Frukto Oligosakkarit, Oligo Fruktoz, Oligo Fruktan, Fructo Oligo Saccharide, Oligofructan, Oligofructose, FOS, GOFOS, 308066-66-2
FRUKTO-OLİGOSAKKARİTLER (FOS)
Ürün Adı: Frukto-Oligosakkaritler
Yaygın Adı: FOS, Oligofruktoz, Oligofruktan
CAS Numarası: 308066-66-2
Kimyasal Sınıfı: Prebiyotik diyet lifi (oligosakkarit)
Kaynak: Agav, hindiba kökü, soğan, sarımsak, muz, kuşkonmaz, yer elması, pırasa
BÖLÜM 1: ÜRÜN TANIMI VE TANIMLAMA
| Parametre |
Bilgi |
| Ürün Adı |
Frukto-Oligosakkaritler (FOS) |
| Diğer Adları |
Oligofruktoz, Oligofruktan, Oligo Fruktoz, Oligo Fruktan, Prebiyotik Lif, FOS, GOFOS |
| Kaynak |
Agav bitkisi, hindiba kökü, soğan, sarımsak, muz, kuşkonmaz, yer elması, pırasa |
| CAS Numarası |
308066-66-2 |
| Kimyasal Formülü |
C₆H₁₂O₆ (monomer); polimerler değişkenlik gösterir |
| Moleküler Ağırlık |
164.16 g/mol (monomer); polimer zincir uzunluğu değişir |
| Kimyasal Sınıfı |
Oligosakkarit, prebiyotik diyet lifi |
| Görünüm |
Beyaz ila açık krem renkli toz veya berrak ila açık kehribar renkli sıvı |
| Koku |
Hafif karakteristik, hafif tatlı |
| Tat |
Hafif tatlı (sakkarozun yaklaşık %30-50'si oranında) |
| E Kodu |
Atanmamıştır |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (toz) veya sıvı (şurup) |
| Alerjen Durumu |
Hipoalerjenik (süt ürünü içermez, soya içermez, glütensiz) |
BÖLÜM 2: KİMYASAL BİLEŞİM VE YAPI
2.1. Kimyasal Yapı
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
β-D-Fruktofuranozil-(2→1)-β-D-fruktofuranozil α-D-glukopiranozit (GFn) |
| Genel Formülü |
GFn (glukoz-fruktoz zinciri) veya Fn (fruktoz zinciri) |
| Polimerizasyon Derecesi (PD) |
2 – 10 birim |
| Glisidik Bağ |
Fruktoz birimleri arasında β(2→1) bağı |
| Şeker Bileşimi |
Glukoz + Fruktoz (G-Fn) veya yalnızca Fruktoz (Fn) |
| Uç Grup |
Terminal glukoz (GF tipinde) veya terminal fruktoz (F tipinde) |
2.2. FOS Türleri
| Tür |
Yapı |
Açıklama |
| İnulin tipi FOS |
GFn (n=2-10) |
Zincir uzunluğu tipik olarak 2-10 fruktoz birimi |
| Oligofruktoz |
GFn (n=2-4) |
Daha kısa zincir uzunluğu |
| ScFOS |
GFn (n=2-5) |
Kısa zincirli frukto-oligosakkaritler |
| Sakkarozdan FOS |
GFn |
Sakkarozdan enzimatik olarak üretilir |
BÖLÜM 3: FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Beyaz ila açık krem renkli toz veya berrak ila açık kehribar renkli sıvı |
| Tat |
Hafif tatlı (sakkarozun %30-50'si oranında) |
| Çözünürlük |
Suda yüksek oranda çözünür; soğuk ve sıcak suda çözünür |
| Suda Çözünürlük |
> 85 g/100 mL (20°C) |
| Yoğunluk |
~1.5 g/cm³ (toz); sıvı yoğunluğu değişir |
| pH (%10'luk çözelti) |
4.5 – 7.0 |
| Erime Noktası |
180-200°C (bozunur) |
| Camsı Geçiş Sıcaklığı |
~50-70°C |
| Higroskopisite |
Higroskopiktir (nem çeker) |
| Viskozite |
Düşük ila orta (sakkarozdan daha düşük) |
| Yığın Yoğunluğu |
0.4 – 0.8 g/cm³ (toz) |
| Partikül Boyutu |
100 – 400 mesh (toz) |
BÖLÜM 4: KİMYASAL VE BESLENME ÖZELLİKLERİ
4.1. Beslenme Profili (100g başına)
| Parametre |
Değer |
| Toplam Kalori |
1.5 – 2.0 kcal/g (yaklaşık 150-200 kcal/100g) |
| Toplam Karbonhidrat |
%95-99 |
| Diyet Lifi İçeriği |
%85-95 (prebiyotik lif olarak) |
| Serbest Şekerler |
< %5 |
| Su İçeriği (Toz) |
≤ %5 |
| Su İçeriği (Sıvı/Şurup) |
%20-40 |
| Kül İçeriği |
≤ %0.5 |
| pH (%10'luk çözelti) |
4.5 – 7.0 |
4.2. Saflık ve Bileşim Özellikleri
| Parametre |
Özellik |
| FOS İçeriği (PD 2-10) |
≥ %95 (toz), ≥ %75 (sıvı) |
| Glukoz + Fruktoz (Serbest) |
< %5 |
| Sakkaroz |
< %10 |
| PD2 (Kestoz) |
%20-30 |
| PD3 (Nistoz) |
%15-25 |
| PD4-10 (Yüksek Polimerler) |
%40-60 |
BÖLÜM 5: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Açıklama |
| Tatlılık |
Sakkarozun %30-50'si oranında (hafif, temiz tatlılık) |
| Çözünürlük |
Mükemmel; soğuk ve sıcak suda kolayca çözünür |
| Stabilite |
Düşük pH ve yüksek sıcaklıklarda kararlıdır; pH < 3'te ve > 140°C'de bozunur |
| Nem Tutucu |
İyi higroskopik özellikler; nemi tutar |
| Viskozite |
Düşük (%10-20'lik çözelti suya benzer) |
| Donma Noktası Düşüşü |
Sakkaroza benzer |
| Esmerleşme (Maillard) |
Maillard reaksiyonuna katılmaz (serbest aldehit grubu yoktur) |
| Ozmotik Basınç |
Sakkarozdan daha düşük |
| Kristal Oluşumu |
Kolayca kristalleşmez; şeker kristalleşmesini önler |
| Köpürtme Özellikleri |
İyi köpük stabilize edici |
BÖLÜM 6: PREBİYOTİK ÖZELLİKLER VE SAĞLIK FAYDALARI
6.1. Prebiyotik Sınıflandırması
| Parametre |
Açıklama |
| Tanım |
Sindirim sistemi mikrobiyotasının bileşiminde ve/veya aktivitesinde, konakçı sağlığına fayda sağlayacak spesifik değişikliklere izin veren seçici olarak fermente edilen bileşen |
| Fermentasyon Hızı |
Bağırsak mikroflorası tarafından hızlıca fermente edilir |
| Fermentasyon Bölgesi |
Öncelikle kolon (kalın bağırsak) |
| Birincil Fermenterler |
Bifidobacterium, Lactobacillus türleri |
6.2. Sağlık Faydaları
| Fayda |
Açıklama |
| Sindirim Sağlığı |
Faydalı bakterilerin (Bifidobacteria, Lactobacilli) büyümesini uyarır; patojenik bakterileri inhibe eder; bağırsak bariyer fonksiyonunu destekler |
| Bağışıklık Desteği |
Bağışıklık yanıtını düzenler; IgA üretimini artırır; doğal öldürücü hücre aktivitesini geliştirir |
| Kalsiyum ve Magnezyum Emilimi |
Mineral emilimini artırır (kalsiyum, magnezyum); kemik sağlığını destekler |
| Kan Şekeri Kontrolü |
Düşük glisemik indeks; glisemik yanıtı iyileştirir; diyabetikler için uygundur |
| Lipid Metabolizması |
Serum trigliserit ve kolesterol seviyelerini azaltır |
| Kilo Yönetimi |
Düşük kalorili (1.5-2.0 kcal/g); tokluk hissi sağlar; sağlıklı kilo yönetimini destekler |
| Kolon Sağlığı |
Kolon kanseri riskini azaltabilir; kısa zincirli yağ asitleri (SCFA) üretimi |
| Düzenlilik |
Düzenli bağırsak hareketlerini teşvik eder; kabızlığı önler |
| Cilt Sağlığı |
Bebeklerde atopik dermatit semptomlarını iyileştirebilir |
BÖLÜM 7: UYGULAMA ALANLARI
7.1. Gıda Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyonu |
| Süt Ürünleri |
Prebiyotik lif zenginleştirme; düşük kalorili tatlandırıcı |
| Yoğurt ve Fermente Sütler |
Probiyotik büyümesini uyarır; dokuyu iyileştirir |
| Fırıncılık Ürünleri |
Nem tutma; düşük kalorili tatlandırıcı; lif zenginleştirme |
| Kahvaltılık Gevrekler |
Lif takviyesi; doku iyileştirme |
| İçecekler |
Prebiyotik lif ilavesi; çözünür lif kaynağı |
| Şekerleme Ürünleri |
Şeker azaltımı (%30-50 tatlılık); kristalleşmeyi önler |
| Dondurma ve Donmuş Tatlılar |
Düşük glisemik tatlandırıcı; dokuyu iyileştirir; prebiyotik lif |
| Bebek Formülleri |
Prebiyotik ilavesi (birçok bölgede onaylanmıştır) |
| Beslenme Barları |
Lif zenginleştirme; şeker azaltımı; nem yönetimi |
| Sofra Tatlandırıcıları |
Düşük kalorili tatlandırıcı; prebiyotik faydalar |
7.2. Diyet Takviyeleri
| Uygulama |
Fonksiyonu |
| Prebiyotik Takviyeler |
Bağırsak sağlığı desteği; mikrobiyota düzenlemesi |
| Probiyotik Kombinasyonları |
Probiyotiklerle sinbiyotik formülasyonlar |
| Lif Takviyeleri |
Çözünür diyet lifi kaynağı |
| Sindirim Sağlığı Ürünleri |
Kabızlık giderme; bağırsak sağlığı bakımı |
7.3. Hayvan Beslenmesi
| Uygulama |
Fonksiyonu |
| Hayvan Yemi |
Çiftlik hayvanlarında bağırsak sağlığını teşvik eder; antibiyotik alternatifi |
| Evcil Hayvan Mamaları |
Prebiyotik lif; sindirim sağlığı desteği |
BÖLÜM 8: KALİTE ÖZELLİKLERİ (GIDA SINIFI)
8.1. FOS Tozu (Gıda Sınıfı)
| Parametre |
Özellik |
| Görünüm |
Beyaz ila açık krem renkli, serbest akışlı toz |
| FOS İçeriği (HPLC) |
≥ %95 |
| Nem |
≤ %5.0 |
| pH (%10'luk çözelti) |
4.5 – 7.0 |
| Kül İçeriği |
≤ %0.5 |
| Protein |
≤ %0.5 |
| Sakkaroz + Glukoz + Fruktoz |
≤ %5 |
| Ağır Metaller (Pb cinsinden) |
≤ 5 ppm |
| Kurşun (Pb) |
≤ 1 ppm |
| Arsenik (As) |
≤ 1 ppm |
| Civa (Hg) |
≤ 1 ppm |
| Kadmiyum (Cd) |
≤ 1 ppm |
| Toplam Plaka Sayısı |
≤ 1.000 KOB/g |
| Maya ve Küf |
≤ 50 KOB/g |
| Salmonella spp. |
25g'de negatif |
| Escherichia coli |
10g'de negatif |
| Koliformlar |
≤ 10 KOB/g |
8.2. FOS Sıvısı/Şurup
| Parametre |
Özellik |
| Görünüm |
Berrak ila açık kehribar renkli sıvı |
| FOS İçeriği (HPLC) |
≥ %75 (kuru bazda) |
| Toplam Katı Madde |
%70-75 |
| pH |
4.5 – 7.0 |
| Renk |
< 100 ICUMSA |
| Briks |
70-75° |
| Nem |
%25-30 |
BÖLÜM 9: MİKROBİYOLOJİK ÖZELLİKLER
| Parametre |
Özellik |
| Toplam Aerobik Mezofilik Bakteri |
≤ 1.000 KOB/g |
| Maya ve Küf |
≤ 50 KOB/g |
| Salmonella spp. |
25g'de negatif |
| Escherichia coli |
10g'de negatif |
| Staphylococcus aureus |
1g'de negatif |
| Koliformlar |
≤ 10 KOB/g |
BÖLÜM 10: TİPİK DOZAJ
| Uygulama |
Önerilen Dozaj |
| Günlük Prebiyotik Takviyesi |
2.5 – 15 g/gün |
| Genel Sağlık |
2.5 – 5 g/gün |
| Sindirim Sağlığı |
5 – 10 g/gün |
| Bebek Formülü |
0.2 – 0.4 g/100 mL (bölgesel düzenlemelere göre) |
| Yoğurt ve Süt Ürünleri |
Formülasyonun %1-5'i |
| İçecekler |
Formülasyonun %1-5'i |
| Fırıncılık Ürünleri |
Formülasyonun %3-8'i |
| Beslenme Barları |
Formülasyonun %5-15'i |
| Sinbiyotik Ürünler |
2.5 – 5 g/gün (probiyotiklerle birlikte) |
| Evcil Hayvan Mamaları |
Yemin %0.1-0.5'i |
BÖLÜM 11: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin (15-25°C), kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapatılmış, orijinal ambalaj (higroskopik) |
| Korunması Gerekenler |
Nem, ısı, doğrudan güneş ışığı |
| Raf Ömrü (Toz) |
24-36 ay (açılmamış orijinal ambalaj) |
| Raf Ömrü (Sıvı) |
12-24 ay (açılmamış orijinal ambalaj) |
| Stabilite Notu |
Higroskopiktir; nemi emer; hava geçirmez kaplarda saklayın. Oda sıcaklığında kararlıdır; dondurmaktan kaçının (sıvı kristalleşebilir) |
BÖLÜM 12: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü |
Miktar |
Malzeme |
| Alüminyum folyo torba |
1-5 kg |
Lamine alüminyum |
| PE astarlı kraft kağıt torba |
10-25 kg |
Kraft kağıt + PE |
| Plastik kova |
20-25 kg |
HDPE |
| Lif varil |
25-50 kg |
HDPE + PE astar |
| Büyük çuval (Big-Bag) |
500-1000 kg |
Polipropilen (PE astarlı) |
| Plastik varil (Sıvı) |
200-250 kg |
HDPE (gıda sınıfı) |
| IBC Tank (Sıvı) |
1000-1400 kg |
HDPE (gıda sınıfı) |
BÖLÜM 13: GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması (Dökme Toz)
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
| Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
– |
Tehlike İfadeleri
| Kod |
İfade |
| Yok |
Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
Önlem İfadeleri
| Kod |
İfade |
| P261 |
Tozunu solumaktan kaçının |
| P280 |
Koruyucu eldiven/göz koruyucu kullanın |
| P305+P351+P338 |
GÖZE TEMAS EDERSE: Su ile birkaç dakika boyunca dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın ve durulamaya devam edin |
BÖLÜM 14: TOKSİKOLOJİK BİLGİLER
| Parametre |
Değer |
| Oral LD50 (Sıçan) |
> 5.000 mg/kg |
| Cilt Tahrişi |
Tahriş edici değil |
| Göz Tahrişi |
Hafif tahriş edici |
| Cilt Duyarlaştırıcılığı |
Duyarlaştırıcı değil |
| Kanserojenlik |
Sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenite |
Standart testlerde negatif |
| Alerjen Durumu |
Hipoalerjenik; genellikle iyi tolere edilir |
| GI Toleransı |
> 15g/gün dozlarda gaz, şişkinlik yapabilir; tolerans adaptasyonla iyileşir |
| GRAS Durumu |
Genel Olarak Güvenli Olarak Kabul Edilir (ABD) |
BÖLÜM 15: MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite |
Durum |
| Avrupa Birliği |
Gıda bileşeni olarak onaylanmıştır; Yeni Gıda onayı |
| ABD (FDA) |
GRAS (Genel Olarak Güvenli Olarak Kabul Edilir) |
| EFSA |
Onaylanmıştır; sindirim sağlığı için sağlık iddiaları onaylanmıştır |
| CODEX Alimentarius |
Diyet lifi olarak tanınmıştır |
| Türkiye |
Gıda bileşeni olarak onaylanmıştır |
| JECFA |
Kabul edilebilir günlük alım: belirtilmemiştir |
BÖLÜM 16: NAKLİYE BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir (tehlikeli madde değil) |
| Tehlike Sınıfı |
Uygulanamaz |
| Ambalaj Grubu |
Uygulanamaz |
| ADR/RID |
Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu |
Düzenlenmemiştir |
| IATA (Hava) |
Düzenlenmemiştir |
| Deniz Kirleticisi |
Hayır |
BÖLÜM 17: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Yangın Tehlikesi |
Yanıcı organik toz |
| Uygun Söndürme Araçları |
Su sisi (sprey), CO₂, kuru kimyasal toz |
| Spesifik Tehlikeler |
Isıtıldığında CO, CO₂ yayar |
| Bozunma Ürünleri |
CO, CO₂ |
| Koruyucu Ekipman |
Kendinden kontrollü solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu kıyafet |
BÖLÜM 18: KAZA SONUCU DÖKÜLME VE TEMİZLİK
| Parametre |
Bilgi |
| Kişisel Koruma |
Nitril eldivenler, koruyucu gözlük, toz maskesi (N95) |
| Temizleme Yöntemleri |
Süpürün veya vakumlayın; toz oluşumundan kaçının. Sıvı için inert malzeme ile emdirin. |
| Çevresel Önlemler |
Kanalizasyona, toprağa ve yüzey sularına girişini önleyin |
| Atık Bertarafı |
Yerel düzenlemelere göre; lisanslı tesislerde depolama |
BÖLÜM 19: DİĞER ADLAR VE EŞANLAMLILAR
| Tür |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Frukto Oligo Sakkarit, Oligo Fruktoz, Oligofruktan, Prebiyotik Lif, FOS, GOFOS |
| İngilizce İsimler |
Fructo-Oligosaccharides, Oligofructose, Oligofructan, Prebiotic Fiber, FOS |
| Yaygın Kısaltmalar |
FOS, ScFOS, OF, GOFOS |
| CAS Numarası |
308066-66-2 |
| Ticari İsimler |
Actilight, Beneo, NutraFlora, Oliggo-Fiber, Raftilose, Raftiline |
BÖLÜM 20: ÖZET VE KRİTİK NOTLAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Frukto-Oligosakkaritler (FOS) |
| CAS Numarası |
308066-66-2 |
| Görünüm |
Beyaz ila açık krem renkli toz veya berrak ila açık kehribar renkli sıvı |
| FOS İçeriği (Toz) |
≥ %95 |
| FOS İçeriği (Sıvı) |
≥ %75 |
| Tatlılık |
Sakkarozun %30-50'si |
| Kalori |
1.5-2.0 kcal/g |
| Birincil Fonksiyon |
Prebiyotik diyet lifi |
Kritik Notlar
-
Prebiyotik Ajan: FOS, bağırsaktaki faydalı bakterilerin (Bifidobacteria, Lactobacilli) büyümesini seçici olarak uyaran kanıtlanmış bir prebiyotiktir.
-
Doğal Olarak Bulunur: Agav, hindiba kökü, soğan, sarımsak, muz, kuşkonmaz, yer elması ve pırasada doğal olarak bulunur.
-
Hafif Tatlılık: Temiz ve hoş bir tat ile sakkarozun %30-50'si oranında tatlılık sağlar; şeker azaltımı için mükemmeldir.
-
Düşük Kalori: Yalnızca 1.5-2.0 kcal/g sağlar; kilo yönetimi ve düşük kalorili formülasyonlar için uygundur.
-
Yüksek Çözünürlük: Soğuk ve sıcak suda mükemmel çözünürlük; çeşitli gıda matrislerine kolayca dahil edilebilir.
-
Isı Stabilitesi: Düşük pH ve yüksek sıcaklıklarda kararlıdır; Maillard esmerleşme reaksiyonlarına katılmaz.
-
GI Etkileri: > 15g/gün dozlarda gaz, şişkinlik veya bağırsak rahatsızlığına neden olabilir; kademeli başlangıç toleransı iyileştirir.
-
Sağlık Faydaları: Sindirim sağlığını destekler, mineral emilimini artırır, kan şekeri kontrolünü iyileştirir, bağışıklık fonksiyonunu düzenler ve lipid metabolizmasını destekler.
-
Sinbiyotik Potansiyel: Gelişmiş bağırsak sağlığı faydaları için genellikle probiyotiklerle kombine edilir (sinbiyotikler).
-
Çok Yönlü Uygulamalar: Süt ürünleri, fırıncılık, içecekler, şekerleme, bebek formülleri ve takviyelerde kullanılır.
-
EFSA Sağlık İddiaları: Onaylanmış sağlık iddiaları arasında normal dışkılamanın sürdürülmesi ve kalsiyum emiliminin iyileştirilmesi yer alır.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, nakliye, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için lütfen üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun.
