İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderGlukonik Asit, Glikojenik Asit, Dekstronik Asit, Maltonik Asit, Gluconic Acid, Glyconic Acid, Glycogenic Acid, Pentahydroxyhexanoic Acid, Dextronic Acid, Maltonic Acid, E574, 526-95-4, 133-42-6
GLUKONİK ASİT (C₆H₁₂O₇, E574)
1. Kimyasal Kimlik ve Malzeme Sınıflandırması
-
Kimyasal Adı (IUPAC): D-Gluko-heksonik Asit, 2,3,4,5,6-Pentahidroksiheksanoik asit
-
Eşanlamlılar: Dekstronik Asit, Maltonik Asit, Glikojenik Asit, Pentahidroksikaproik Asit
-
CAS Numaraları:
-
Glukonik Asit (serbest asit): 526-95-4
-
Glukonik Asit (sulu çözelti): 133-42-6
-
Sodyum Glukonat: 527-07-1
-
Glukono-delta-lakton (GDL): 90-80-2
-
-
EC Numarası (EINECS): 208-401-4
-
Moleküler Formül: C₆H₁₂O₇
-
Moleküler Ağırlık: 196,16 g/mol
-
E Numarası: E574 (gıda katkısı)
-
Kimyasal Sınıf: Organik asit (polihidroksi karboksilik asit)
-
HS Kodu: 2918.16
-
UN Numarası: Düzenlenmemiştir (taşıma için tehlikesiz)
2. Fiziksel Özellikler
2.1 Genel Fiziksel Özellikler (%50 Sulu Çözelti – Ticari Form)
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Berrak, renksiz ila açık sarı ila kehribar renkli, şurup kıvamında sıvı |
| Fiziksel durum (20°C) | Sıvı (viskoz şurup) |
| Koku | Karakteristik, hafif asidik |
| Tat | Hafif asidik |
| Yoğunluk (20°C) | 1,23–1,24 g/cm³ (1,23–1,24 g/mL) |
| Viskozite (20°C) | 100–300 cP (şurup kıvamında) |
| pH (olduğu gibi) | 1,8–2,0 |
| pH (%1 çözelti) | 2,5–3,0 |
| Kırılma indisi (nD20) | 1,416–1,418 |
| Donma noktası | Yaklaşık -15°C (15°C'nin altında kristalleşebilir) |
2.2 Fiziksel Özellikler (Saf Katı – Teorik)
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz kristal toz |
| Erime noktası | 131°C (bozunur) |
| Yoğunluk | 1,23 g/cm³ |
2.3 Çözünürlük (Glukonik Asit)
| Çözücü | Çözünürlük (g/100 mL) | Sıcaklık |
|---|---|---|
| Su | 316 mg/mL (31,6 g/100 mL) | 25°C |
| Su | Çok iyi çözünür | 20°C |
| Metanol | Az çözünür | 20°C |
| DMSO | Az çözünür | 20°C |
| Etanol | Az çözünür | 20°C |
| Aseton | Çözünmez | 20°C |
2.4 Çözünürlük (Sodyum Glukonat)
| Sıcaklık (°C) | Çözünürlük (g/100 mL su) |
|---|---|
| 0°C | 30,0 |
| 10°C | 35,0 |
| 20°C | 59,0 |
| 25°C | 62,0 |
| 30°C | 66,0 |
| 40°C | 74,0 |
| 50°C | 82,0 |
| 60°C | 90,0 |
3. Kimyasal Özellikler
3.1 Moleküler Yapı
Yapı: HOCH₂(CHOH)₄COOH
-
Polihidroksi karboksilik asit (bir karboksil grubu, beş hidroksil grubu)
-
Hafif organik asit (pKa = 3,86)
-
Mükemmel şelatlayıcı ajan (özellikle alkali çözeltilerde)
-
Sulu çözeltide glukono-delta-lakton (GDL) ile dengededir
3.2 Asit Ayrışma Sabiti (pKa)
| Parametre | Değer |
|---|---|
| pKa (25°C) | 3,86 |
| Asit kuvveti | Sitrik asitten (pKa 3,13) daha zayıf, borik asitten daha güçlüdür |
3.3 Glukono-delta-lakton (GDL) ile Denge
Sulu çözeltide, glukonik asit lakton formu ile dengededir:
| Form | Açıklama | Denge |
|---|---|---|
| Glukonik asit (serbest asit) | Açık zincir formu | ⇌ |
| Glukono-delta-lakton (GDL) | Siklik ester formu | ⇌ |
| Glukono-gama-lakton | Küçük form | ⇌ |
Tipik bileşim (%50 çözelti, 20°C):
-
Serbest glukonik asit: ~%90–95
-
GDL: ~%5–10
3.4 Şelasyon (Sekestrasyon) – Kararlılık Sabitleri (log K)
| Metal İyonu | Kararlılık Sabiti (log K) | Uygulama |
|---|---|---|
| Fe³⁺ (demir) | 4,5 | Demir şelasyonu, pas giderme |
| Cu²⁺ (bakır) | 3,9 | Bakır kompleksleme |
| Ca²⁺ (kalsiyum) | 2,1 | Su yumuşatma, kireç önleme |
| Mg²⁺ (magnezyum) | 1,8 | Su yumuşatma |
| Al³⁺ (alüminyum) | 2,5 | Alüminyum yüzey işleme |
Temel avantaj: Glukonik asit, alkali çözeltilerde (pH > 10) EDTA ve NTA'dan daha güçlü bir şelatlayıcıdır – polihidroksi yapısı sayesinde.
3.5 Termal Kararlılık
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Bozunma sıcaklığı | >200°C (CO₂, H₂O, kömür oluşturur) |
| GDL oluşumu (ısıtma) | Yüksek sıcaklıklarda laktona dönüşür |
| Alkali çözeltilerde kararlılık | Mükemmel (kararlı metal kompleksleri oluşturur) |
3.6 Kimyasal Reaktivite
| Reaksiyon | Açıklama |
|---|---|
| Bazlarla (nötralizasyon) | Glukonat tuzları oluşturur (sodyum, kalsiyum, çinko, demir, magnezyum glukonat) |
| Metal iyonlarıyla | Kararlı, suda çözünür kompleksler oluşturur (şelatlar) |
| Laktonizasyon ile | Isıtma veya konsantrasyon ile GDL oluşturur |
| Oksidasyon | Glukarik aside oksitlenebilir |
| Esterleşme | Alkoller ile → glukonat esterleri |
3.7 Kararlılık
| Parametre | Davranış |
|---|---|
| Kararlılık (%50 çözelti, 20°C) | Kararlıdır (ancak denge sıcaklıkla değişir) |
| Kararlılık (seyreltik çözeltiler) | Kararlıdır |
| Işık hassasiyeti | Kararlıdır |
| Termal kararlılık | Isıtma ile GDL oluşur (tersinir) |
4. Mevcut Ticari Sınıflar ve Formlar
4.1 Sıvı Form (Sulu Çözelti) – En Yaygın
| Konsantrasyon | Sınıf | pH | Yoğunluk (20°C) | Uygulamalar |
|---|---|---|---|---|
| %50 a/ğ | Teknik | 1,8–2,0 | 1,23–1,24 g/cm³ | Endüstriyel temizlik, beton, metal işleme |
| %50 a/ğ | Gıda Sınıfı (FCC) | 1,8–2,0 | 1,23–1,24 g/cm³ | Gıda, içecek, ilaç |
| %50 a/ğ | Farmasötik | 1,8–2,0 | 1,23–1,24 g/cm³ | Enjeksiyonluk glukonat tuzu üretimi |
| %70 a/ğ | Teknik | 1,8–2,0 | 1,30–1,35 g/cm³ | Endüstriyel (özel) |
4.2 Katı Formlar (Türevler)
| Form | Formül | Saflık | Uygulamalar |
|---|---|---|---|
| Sodyum Glukonat | C₆H₁₁NaO₇ | ≥ %98 | Beton katkıları, temizlik, metal işleme |
| Glukono-delta-lakton (GDL) | C₆H₁₀O₆ | ≥ %99 | Tofu pıhtılaştırıcısı, gıda asitlendiricisi, kabartma tozu |
| Kalsiyum Glukonat | C₁₂H₂₂CaO₁₄ | ≥ %98 | Farmasötikler (kalsiyum takviyesi) |
| Çinko Glukonat | C₁₂H₂₂O₁₄Zn | ≥ %98 | Besin takviyeleri (çinko kaynağı) |
| Demir(II) Glukonat | C₁₂H₂₂FeO₁₄ | ≥ %98 | Anemi tedavisi (demir takviyesi) |
| Magnezyum Glukonat | C₁₂H₂₂MgO₁₄ | ≥ %98 | Magnezyum takviyesi |
| Potasyum Glukonat | C₆H₁₁KO₇ | ≥ %98 | Potasyum takviyesi |
5. Kalite Spesifikasyonları (%50 Gıda Sınıfı – FCC)
| Parametre | Spesifikasyon | Test Yöntemi |
|---|---|---|
| Tayin (C₆H₁₂O₇, a/ğ) | %49,5–50,5 | Titrasyon |
| GDL içeriği | ≤ %5 | HPLC |
| İndirgeyici şekerler (dekstroz olarak) | ≤ %0,5 | Titrasyon |
| Klorür (Cl) | ≤ %0,02 | Turbidimetrik |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0,02 | Turbidimetrik |
| Ağır metaller (Pb olarak) | ≤ 10 ppm | Kolorimetrik |
| Kurşun (Pb) | ≤ 1 mg/kg | Atomik absorpsiyon |
| Arsenik (As) | ≤ 1 ppm | Atomik absorpsiyon |
| Demir (Fe) | ≤ 20 ppm | Kolorimetrik |
| Kalsiyum (Ca) | ≤ 50 ppm | Atomik absorpsiyon |
| pH (%1 çözelti) | 2,5–3,0 | pH metre |
| Görünüm | Berrak ila açık sarı sıvı | Görsel |
| Yoğunluk (20°C) | 1,23–1,24 g/cm³ | Hidrometre |
6. Üretim Yöntemleri
6.1 Fermantasyon Prosesi (Endüstriyel Standart)
Mikroorganizma: Aspergillus niger (küf)
Substrat: Glikoz şurubu (mısır nişastası veya diğer karbonhidratlardan)
Reaksiyon: C₆H₁₂O₆ (glikoz) + ½O₂ → C₆H₁₂O₇ (glukonik asit)
Proses:
-
Glikoz çözeltisi sterilize edilir ve Aspergillus niger ile aşılanır
-
25–30°C'de 24–48 saat fermantasyon
-
pH 5,5–6,5'te kontrol edilir (CaCO₃ veya NaOH eklenerek)
-
Kalsiyum glukonat veya sodyum glukonat kristalleşir
-
H₂SO₄ ile asitlendirme → glukonik asit + CaSO₄ (alçı) veya doğrudan geri kazanım
Tipik verim: %80–90
6.2 Katalitik Oksidasyon (Alternatif)
Reaksiyon: Glikoz + O₂ (Pt/Pd katalizörü ile) → Glukonik asit
Proses:
-
Glikoz çözeltisi sabit yataklı katalizörden geçirilir
-
Hava veya oksijen kabarcıkları gönderilir
-
Ürün saflaştırılır ve konsantre edilir
Saflık: Çok yüksek (farmasötik sınıf)
7. Etki Mekanizması – Şelasyon
7.1 Alkali Çözeltilerde Şelasyon
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1 | Alkali çözeltide (pH > 10), glukonik asit glukonat iyonuna deprotonlanır |
| 2 | Hidroksil grupları (-OH) ve karboksilat grubu (-COO⁻) metal iyonları ile koordine olur |
| 3 | Kararlı, suda çözünür 1:1 veya 1:2 kompleksler oluşturur |
| 4 | Metal iyonu çökelmesini önler (CaCO₃, CaSO₄, demir oksitler) |
| 5 | Mevcut kireci giderir (metal iyonlarını çözünmeyen birikintilerden şelatlar) |
7.2 EDTA ve NTA ile Karşılaştırma
| Özellik | Glukonik Asit | EDTA | NTA |
|---|---|---|---|
| pH etkinliği | >10 (mükemmel) | 4–11 | 6–11 |
| Şelasyon kuvveti (Ca²⁺) | Orta (log K 2,1) | Yüksek (log K 10,7) | Orta (log K 6,4) |
| Alkali çözeltide şelasyon | Üstün | İyi | İyi |
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur | Yavaş | Orta |
| Toksisite | Çok düşük | Düşük | Orta |
| Çevresel kabul | Mükemmel | Zayıf | Kısıtlı |
8. Endüstriyel Uygulamalar
8.1 İnşaat Sektörü (En Büyük Uygulama – Küresel Tüketimin ~%45'i)
Kullanılan form: Sodyum glukonat (serbest glukonik asit değil)
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Dozaj |
|---|---|---|
| Beton katkısı (priz geciktirici) | Priz süresini uzatır, işlenebilirliği artırır | Çimento ağırlığınca %0,05–0,25 |
| Süper akışkanlaştırıcı bileşeni | Su ihtiyacını azaltır, mukavemeti artırır | Çimento ağırlığınca %0,1–0,5 |
| Sıcak hava betonlaması | Ani prizi önler | Çimento ağırlığınca %0,1–0,3 |
Mekanizma: Çimento partikül yüzeylerine adsorbe olarak hidratasyon reaksiyonunu yavaşlatır
Faydaları:
-
Çalışma süresini uzatır (özellikle sıcak havalarda)
-
Su ihtiyacını azaltır (%15–25)
-
Nihai basınç dayanımını artırır
-
İşlenebilirliği ve pompalanabilirliği iyileştirir
8.2 Gıda ve İçecek Endüstrisi (E574 – ~%35 tüketim)
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Asitlendirici (meşrubatlar, buzlu çay, kahve) | pH ayarı (3,0–4,0), hafif ekşilik sağlar | %0,1–0,5 |
| Tofu pıhtılaştırıcısı (GDL olarak) | İpeksi doku, nazik protein çöktürmesi | Soya sütü ağırlığınca %0,2–0,3 |
| Kabartma tozu (GDL olarak) | Kabartma maddesi (yavaş salınımlı asit) | Kabartma tozunun %10–30'u |
| Şarap ve bira durultma (dolaylı – temizlik) | Kireç oluşumunu önler (bira taşı, süt taşı) | Temizlik formülasyonlarında %0,5–2 |
| Koruyucu (sinerjist) | Diğer koruyucuları güçlendirir, metalleri şelatlar | %0,05–0,2 |
| Mineral takviyesi (glukonat tuzları olarak) | Ca, Fe, Zn, Mg kaynakları (yüksek biyoyararlanım) | Düzenlemelere göre |
8.3 Farmasötik ve Besin Takviyesi Endüstrisi (~%10 tüketim)
Kullanılan form: Glukonat tuzları (kalsiyum, çinko, demir, magnezyum, potasyum glukonat)
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Dozaj |
|---|---|---|
| Kalsiyum takviyesi (kalsiyum glukonat) | Osteoporoz, hipokalsemi, gebelik | 500–1.500 mg Ca/gün |
| Demir takviyesi (demir(II) glukonat) | Anemi tedavisi (demir sülfattan daha az GI tahrişi) | 100–200 mg Fe/gün |
| Çinko takviyesi (çinko glukonat) | Bağışıklık desteği, soğuk pastiller | 15–50 mg Zn/gün |
| Magnezyum takviyesi (magnezyum glukonat) | Kas fonksiyonu, uyku desteği | 200–400 mg Mg/gün |
| IV kalsiyum glukonat (%10 çözelti) | Hipokalsemi, MgSO₄ aşırı dozu için acil tedavi | 5–15 mL IV |
| Elektrolit çözeltileri | Spor içeceklerinde mineral kaynağı | 50–200 mg/L |
Glukonat tuzlarının avantajları:
-
Yüksek biyoyararlanım
-
İyi tolere edilir (düşük GI tahrişi)
-
Toksik değildir, tahriş edici değildir
-
Çözeltide kararlıdır
8.4 Endüstriyel Temizlik ve Metal Yüzey İşlemleri (~%7 tüketim)
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Alkali şişe yıkama (iade cam) | Beyaz film (kireç) oluşumunu önler, Ca²⁺'yi şelatlar | Yıkama banyosunda 0,5–2,0 g/L |
| Süt endüstrisi (CIP – süt taşı giderme) | Kalsiyum oksalat ve fosfat birikintilerini giderir | Alkali temizleyicilerde %1–5 |
| Bira fabrikası temizliği (bira taşı giderme) | Kalsiyum oksalat birikintilerini giderir | Alkali temizleyicilerde %1–5 |
| Metal yağ giderme/temizleme banyoları | Metal iyonlarını şelatlar, yeniden çökelmeyi önler | Alkali çözeltilerde %1–5 |
| Pas giderme (demir şelasyonu) | Fe³⁺'yi şelatlar, pası giderir | %5–20 çözelti |
| Alüminyum dağlama | pH kontrolü, şelasyon | %1–5 |
| Soğutma kulesi temizliği | Kireç giderme | %0,1–1 |
Temel avantaj: Metaller için aşındırıcı değildir (güçlü asitlerin aksine)
8.5 Tekstil ve Deri Sanayi (~%3 tüketim)
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Peroksit ağartma stabilizatörü | Fe, Cu, Mn'yi şelatlar (delinmeleri/katalitik hasarı önler) | 0,5–1,0 g/L |
| Boyama yardımcısı | Metal iyonu şelasyonu, seviyelendirici ajan | 0,5–2 g/L |
| Deri tabaklama (glukonik asit olarak) | pH ayarı, metal maskeleme | %1–5 |
8.6 Tarım (Gelişmekte Olan Pazar)
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Mikro besin şelatları (Fe, Zn, Mn, Cu glukonatlar) | Yaprak spreyi, toprak uygulaması | %0,1–0,5 çözelti |
| Kloroz tedavisi (demir eksikliği) | Bitkilerde demir eksikliğini düzeltir | %0,1–0,2 demir glukonat spreyi |
8.7 Su Arıtma
| Uygulama | Fonksiyonu |
|---|---|
| Kireç önleme | Ca²⁺, Mg²⁺'yi şelatlar (soğutma suyu, kazanlarda kireç oluşumunu önler) |
| Korozyon inhibisyonu | Metal yüzeylerinde koruyucu film oluşturur (kombinasyon halinde) |
| Ağır metal çöktürme (dolaylı) | Metallerin çökelmesini önlemek için şelatlar |
9. Sodyum Glukonat – Temel Veriler
Sodyum glukonat, glukonik asidin sodyum tuzudur ve beton katkısı ve şelatlayıcı ajan olarak yaygın olarak kullanılır.
| Parametre | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 527-07-1 |
| Moleküler Formül | C₆H₁₁NaO₇ |
| Moleküler Ağırlık | 218,14 g/mol |
| Görünüm | Beyaz ila açık beyaz kristal toz |
| Saflık (endüstriyel sınıf) | ≥ %98 |
| pH (%1 çözelti) | 6,5–7,5 |
| Suda çözünürlük (20°C) | 59 g/100 mL (çok iyi çözünür) |
| Birincil uygulamalar | Beton katkıları (priz geciktirici), temizlik, metal işleme |
10. Glukono-delta-lakton (GDL) – Temel Veriler
GDL, glukonik asidin lakton (siklik ester) formudur ve yavaş salınımlı asitlendirici olarak kullanılır.
| Parametre | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 90-80-2 |
| Moleküler Formül | C₆H₁₀O₆ |
| Moleküler Ağırlık | 178,14 g/mol |
| Görünüm | Beyaz kristal toz |
| Erime noktası | 150–155°C (bozunur) |
| pH (%1 çözelti) | 3,5–4,5 (glukonik aside yavaş hidroliz) |
| Suda çözünürlük (20°C) | 60 g/100 mL |
| Birincil uygulamalar | Tofu pıhtılaştırıcısı, kabartma tozu, peynir yapımı |
11. Toksikoloji ve Güvenlik
11.1 Akut Toksisite
| Parametre | Değer | Sınıflandırma |
|---|---|---|
| Oral LD₅₀ (sıçan) | >10.000 mg/kg (çok düşük toksisite) | Sınıflandırılmamış |
| Dermal LD₅₀ (tavşan) | >2.000 mg/kg | Sınıflandırılmamış |
| İnhalasyon LC₅₀ | Belirlenmemiştir | Sınıflandırılmamış |
| Cilt tahrişi | Tahriş edici değildir | Sınıflandırılmamış |
| Göz tahrişi | Hafif tahriş edici (konsantre çözelti) | Sınıflandırılmamış |
| Cilt hassasiyeti | Hassaslaştırıcı değildir | Sınıflandırılmamış |
11.2 Kronik Toksisite
| Bitiş Noktası | Sınıflandırma |
|---|---|
| Kanserojenite | Sınıflandırılmamış (kanserojen değildir) |
| Mutajenite | Negatif |
| Üreme toksisitesi | Sınıflandırılmamış |
| Hedef organ toksisitesi | Sınıflandırılmamış |
11.3 GHS Sınıflandırması (Tipik)
| Sınıflandırma | Kategori |
|---|---|
| Sinyal kelimesi | Yok (çoğu sınıf için tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır) |
| Zararlılık ifadeleri | H319 – Ciddi göz tahrişine neden olur (konsantre %50 çözelti) |
| Önlem ifadeleri | P264, P280, P305+P351+P338 |
11.4 NFPA Derecelendirmesi
| Sağlık | Alevlenirlik | Reaktivite |
|---|---|---|
| 0–1 | 0 | 0 |
12. Güvenlik Önlemleri ve Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE)
-
Tehlikeler:
-
Çok düşük akut toksisite
-
Konsantre çözelti (%50) hafif göz tahrişine neden olabilir
-
Yanıcı değildir
-
Aşındırıcı değildir
-
-
KKE (önerilen – endüstriyel taşıma için):
-
Koruyucu gözlük (EN 166)
-
Kimyasal dayanımlı eldivenler (nitril – isteğe bağlı)
-
Koruyucu giysi (dökme taşıma için)
-
-
Mühendislik kontrolleri:
-
Göz yıkama istasyonları
-
Yeterli havalandırma
-
-
Depolama koşulları:
-
Orijinal kabında sıkıca kapalı tutun (HDPE, PP, paslanmaz çelik)
-
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın (5–30°C)
-
Donmaktan koruyun (15°C'nin altında kristalleşebilir – 30–40°C'ye ısıtarak yeniden çözün)
-
Metal kaplardan kaçının (aşındırabilir – plastik veya paslanmaz çelik kullanın)
-
-
İlk yardım:
-
Soluma: Temiz havaya çıkarın
-
Göz teması: 15 dakika su ile durulayın; kontakt lensleri çıkarın; tahriş devam ederse tıbbi yardım alın
-
Cilt teması: Sabun ve su ile yıkayın
-
Yutma: Ağzı çalkalayın; su için (düşük toksisite)
-
13. Çevresel Akıbet
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur (OECD 301) – 28 günde %90–100 |
| Sucul toksisite (balık, LC₅₀, 96 saat) | >1.000 mg/L (çok düşük toksisite) |
| Daphnia magna (EC₅₀, 48 saat) | >500 mg/L |
| Algal toksisite (EC₅₀, 72 saat) | >100 mg/L |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel (log P < 1) |
| Toprakta hareketlilik | Yüksek (yüksek su çözünürlüğü) |
| WGK Almanya | 1 (su için düşük tehlike) |
| Bertaraf yöntemi | Nötralizasyon (gerekirse) → atık su arıtma (biyobozunur) |
14. Depolama ve Raf Ömrü
14.1 Depolama Koşulları
| Parametre | Gereksinim |
|---|---|
| Depolama sıcaklığı | 5–30°C (donmaktan kaçının – 15°C'nin altında kristalleşebilir) |
| Kap | HDPE, PP, paslanmaz çelik (karbon çeliği, alüminyumdan kaçının) |
| Korunması gerekenler | Donma (kristalleşme), ısı (lakton oluşumu) |
| Ortam | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
14.2 Raf Ömrü
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Raf ömrü (kapalı, %50 çözelti) | 12–24 ay |
| Raf ömrü (sodyum glukonat tozu) | 24–36 ay |
| Bozunma göstergeleri | Kristalleşme (donma), renk koyulaşması (oksidasyon), lakton oluşumu (GDL) |
15. Taşımacılık Bilgileri
| Düzenleme | Sınıflandırma |
|---|---|
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir (tehlikesiz) |
| ADR/RID | Tehlikeli mal olarak sınıflandırılmamıştır |
| IMDG | Düzenlemeye tabi değildir |
| IATA | Düzenlemeye tabi değildir |
| Uygun sevkiyat adı | Glukonik asit çözeltisi (tehlikesiz) |
16. Eşanlamlılar ve Yaygın İsimler
-
Türkçe: Glukonik Asit, Glikojenik Asit, Dekstronik Asit, Maltonik Asit
-
İngilizce: Gluconic Acid, Dextronic Acid, Maltonic Acid, Glycogenic Acid, Pentahydroxycaproic Acid
-
Diğer isimler: E574, Glukonat (tuz formu)
-
Fransızca: Acide gluconique
-
Almanca: Gluconsäure
-
İspanyolca: Ácido glucónico
Ticari isimler: Gluconal, Dextronic acid, Glukonik asit %50
17. Düzenleyici Durum
| Düzenleme | Durum |
|---|---|
| REACH (AB) | Kayıtlı |
| TSCA (ABD) | Listelenmiştir |
| FDA | GRAS – gıda katkı maddesi (E574) – 21 CFR § 184.1316 |
| EFSA | Gıda katkı maddesi olarak izin verilmiştir (E574) |
| USP / Ph. Eur. | Glukonat tuzları için monograf |
| EPA | Kısıtlanmamıştır |
18. Neden Glukonik Asit Tercih Edilmelidir?
| Avantaj | Açıklama |
|---|---|
| Alkali çözeltilerde mükemmel şelatlayıcı | pH >10'da EDTA/NTA'dan daha güçlüdür |
| Kolay biyobozunur | Çevre dostu (%90–100 bozunma) |
| Aşındırıcı değildir | Ekipman için güvenlidir (güçlü mineral asitlerin aksine) |
| Toksik değildir | GRAS durumu; çok düşük akut toksisite |
| Çok yönlü | İnşaat, gıda, ilaç, temizlik, metal işleme |
| Yüksek biyoyararlanım (glukonat tuzları) | İyi tolere edilen mineral takviyeleri |
| Hafif asidik | Keskin tat yok (içecekler için uygundur) |
| Kararlıdır | Uzun raf ömrü (12–24 ay) |
| Birden fazla form | Asit, sodyum tuzu, GDL, glukonat tuzları |
| Uygun maliyetli | Özel şelatlayıcılardan (EDTA alternatifleri) daha düşük maliyet |
Sınırlamalar:
-
Düşük sıcaklıklarda kristalleşebilir (%50 çözelti – 30–40°C'ye ısıtarak yeniden çözün)
-
Zayıf asit (pKa 3,86) – Güçlü asit uygulamaları için uygun değildir
-
Sınırlı çözünürlük (serbest asit) – Yüksek konsantrasyonlu sulu çözeltiler için sodyum tuzu kullanın
-
Isıtma ile GDL oluşumu – Aşırı ısıtılırsa özellikleri değiştirebilir
19. Uygulama Özet Tablosu – Seçim Kılavuzu
| Uygulama | Önerilen Form | Tipik Konsantrasyon | Temel Fayda |
|---|---|---|---|
| Beton katkısı | Sodyum glukonat | Çimento ağırlığınca %0,05–0,25 | Priz geciktirici, su azaltıcı |
| İçecek asitlendiricisi | Glukonik asit (%50) | %0,1–0,5 | Hafif asidik, keskin tat yok |
| Tofu pıhtılaştırıcısı | GDL | Soya sütü ağırlığınca %0,2–0,3 | İpeksi doku |
| Kalsiyum takviyesi | Kalsiyum glukonat | 500–1.500 mg Ca/gün | Yüksek biyoyararlanım |
| Demir takviyesi | Demir(II) glukonat | 100–200 mg Fe/gün | İyi tolere edilir, düşük GI tahrişi |
| Alkali şişe yıkama | Sodyum glukonat | 0,5–2 g/L | Kireç oluşumunu önler (beyaz film) |
| Süt endüstrisi CIP temizliği | Glukonik asit/sodyum glukonat | Alkali temizleyicide %1–5 | Süt taşını giderir |
| Pas giderme | Glukonik asit (%50) | %5–20 çözelti | Fe³⁺'yi şelatlar |
| Peroksit ağartma (tekstil) | Sodyum glukonat | 0,5–1,0 g/L | Stabilizatör (Fe, Cu, Mn'yi şelatlar) |
| Yaprak spreyi (tarım) | Demir/çinko glukonat | %0,1–0,5 çözelti | Mikro besin eksikliğini düzeltir |
20. Özet Tablo – Tek Bakışta Temel Spesifikasyonlar
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün Adı | Glukonik Asit (E574) |
| CAS Numarası | 526-95-4 (serbest asit); 133-42-6 (çözelti) |
| EC Numarası | 208-401-4 |
| Moleküler Formül | C₆H₁₂O₇ |
| Moleküler Ağırlık | 196,16 g/mol |
| Görünüm (%50 çözelti) | Berrak ila açık sarı şurup kıvamında sıvı |
| Yoğunluk (%50 çözelti, 20°C) | 1,23–1,24 g/cm³ |
| pH (%50 çözelti) | 1,8–2,0 |
| pKa (25°C) | 3,86 |
| Suda Çözünürlük | 316 mg/mL (serbest asit); 59 g/100 mL (sodyum glukonat) |
| E Numarası | E574 |
| Birincil Uygulamalar | Beton katkısı (sodyum glukonat), gıda asitlendiricisi, şelatlayıcı ajan, mineral takviyeleri (glukonat tuzları), endüstriyel temizlik |
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur (%90–100) |
| Oral LD₅₀ (sıçan) | >10.000 mg/kg |
| GHS Sinyal Kelimesi | Yok (tehlikesiz) |
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir |
| Raf Ömrü (%50 çözelti) | 12–24 ay |
Bu TDS, ISO 11014-1 formatına uygun olarak hazırlanmış olup, inşaat kimyasalları formülatörleri, gıda teknologları, farmasötik bilimciler, endüstriyel temizlik uzmanları, tekstil kimyagerleri ve satın alma profesyonelleri için tasarlanmıştır. Analiz Sertifikaları (CoA), Güvenlik Bilgi Formları (SDS) ve numune validasyon raporları talep üzerine temin edilebilir.
