
Siklamat Üretimi Yaygın olarak kullanılan bir yapay tatlandırıcı olan sodyum siklamat üretiminde ara ürün olarak kullanılır. DCHA, sülfamik asit ile reaksiyona girerek disikloheksilamin sülfamat oluşturur ve bu daha sonra sodyum siklamata dönüştürülür.

Disikloheksilamin, yaygın olarak kullanılan bir yapay tatlandırıcı olan sodyum siklamat üretiminde önemli bir hammaddedir. Üretim prosesi, DCHA'nın sülfamik asit ile reaksiyona girerek disikloheksilamin sülfamat oluşturmasını ve bunun daha sonra bir nötralizasyon reaksiyonu ile sodyum siklamata dönüştürülmesini içerir. Siklamat, içeceklerde, gıdalarda ve farmasötiklerde düşük kalorili tatlandırıcı olarak kullanılır. Bu uygulama, disikloheksilaminin önemli bir kullanımını temsil eder.

Siklamat Üretim Reaksiyonu:

DCHA + HSO₃NH₂ → DCHA·HSO₃NH₂ (disikloheksilamin sülfamat)

DCHA·HSO₃NH₂ + NaOH → NaSO₃NH₂ (sodyum siklamat) + DCHA + H₂O

5.5. Poliüretan Üretimi

Uygulama Açıklama
Esnek Köpükler için Katalizör Esnek poliüretan köpüklerin üretiminde katalizör olarak kullanılır.
Üretan Katalizörü İzosiyanatlar ve polioller arasındaki reaksiyon için üçüncül amin katalizörü olarak görev yapar.
Köpük Stabilizasyonu Poliüretan formülasyonlarında köpük stabilizasyonuna ve hücre yapısı kontrolüne katkıda bulunur.

Disikloheksilamin, poliüretan üretiminde, özellikle esnek poliüretan köpüklerin üretiminde katalizör olarak kullanılabilir. İzosiyanatlar ve polioller arasındaki reaksiyon için üçüncül amin katalizörü olarak görev yaparak üretan bağlarının oluşumunu teşvik eder. Katalitik aktivitesi ve uçuculuk profili, belirli köpük formülasyonları için uyarlanabilir. Bununla birlikte, modern poliüretan üretiminde diğer aminler ve katalizörler daha yaygın olarak kullanılmaktadır.

5.6. Tekstil Kimyasalları

Uygulama Açıklama
Kumaş Yumuşatıcıları Katyonik kumaş yumuşatıcılarının üretiminde ara ürün olarak kullanılır.
Proses Yardımcıları Tekstil finisaj ve işlem proseslerinde proses yardımcısı olarak kullanılır.
Boyama Yardımcıları Boyama yardımcıları ve seviyelendirici maddelerin üretiminde kullanılır.

Disikloheksilamin, tekstil endüstrisinde katyonik kumaş yumuşatıcıları, proses yardımcıları ve boyama yardımcılarının üretiminde ara ürün olarak kullanılır. Kuvvetli bazikliği ve tuz oluşturma yeteneği, tekstil işlemede kullanılan kuaterner amonyum bileşiklerinin ve diğer katyonik yüzey aktif maddelerin üretimi için kullanışlı olmasını sağlar.

5.7. Diğer Uygulamalar

Uygulama Açıklama
Organik Sentez Çeşitli organik sentez reaksiyonlarında reaktif ve ara ürün olarak kullanılır.
Farmasötik Ara Maddeler Belirli farmasötik bileşiklerin ve ara maddelerin üretiminde kullanılır.
Boya Ara Maddeleri Boya ara maddelerinin ve renklendiricilerin üretiminde kullanılır.
Nitroselüloz Boyaları Nitroselüloz boya formülasyonlarında çözücü ve stabilizatör olarak kullanılır.
Yakıt Antioksidan Katkı Maddeleri Yakıt antioksidan katkı maddelerinin üretiminde ara ürün olarak kullanılır.
Asit Gaz Absorbanı Gaz saflaştırma proseslerinde asit gazlarının (CO₂, H₂S, SO₂) absorbanı olarak kullanılır.

6. TUZLAR VE TÜREVLERİ

Disikloheksilamin, önemli endüstriyel uygulamalara sahip çeşitli tuzlar ve türevler oluşturur.

Tuz/Türev Formül Uygulama
Disikloheksilamin Hidroklorür (C₆H₁₁)₂NH·HCl Organik sentez, farmasötik ara maddeler
Disikloheksilamin Nitrit (C₆H₁₁)₂NH·HNO₂ Korozyon önleyici
Disikloheksilamin Sülfamat (C₆H₁₁)₂NH·HSO₃NH₂ Siklamat üretim ara ürünü
Disikloheksilamin Ditiyokarbamat (C₆H₁₁)₂NH·(S₂CN(C₆H₁₁)₂)⁻ Kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcısı
Disikloheksilamin Tetratiuram (C₆H₁₁)₂N-C(=S)-S-S-C(=S)-N(C₆H₁₁)₂ Kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcısı

7. ALTERNATİFLER VE KARŞILAŞTIRILABİLİR BİLEŞİKLER

Bileşik Formül DCHA ile Karşılaştırma
Sikloheksilamin C₆H₁₁NH₂ Daha düşük molekül ağırlığı, daha yüksek uçuculuk, benzer baziklik, öncü olarak kullanılır
Morfolin C₄H₉NO Daha düşük molekül ağırlığı, suda çözünür, kazan sistemlerinde korozyon önleyici olarak kullanılır
Dietilamin (C₂H₅)₂NH Daha düşük molekül ağırlığı, daha yüksek uçuculuk, daha güçlü koku, organik sentezde kullanılır
İzopropilamin (CH₃)₂CHNH₂ Daha düşük molekül ağırlığı, daha yüksek uçuculuk, tarım kimyasalları ve farmasötiklerde kullanılır
Trietilamin (C₂H₅)₃N Üçüncül amin, daha güçlü baz, katalizör ve asit yakalayıcı olarak kullanılır
Piperidin C₅H₁₁N Siklik sekonder amin, daha düşük molekül ağırlığı, organik sentezde kullanılır

8. SAĞLIK ETKİLERİ VE TOKSİKOLOJİ

Disikloheksilamin, önemli sağlık tehlikeleri olan yüksek toksik bir madde olarak sınıflandırılır. Düşük konsantrasyonlarda bile algılanabilen güçlü, keskin bir kokusu vardır.

8.1. Toksikolojik Veriler

Parametre Değer
Oral LD50 (Fare) ~2.000 mg/kg
Oral LD50 (Sıçan) ~3.490 mg/kg
Cilt Emlimi Deri yoluyla emilir; cilt alerjisine ve kangrene neden olabilir
Buhar Etkileri Mide bulantısı ve anesteziye neden olabilir; kan zehirlenmesine neden olmaz
Kanserojenite Kansere neden olduğu rapor edilmiştir (sınırlı kanıt)
İşyeri Havasında İzin Verilen Maksimum Konsantrasyon 10 mg/m³

8.2. Sağlık Etkileri

Akut Maruziyet:

Yol Etkiler
Soluma Güçlü, keskin koku; mide bulantısı, baş ağrısı, baş dönmesi, yüksek konsantrasyonlarda anestezi
Cilt Teması Deri yoluyla emilir; tahriş, kızarıklık ve alerjik reaksiyonlara neden olur; şiddetli vakalarda kangrene neden olabilir
Göz Teması Şiddetli tahriş, yanma ve potansiyel kornea hasarına neden olur
Yutma Ağız, boğaz ve gastrointestinal sistemde yanıklara neden olur; mide bulantısı, kusma, karın ağrısı; ölümcül olabilir

Kronik Maruziyet:

  • Cilt Duyarlılaşması: Tekrarlayan veya uzun süreli cilt teması alerjik cilt reaksiyonlarına ve dermatite neden olabilir.

  • Sinir Sistemi Etkileri: Uzun süreli maruziyet baş ağrısı, baş dönmesi ve yorgunluk dahil nörolojik etkilere neden olabilir.

  • Kanserojenite: Sınırlı kanıt potansiyel kanserojenliği düşündürmektedir; uygun önlemlerle taşıyın.

8.3. İlk Yardım Önlemleri

Maruziyet Yolu Yapılacak İşlem
Soluma Kişiyi hemen temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. Solunum durmuşsa suni solunum uygulayın. Hemen tıbbi yardım alın.
Cilt Teması Kirlenmiş giysileri çıkarın. Etkilenen bölgeyi bol su ve sabun ile en az 15 dakika yıkayın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın.
Göz Teması Bol su ile en az 15 dakika hemen durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın. Göz kapaklarını açık tutun. Hemen tıbbi yardım alın.
Yutma Kusturmayın. Ağzı su ile çalkalayın. Hemen tıbbi yardım alın.

9. GÜVENLİK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)

Tehlike Sınıfı Kategori
Akut Toksisite - Oral Kategori 4 (H302)
Akut Toksisite - Dermal Kategori 3 (H311)
Cilt Aşınması/Tahrişi Kategori 1B (H314)
Sucul Akut Toksisite Kategori 1 (H400)
Sucul Kronik Toksisite Kategori 1 (H410)
Belirli Hedef Organ Toksisitesi - Tek Maruziyet Kategori 3 (H335)

Sinyal Kelimesi: TEHLİKE

Tehlike İfadeleri (H-Codes):

Kod İfade
H302 Yutulması halinde zararlıdır
H311 Cilt ile teması halinde toksiktir
H314 Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur
H335 Solunum yolu tahrişine neden olabilir
H400 Sucul yaşam için çok toksiktir
H410 Sucul yaşam için çok toksik ve uzun süreli kalıcı etkiler

Güvenlik İfadeleri (P-Codes):

Kod İfade
P260 Toz, duman, gaz, buhar veya spreyi solumaktan kaçının
P261 Toz, duman, gaz, buhar veya spreyi solumaktan kaçının
P264 Kullanımdan sonra iyice yıkayın
P270 Bu ürünü kullanırken yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin
P271 Sadece dışarıda veya iyi havalandırılmış bir alanda kullanın
P280 Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz/yüz koruması kullanın
P301+P310 YUTULDUĞUNDA: Hemen ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın
P302+P352 CİLT İLE TEMASINDA: Bol su ve sabun ile yıkayın
P305+P351+P338 GÖZ İLE TEMASINDA: Birkaç dakika boyunca su ile dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın. Durulamaya devam edin
P310 Hemen ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın
P314 Kendinizi iyi hissetmiyorsanız tıbbi yardım alın
P363 Kirlenmiş giysileri tekrar kullanmadan önce yıkayın
P403+P233 İyi havalandırılmış bir yerde saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun
P405 Kilitli olarak saklayın
P501 İçeriği/konteyneri yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası düzenlemelere göre bertaraf edin

10. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ

Parametre Bilgi
Yangın Tehlikesi Yanıcı sıvı; ısıtıldığında toksik ve tahriş edici dumanlar üreterek bozunur
Parlama Noktası 96°C (205°F)
Patlama Sınırları (Alt/Üst) %0,8 / %4,6 (hacimce)
Söndürme Maddeleri Su sisi, CO₂, kuru kimyevi toz, alkole dayanıklı köpük
Özel Tehlikeler Termal bozunma toksik ve tahriş edici dumanlar (azot oksitler, karbon monoksit, karbon dioksit) üretir
Koruyucu Donanım Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi

11. KAZARA DÖKÜLME ÖNLEMLERİ

Parametre Bilgi
Kişisel Koruma Uygun KKD giyin (kimyasal dayanıklı eldivenler, koruyucu gözlük, koruyucu giysi, solunum koruması)
Havalandırma Havalandırmayı artırın; gerekirse alanı tahliye edin
Kontrol Kaynağı güvenli ise durdurun; yayılmayı önlemek için set çekin veya emdirin
Emme Malzemeleri İnert emici malzemeler (kum, vermikülit, ticari emiciler)
Büyük Dökülmeler Acil servisleri arayın
Çevresel Önlemler Drenajlara, kanalizasyonlara ve su kütlelerine girmesini önleyin; sucul organizmalar için çok toksiktir
Atık Bertarafı Yerel, eyalet ve federal düzenlemelere göre bertaraf edin; izinli tesiste yakma önerilir

12. DEPOLAMA VE KULLANIM

Parametre Bilgi
Depolama Koşulları +30°C'nin altında saklayın; serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; tutuşma kaynaklarından uzak
Kap Gereksinimleri Sıkıca kapalı kaplar; taşıma için 150 kg net ağırlığında demir variller
Kaçınılması Gereken Maddeler Güçlü asitler, güçlü oksitleyiciler
Kararlılık Normal koşullar altında kararlıdır; havaya karşı hassastır
Raf Ömrü Uygun depolama koşullarında 24-36 ay
Hassasiyet Havaya karşı hassas (karbonat tuzu oluşturmak için havadan CO₂ emebilir)
Kullanım Önlemleri Cilt temasından kaçının; iyi havalandırılmış alanlarda kullanın; uygun kişisel koruyucu ekipman ile taşıyın

Disikloheksilamin, +30°C'nin altında, serin, kuru, iyi havalandırılmış alanlarda, tutuşma kaynaklarından ve uyumsuz malzemelerden uzakta saklanmalıdır. Karbonat oluşumuna yol açabilen havadan CO₂ emilimini önlemek için kaplar sıkıca kapalı tutulmalıdır. Havaya karşı hassastır ve uzun süreli maruziyetten korunmalıdır. Güçlü asitler ve güçlü oksitleyiciler ile uyumsuzdur. Depolama, yangın ve oksitleyicilerden izole edilmiş, serin, havalandırılmış, kuru bir yerde olmalıdır. Taşıma için 150 kg net ağırlığında demir varillerde mühürlenmelidir. Taşıma ve nakliye, yanıcı ve toksik kimyasallar için düzenlemelere uygun olarak yapılmalıdır.

Kullanım Notları:

  • İyi havalandırılmış alanlarda kullanın

  • Cilt temasından kaçının (deri yoluyla emilebilir)

  • Göz temasından kaçının

  • Buharlarını solumaktan kaçının

  • Uygun kişisel koruyucu ekipman kullanın

  • Transfer sırasında kapları topraklayın ve bağlayın

  • Tutuşma kaynaklarından uzak tutun

  • Donmasına izin vermeyin (erime noktası ~ -2°C ila -0,1°C)

13. TAŞIMA BİLGİLERİ

Parametre Bilgi
UN Numarası 2565
Tehlike Sınıfı 8 (Aşındırıcı)
Ambalaj Grubu III
Doğru Taşıma Adı Disikloheksilamin
Deniz Kirletici Evet
ADR/RID Sınıfı 8
IATA-DGR Sınıf 8, Ambalaj Grubu III
IMDG Kodu Sınıf 8, Ambalaj Grubu III

Disikloheksilamin, UN numarası 2565 ile tehlikeli madde olarak sınıflandırılmıştır. Tehlike sınıfı 8 (Aşındırıcı) ve Ambalaj Grubu III'tür. Taşıma, uygun şekilde etiketlenmiş, kapalı kaplarda yapılmalıdır. Deniz kirletici olarak sınıflandırılmıştır. Taşıma sırasında güçlü asitlerden ve güçlü oksitleyicilerden uzak tutun. Uygun etiketleme ve dokümantasyon gereklidir.

14. MEVZUAT BİLGİLERİ

Bölge Durum
AB REACH kayıtlı
Türkiye (KKDİK) Zorunlu uyum; kayıt gerektirir
ABD (TSCA) Listelenmiştir
Kanada (DSL) Listelenmiştir
Avustralya (AICS) Listelenmiştir
Japonya (ENCS) Listelenmiştir
Kore (KECL) Listelenmiştir
Çin (IECSC) Listelenmiştir

Düzenleyici Durum:

Durum Bilgi
IARC Sınıflandırması Sınıflandırılmamıştır (sınırlı kanserojenlik kanıtı)
HS Kodu 29213000
UN Numarası 2565
Tehlike Sınıfı 8 (Aşındırıcı)
Ambalaj Grubu III
RTECS HY4025000
WGK Almanya 2 (su için tehlike)
TSCA Evet
EINECS 202-980-7
İşyeri Havasında İzin Verilen Maksimum Konsantrasyon 10 mg/m³

15. DİĞER ADLARI VE VERİTABANI TANIMLAYICILARI

Kategori İsimler / Tanımlayıcılar
Yaygın İsimler Disikloheksilamin, DCHA, Disiklo Heksil Amin
Eş Anlamlılar Dodekahidro Difenil Amin, Dodekahidrodifenilamin, Bis(sikloheksil)amin, N-Sikloheksilsikloheksanamin
Ticari/Ürün İsimleri AURORA KA-7610, Disikloheksilamin nitrit
Endüstrideki Yaygın İsimler "Kazan koruyucu amin", "Kauçuk hızlandırıcı baz", "Siklamat hammaddesi"

Veritabanı Tanımlayıcıları:

Veritabanı Tanımlayıcı
CAS 101-83-7
EC (EINECS) 202-980-7
MDL MFCD00003856
PubChem CID 7582
RTECS HY4025000
UN 2565
HS Kodu 29213000
Merck 14, 3095
BRN 605923

16. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER (İZOMERLER VE KARŞILAŞTIRILABİLİR BİLEŞİKLER)

Özellik Disikloheksilamin Sikloheksilamin Piperidin
Formül C₁₂H₂₃N C₆H₁₃N C₅H₁₁N
Moleküler Ağırlık 181,32 99,17 85,15
Kaynama Noktası 256°C 134°C 106°C
Erime Noktası -2°C ila -0,1°C -17°C -10°C
Yoğunluk (20°C) 0,912 g/mL 0,867 g/mL 0,862 g/mL
pKa (25°C) 10,4 10,6 11,2
Parlama Noktası 96°C 28°C 16°C
Suda Çözünürlük 1 g/L 100 g/L Karışabilir

17. ÇEVRESEL BİLGİLER

Parametre Bilgi
Sucul Toksisite Sucul organizmalar için çok toksiktir; sucul ortamlarda uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir
Biyobozunabilirlik Biyobozunur olması beklenir (amin bileşikleri)
Biyobirikim Orta potansiyel (LogP ~3,9)
Toprakta Hareketlilik Orta (az suda çözünür, uçucu)
Çevresel Akıbet Atmosferde fotokimyasal oksidasyon ile bozunur; toprakta ve suda biyolojik olarak bozunur
Atık Bertarafı İzinli tesiste yakma önerilir; tehlikeli atık bertarafı gereklidir

Disikloheksilamin, sucul organizmalar için çok toksiktir ve sucul ortamlarda uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Çevreye salınmamalıdır. Biyobirikim için orta potansiyele sahiptir (LogP ~3,9). Biyobozunur olması beklenir, ancak çevresel kontaminasyonu önlemek için yine de dikkatle taşınmalıdır. Atık bertarafı, yerel, eyalet ve federal düzenlemelere göre yapılmalıdır. İzinli bir tesiste yakma önerilir.

18. YAYGIN İSİMLER VE ENDÜSTRİ TERMİNOLOJİSİ

İsim/Terim Açıklama
Kazan koruyucu amin Buhar kazanı sistemlerinde korozyon önleyici olarak kullanımını yansıtan yaygın isim
Kauçuk hızlandırıcı baz Kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcı üretiminde kullanımını yansıtan yaygın isim
Siklamat hammaddesi Yapay tatlandırıcı üretiminde kullanımını yansıtan yaygın isim
DCHA Disikloheksilamin için yaygın kısaltma

19. ALT VE ÜRÜN ZİNCİRİ

19.1. Hammaddeler (Yukarı Akış)

Hammadde Açıklama
Anilin Hidrojenasyon yolu için birincil hammadde
Sikloheksanon İndirgeyici aminasyon yolu için hammadde
Sikloheksilamin Alkilasyon yolu için ara ürün
Hidrojen Hidrojenasyon reaksiyonları için gerekli
Difenilamin Hidrojenasyon yolu için alternatif hammadde

19.2. Türev Ürünler (Aşağı Akış)

Türev Uygulama
Kauçuk Vulkanizasyon Hızlandırıcıları Kauçuk endüstrisi için ditiyokarbamatlar, tiuramlar
Sodyum Siklamat Yapay tatlandırıcı
Korozyon Önleyiciler Buhar kazanı arıtımı, petrol ve gaz üretimi
Pestisitler ve Herbisitler Tarım kimyasal ara maddeleri
Boya Ara Maddeleri Tekstil ve pigment uygulamaları
Farmasötik Ara Maddeler İlaç sentezi
Disikloheksilamin Hidroklorür Organik sentez, farmasötik ara maddeler
Disikloheksilamin Nitrit Korozyon önleyici

20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR

ÖZET:

Disikloheksilamin (DCHA, C₁₂H₂₃N, CAS 101-83-7), iki sikloheksil grubunun bir azot atomuna bağlanmasıyla oluşan sekonder bir alisiklik amindir. Soluk sarı bir sıvı veya beyaz-kirli beyaz kristal toz olarak görünür ve güçlü, keskin bir amin kokusuna sahiptir. Moleküler ağırlığı 181,32 g/mol, yoğunluğu 0,912 g/mL, erime noktası -2°C ila -0,1°C, kaynama noktası 256°C ve parlama noktası 96°C'dir. Suda az çözünür (~1 g/L) ancak çoğu organik çözücüde çözünür. pKa değeri 10,4 ile kuvvetli baziktir. Anilinin katalitik hidrojenasyonu, sikloheksanonun indirgeyici aminasyonu veya difenilaminin hidrojenasyonu ile üretilir. Başlıca uygulamaları arasında kauçuk ve plastik endüstrisi (vulkanizasyon hızlandırıcıları, antioksidanlar), korozyon önleme (buhar kazanı sistemleri, buhar fazı inhibitörleri), tarım kimyasalları (pestisit ve herbisit ara maddeleri), yapay tatlandırıcı üretimi (siklamat), poliüretan katalizörleri, tekstil kimyasalları ve organik sentez bulunur. Önemli sağlık tehlikeleri olan yüksek toksik bir madde olarak sınıflandırılır. Nispeten yüksek parlama noktasına (96°C) sahip yanıcı bir sıvıdır ve orta derecede uçucudur. Sucul organizmalar için uzun süreli etkilerle çok toksiktir. UN 2565 (Sınıf 8 - Aşındırıcı, Ambalaj Grubu III) olarak sınıflandırılmıştır.

Temel Özellikler:

Özellik Değer
Görünüm Soluk sarı sıvı veya beyaz kristal toz
Kimyasal Formül C₁₂H₂₃N
Moleküler Ağırlık 181,32 g/mol
Kaynama Noktası 256°C
Erime Noktası -2°C ila -0,1°C
Parlama Noktası 96°C (205°F)
Yoğunluk (20°C) 0,912 g/mL
pKa (25°C) 10,4
pH (1g/L su) 11
Suda Çözünürlük (20°C) ~1 g/L
Birincil Kullanım Kauçuk hızlandırıcılar, korozyon önleyiciler, siklamat üretimi

Başlıca Kullanım Alanları:

Endüstri Uygulamalar
Kauçuk ve Plastik Vulkanizasyon hızlandırıcıları, antioksidanlar, plastikleştiriciler
Korozyon Önleme Kazan suyu arıtımı, buhar kondensat sistemleri, buhar fazı inhibitörleri
Tarım Kimyasalları Pestisitler, herbisitler, bitki büyüme düzenleyicileri
Yapay Tatlandırıcılar Siklamat üretim ara ürünü
Poliüretan Esnek köpükler için katalizör
Tekstil Kimyasalları Kumaş yumuşatıcıları, proses yardımcıları, boyama yardımcıları
Diğer Organik sentez, farmasötik ara maddeler, yakıt antioksidan katkı maddeleri

Temel Güvenlik Noktaları:

  • YÜKSEK TOKSİK: Cilt ile teması toksiktir ve yutulması halinde zararlıdır; ciddi yanıklara neden olur

  • AŞINDIRICI: Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur

  • ÇEVRE TEHLİKESİ: Sucul yaşam için çok toksik ve uzun süreli kalıcı etkiler

  • YANICI: Parlama noktası 96°C; tutuşma kaynaklarından uzak tutun

  • HAVAYA HASSAS: Mümkünse inert atmosfer altında saklayın

  • KESKİN KOKU: Güçlü amin kokusu; iyi uyarı özelliği

  • KANSEROJENİTE: Sınırlı kanserojenlik kanıtı; dikkatle taşıyın

  • DEPOLAMA: +30°C'nin altında saklayın; serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; asitlerden ve oksitleyicilerden ayrı

  • KKD GEREKLİ: Kimyasal dayanıklı eldivenler, gözlükler, koruyucu giysi, havalandırma yetersizse solunum koruması

KRİTİK UYARILAR:

Endüstriyel Önemi: Disikloheksilamin, birden fazla endüstriyel uygulamaya sahip çok yönlü bir kimyasal ara üründür. En önemli kullanımları, kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcı üretimi, buhar kazanı sistemlerinde korozyon önleme ve yapay tatlandırıcılar için siklamat üretimidir. Kauçuk endüstrisi, lastik ve kauçuk ürün üretimi için DCHA bazlı hızlandırıcılar kullanır. "Kazan koruyucu amin" olarak bilinen korozyon önleme uygulaması, enerji santrallerinde ve endüstriyel tesislerde buhar kazanı sistemlerinin ve kondensat dönüş hatlarının bütünlüğünü korumak için çok önemlidir. Siklamat üretim uygulaması, bazı bölgelerde yapay tatlandırıcılar üzerindeki düzenleyici kısıtlamalardan etkilenmiş olsa da önemlidir.

Sağlık Tehlikeleri: Disikloheksilamin yüksek toksik ve aşındırıcıdır. Deri yoluyla emilir ve şiddetli vakalarda cilt alerjisine ve kangrene neden olabilir. Buharlar mide bulantısı ve anesteziye neden olabilir. Sınırlı kanıtlar kansere neden olabileceğini düşündürmektedir. İşyeri havasında izin verilen maksimum konsantrasyon 10 mg/m³'tür. Üretim ekipmanı sızıntıları önlemek için mühürlenmelidir. Operasyon sahası zorunlu havalandırmalı olmalı ve operatörler koruyucu ekipman giymelidir. Göz veya cilt ile temas halinde, bol su ile hemen durulayın ve tıbbi yardım alın.

Aşındırıcı Özellikler: Disikloheksilamin aşındırıcı bir madde olarak sınıflandırılmıştır (Sınıf 8). Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olabilir. Asitlerle reaksiyona girerek aşındırıcı olabilen tuzlar oluşturur. Cilt ve göz ile teması her ne pahasına olursa olsun önlenmelidir. Bu maddeyi taşırken uygun kişisel koruyucu ekipman (KKD) zorunludur.

Çevresel Etki: Disikloheksilamin, sucul organizmalar için çok toksiktir ve sucul ortamlarda uzun süreli olumsuz etkilere neden olabilir. Çevreye salınımı önlenmelidir. Biyobirikim için orta potansiyele sahiptir (LogP ~3,9). Atık bertarafı, yerel, eyalet ve federal düzenlemelere göre yapılmalıdır. İzinli bir tesiste yakma önerilir.

Depolama ve Kullanım: Disikloheksilamin, +30°C'nin altında, serin, kuru, iyi havalandırılmış alanlarda, tutuşma kaynaklarından ve uyumsuz malzemelerden uzakta saklanmalıdır. Havaya karşı hassastır ve uzun süreli maruziyetten korunmalıdır. Güçlü asitler ve güçlü oksitleyiciler ile uyumsuzdur. Karbonat oluşumuna yol açabilen havadan CO₂ emilimini önlemek için kaplar sıkıca kapalı tutulmalıdır. Taşıma için 150 kg net ağırlığında demir varillerde mühürlenmelidir. Taşıma ve nakliye, yanıcı ve toksik kimyasallar için düzenlemelere uygun olarak yapılmalıdır.

Reaktivite: Sekonder bir amin olarak disikloheksilamin, asitlerle tuz oluşumu, alkilasyon, açilasyon ve karbon disülfür ile reaksiyona girer. Metal iyonları ile kompleksler oluşturur. Güçlü asitler ve güçlü oksitleyiciler ile şiddetli reaksiyona girebileceğinden bunlardan uzak tutulmalıdır. Karbonat tuzları oluşturmak için havadan CO₂ emebilir, bu nedenle kaplar sıkıca kapalı tutulmalıdır.

Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlanan bilgiler mevcut verilere dayanmaktadır ve doğru olduğuna inanılmaktadır. Ancak, kullanıcı ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm geçerli düzenlemelere ve güvenlik gerekliliklerine uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Kullanıcılar ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle yükümlüdür. Disikloheksilamin ile çalışırken tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır.

Resimler

Sorularınız mı var? Yardımcı olalım!

Etkili İş Çözümleri? — İletişime Geçin
Sürükle