Tartarik Asit, Rasemik Asit, Tartaric Acid, Racemic Acid, Paratartaric Acid, Uvic Acid, DL-Tartrate, Dihydroxy Butanedioic Acid, Mezo-Tartarik, E334, 87-69-4, 133-37-9, 147-73-9, 147-71-7
TARTARİK ASİT (L(+)-DOĞAL TARTARİK ASİT, E334)
Tartarik Asit / L(+)-Tartarik Asit / 2,3-Dihidroksibütandioik Asit / Rasemik Asit / Paratartarik Asit / Uvik Asit / E334
CAS Numaraları: 87-69-4 (L(+)-Doğal); 133-37-9 (DL-Rasemik)
EC Numarası: 201-766-0
BÖLÜM 1: ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK
| Parametre |
Bilgi |
| Ürün Adı |
L(+)-Tartarik Asit (Doğal Tartarik Asit) |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
2,3-Dihidroksibütandioik Asit |
| Diğer İsimler |
L(+)-Tartarik Asit, Doğal Tartarik Asit, Rasemik Asit, Paratartarik Asit, Uvik Asit, DL-Tartrat, Dihidroksi Bütandioik Asit |
| CAS Numarası (L(+)-Doğal) |
87-69-4 |
| CAS Numarası (DL-Rasemik) |
133-37-9 |
| EC Numarası (EINECS) |
201-766-0 |
| E Numarası |
E334 |
| Moleküler Formül |
C₄H₆O₆ (HOOC–CH(OH)–CH(OH)–COOH) |
| Moleküler Ağırlık |
150,09 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı |
Organik dikarboksilik asit (dihidroksi) |
| Görünüm |
Beyaz ila açık beyaz kristal toz veya renksiz kristaller |
| Koku |
Kokusuz |
| Tat |
Kuvvetli asidik, keskin (ekşi) |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (kristal) |
| HS Kodu |
2918.12 |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir (taşıma için tehlikesiz) |
Tartarik asit, özellikle üzüm, muz ve demirhindide olmak üzere bitkilerde yaygın olarak bulunan, doğal olarak oluşan organik bir dikarboksilik asittir. L(+)-izomeri, doğal olarak oluşan formdur ve ağırlıklı olarak şarap endüstrisinin bir yan ürünü olarak (potasyum bitartrat birikintilerinden) elde edilir. Gıda, ilaç, kozmetik ve endüstriyel uygulamalarda asitlendirici, lezzet artırıcı, antioksidan ve şelat yapıcı ajan olarak yaygın şekilde kullanılır. Dünya çapında gıda katkı maddesi (E334) olarak onaylanmıştır.
BÖLÜM 2: EŞ ANLAMLILAR VE DİĞER İSİMLER
| Tür |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Tartarik Asit, L(+)-Doğal Tartarik Asit, Rasemik Asit, Paratartarik Asit |
| İngilizce İsimler |
Tartaric Acid, L(+)-Tartaric Acid, Natural Tartaric Acid, Racemic Acid, Paratartaric Acid, Uvic Acid |
| Kimyasal İsimler |
2,3-Dihidroksibütandioik Asit, 2,3-Dihidroksisüksinik Asit |
| E Numarası |
E334 |
| CAS (L(+)-Doğal) |
87-69-4 |
| CAS (DL-Rasemik) |
133-37-9 |
| EC Numarası |
201-766-0 |
| HS Kodu |
2918.12 |
BÖLÜM 3: KİMYASAL YAPI
3.1. Moleküler Yapı
Tartarik asit, iki hidroksil grubuna sahip bir dikarboksilik asittir. İki kiral karbon atomu içerir ve dört stereoizomer oluşturur.
Yapısal Formül:
COOH
|
H - C - OH
|
HO - C - H
|
COOH
Basitleştirilmiş Gösterim:
HOOC–CH(OH)–CH(OH)–COOH
3.2. Moleküler Formül
C₄H₆O₆
3.3. Moleküler Ağırlık
150,09 g/mol
3.4. Temel Yapısal Özellikler
| Özellik |
Açıklama |
| Fonksiyonel Gruplar |
İki karboksil grubu (-COOH), İki hidroksil grubu (-OH) |
| Kiral Merkezler |
İki (C2 ve C3) |
| Stereoizomerler |
L(+), D(-), DL-Rasemik, Mezo |
| Asitlik |
Dikarboksilik asit (iki asidik proton) |
| Şelat Yapma Yeteneği |
Metal iyonları için güçlü şelat yapıcı (Cu²⁺, Fe³⁺, Ca²⁺, Al³⁺) |
BÖLÜM 4: TARTARİK ASİT STEREOİZOMERLERİ
| İzomer |
CAS Numarası |
Optik Dönme |
Erime Noktası |
Bulunuşu |
| L(+)-Tartarik (Doğal) |
87-69-4 |
+12° ila +13° |
168–170°C |
Üzüm, demirhindi, şarap |
| D(-)-Tartarik |
147-71-7 |
-12° ila -13° |
168–170°C |
Sentetik/nadir |
| DL-Rasemik (Paratartarik) |
133-37-9 |
0° |
206°C |
Sentetik karışım |
| Mezo-Tartarik |
147-73-9 |
0° |
140°C |
Sentetik |
BÖLÜM 5: FİZİKSEL ÖZELLİKLER
5.1. Genel Fiziksel Özellikler
| Özellik |
L(+)-Tartarik Asit |
DL-Rasemik Tartarik Asit |
| Görünüm |
Beyaz ila açık beyaz kristal toz veya renksiz kristaller |
Beyaz ila açık beyaz kristal toz veya renksiz kristaller |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (kristal) |
Katı (kristal) |
| Koku |
Kokusuz |
Kokusuz |
| Tat |
Kuvvetli asidik, keskin (ekşi) |
Kuvvetli asidik, keskin (ekşi) |
| Yoğunluk (20°C) |
1,984 g/cm³ |
1,984 g/cm³ |
| Yığma Yoğunluğu |
0,8–1,0 g/cm³ |
0,8–1,0 g/cm³ |
| Erime Noktası |
168–170°C (bozunur) |
206°C (bozunur) |
| Optik Dönme [α]D²⁰ |
+12° ila +13° (20% a/ğ suda) |
0° (rasemik karışım) |
| Parlama Noktası |
Yanıcı değildir |
Yanıcı değildir |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı |
>400°C |
>400°C |
| pKa₁ (25°C) |
3,04 |
3,04 |
| pKa₂ (25°C) |
4,37 |
4,37 |
5.2. Suda Çözünürlük
| Sıcaklık (°C) |
Çözünürlük (g/100 mL su) |
| 0°C |
60,0 |
| 10°C |
70,0 |
| 20°C |
133,0 |
| 25°C |
139,0 |
| 30°C |
150,0 |
| 40°C |
170,0 |
| 50°C |
195,0 |
| 60°C |
220,0 |
| 80°C |
280,0 |
| 100°C |
350,0 |
5.3. Diğer Çözücülerde Çözünürlük
| Çözücü |
Çözünürlük |
| Su |
Çok iyi çözünür (20°C'de 133 g/100 mL) |
| Etanol (Mutlak) |
Çözünür (yaklaşık 20–30 g/100 mL) |
| Metanol |
Çözünür |
| Aseton |
Az çözünür |
| Gliserol |
Çözünür |
| Dietil Eter |
Çözünmez |
| Kloroform |
Çözünmez |
5.4. Sulu Çözelti Özellikleri
| Parametre |
Değer |
| pH (%1 çözelti, 20°C) |
2,0–2,5 |
| pH (%10 çözelti, 20°C) |
1,8–2,0 |
| Çözünme Isısı |
Endotermik (su soğur) |
| Tamponlama Kapasitesi |
Orta (etkili pH aralığı 2,5–4,5) |
BÖLÜM 6: KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKTİVİTE
6.1. Asit Ayrışma Sabitleri (pKa, 25°C)
| Ayrışma Adımı |
pKa |
Denklem |
| Birinci Ayrışma |
3,04 |
H₂C₄H₄O₆ ⇌ HC₄H₄O₆⁻ + H⁺ |
| İkinci Ayrışma |
4,37 |
HC₄H₄O₆⁻ ⇌ C₄H₄O₆²⁻ + H⁺ |
6.2. Kimyasal Reaktivite
| Reaksiyon |
Açıklama |
| Bazlarla (Nötralizasyon) |
Tartrat tuzları oluşturur (potasyum bitartrat – tartar kremi, sodyum tartrat, kalsiyum tartrat) |
| Esterleşme |
Alkoller ile → tartrat esterleri (dietil tartrat, dibütil tartrat) |
| Sodyum Bikarbonat ile |
NaHCO₃ + tartarik asit → köpürme (CO₂) – kabartma tozunda kullanılır |
| Metal İyonları ile Kompleksleşme |
Cu²⁺, Fe³⁺, Al³⁺, Ca²⁺ ile kompleksler oluşturur |
| Dehidratasyon (Isıtma) |
Pirotartarik aside, ardından CO₂ + H₂O'ya bozunur |
| Redüksiyon |
Süksinik aside veya gliserik aside |
6.3. Termal Kararlılık
| Sıcaklık |
Davranış |
| <150°C |
Kararlıdır |
| 150–170°C |
Erir (168–170°C) |
| >170°C |
Bozunur (kömürleşme, CO₂, H₂O) |
| >200°C |
Tam bozunma |
6.4. Kararlılık
| Parametre |
Davranış |
| Kuru Havada Kararlılık |
Süresiz olarak kararlıdır |
| Nemli Havada Kararlılık |
Hafif higroskopiktir |
| Işık Hassasiyeti |
Kararlıdır |
| Termal Kararlılık |
170°C'nin üzerinde bozunur |
6.5. Uyumsuzluklar
| Madde |
Tehlike |
| Güçlü Oksitleyici Ajanlar (permanganatlar, kromatlar, peroksitler, nitratlar) |
Oksidasyon, yangın/patlama riski |
| Güçlü Bazlar (NaOH, KOH) |
Nötralizasyon (ekzotermik) |
| Metal Tuzları (demir, bakır, alüminyum) |
Kompleksleşme, korozyon |
| Sodyum Bikarbonat (nem varlığında) |
CO₂ salınımı (köpürme) |
BÖLÜM 7: KALİTE SPESİFİKASYONLARI (GIDA/FARMASÖTİK SINIF – L(+)-DOĞAL)
| Parametre |
Spesifikasyon |
Test Yöntemi |
| Tayin (C₄H₆O₆, kuru bazda) |
%99,5–101,0 |
Titrasyon |
| Kurutma Kaybı (105°C, 2 saat) |
≤ %0,5 |
Gravimetrik |
| Kızdırma Kalıntısı (Sülfat Külü) |
≤ %0,1 |
Külleme (800°C) |
| Klorür (Cl) |
≤ %0,01 |
Turbidimetrik |
| Sülfat (SO₄) |
≤ %0,02 |
Turbidimetrik |
| Ağır Metaller (Pb olarak) |
≤ 10 ppm |
Kolorimetrik |
| Kurşun (Pb) |
≤ 2 mg/kg |
Atomik Absorpsiyon |
| Arsenik (As) |
≤ 3 ppm |
Atomik Absorpsiyon |
| Demir (Fe) |
≤ 20 ppm |
Kolorimetrik |
| Kalsiyum (Ca) |
≤ %0,02 |
Atomik Absorpsiyon |
| Oksalat (C₂O₄) |
≤ %0,01 |
Kolorimetrik |
| Spesifik Optik Dönme [α]D²⁰ |
+12,0° ila +13,0° |
Polarimetri |
| Erime Noktası |
168–170°C |
Kapiler |
| pH (%1 çözelti) |
2,0–2,5 |
pH metre |
| Görünüm |
Beyaz ila açık beyaz kristal toz |
Görsel |
BÖLÜM 8: ÜRETİM YÖNTEMLERİ
8.1. Doğal L(+)-Tartarik Asit (Şarap Endüstrisi Yan Ürünlerinden – En Yaygın)
| Kaynak |
Açıklama |
| Hammadde |
Şarap fermantasyonu sırasında çöken potasyum bitartrat (tartar kremi) birikintileri |
| Proses |
Şarap tortuları (posa) ve tartratlar şarap fıçılarından ve tanklarından toplanır. Ham potasyum bitartrat yeniden kristallendirme ile saflaştırılır. Kalsiyum klorür eklenerek kalsiyum tartrata dönüştürülür. Kalsiyum tartrat sülfürik asit ile işlenir → L(+)-tartarik asit + kalsiyum sülfat (alçı). Kristallendirme ile saflaştırma. |
| Saflık |
%99,5–100,5 (gıda/farmasötik sınıf) |
8.2. Sentetik DL-Tartarik Asit (Rasemik)
| Kaynak |
Açıklama |
| Proses |
Maleik asit veya fumarik asidin hidrojen peroksit veya potasyum permanganat ile oksidasyonu. |
| Saflık |
%99,0–99,5 (teknik sınıf) |
8.3. Doğal Oluşum
| Kaynak |
Tartarik Asit İçeriği |
| Üzüm ve Şarap |
%0,3–1,0 |
| Demirhindi |
%8–18 (çok yüksek konsantrasyon) |
| Muz, Turunçgiller |
Eser miktarda |
BÖLÜM 9: KULLANIM ALANLARI VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALAR
9.1. Gıda ve İçecek Endüstrisi (E334 – En Büyük Uygulama)
| Uygulama |
Fonksiyon |
Tipik Konsantrasyon |
| Gazlı İçecekler (Meşrubatlar) |
Asitlendirici, lezzet artırıcı |
%0,1–0,5 |
| Meyve Suları |
Asitlik düzenleyici, lezzet artırıcı |
%0,1–0,3 |
| Reçeller, Jöleler, Marmelatlar |
Asitlik düzenleyici (pektin jelleşmesi) |
%0,1–0,5 |
| Şekerlemeler ve Şekerler |
Asitlendirici, keskinlik, lezzet artırıcı |
%0,5–2,0 |
| Kabartma Tozu |
Asit bileşeni (bikarbonat ile reaksiyona girerek → CO₂) |
Kabartma tozunun %10–30'u |
| Şarap Üretimi |
Asitlik ayarı, pH kontrolü, rengi stabilize eder |
1–5 g/L |
| Konserve Sebzeler |
pH kontrolü, koruyucu |
%0,1–0,3 |
| Sakız |
Asitlendirici, lezzet artırıcı |
%0,1–0,5 |
| Efervesan Tabletler |
Asit bileşeni (bikarbonat ile) |
%10–40 |
| Kurutulmuş Meyveler (Kayısı, Üzüm) |
Antioksidan, lezzet artırıcı, renk stabilize edici |
%0,1–0,5 |
9.2. Kabartma Tozu (Sodyum Bikarbonat ile Sinerji)
| Bileşen |
Fonksiyon |
Tipik Oran |
| Sodyum Bikarbonat (NaHCO₃) |
Baz (CO₂ kaynağı) |
%30–35 |
| Tartarik Asit |
Asit (bikarbonat ile reaksiyona girer) |
%20–30 |
| Mısır Nişastası |
Dolgu maddesi, nem emici |
%30–40 |
Reaksiyon:
H₂C₄H₄O₆ + 2NaHCO₃ → Na₂C₄H₄O₆ + 2H₂O + 2CO₂↑
9.3. Farmasötik Uygulamalar
| Uygulama |
Fonksiyon |
Tipik Dozaj |
| Efervesan Tabletler (Vitaminler, Analjezikler, Antiasitler) |
Asit bileşeni (CO₂ kaynağı) |
Tabletin %10–40'ı |
| Laksatifler |
Aktif bileşen (potasyum bitartrat olarak) |
1–5 g |
| Antiasitler |
pH düzenleyici, asitlendirici |
%5–15 |
| Öksürük Şurupları |
pH düzenleyici, lezzet artırıcı |
%0,1–1 |
| L-Karnitin Tartrat |
Tuz formu (biyoyararlanımı artırır) |
%50–80 L-karnitin tartrat |
| Oral Rehidrasyon Tuzları |
pH tamponu |
%0,5–2 |
9.4. Şarap ve İçecek Endüstrisi (Kritik Uygulama)
| Parametre |
Değer |
| Üzümde Doğal Oluşum |
%0,3–1,0 |
| Şaraptaki Rolü |
Şaraptaki birincil asit (toplam asitliğin %30–50'si) |
| pH Kontrolü |
pH'ı düşürür (bakteri üremesini önler, rengi stabilize eder) |
| Tartrat Stabilizasyonu |
Potasyum bitartrat çökelmesini önler (şarap elmasları) |
| Soğuk Stabilizasyon İlavesi |
50–200 mg/L (tartrat kristallerini önlemek için) |
| Asit Ayarı (Yüksek pH'lı Şaraplar) |
1–5 g/L |
9.5. Endüstriyel ve Teknik Uygulamalar
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Elektrokaplama (Altın, Gümüş, Bakır) |
Kompleks yapıcı ajan, banyo stabilize edici |
| Metal Temizleme ve Cilalama |
Oksit tabakalarını, kararmayı giderir |
| Deri Tabaklama |
Krom tabaklamada maskeleme ajanı |
| Tekstil Boyama |
Mordan, kompleks yapıcı ajan |
| Fotoğrafçılık |
Geliştirici çözelti bileşeni |
| Beton Katkısı (Priz Geciktirici) |
Priz süresini uzatır (alçı/sıva) |
| Ayna Gümüşleme (Tollens Testi) |
Gümüşleme çözeltilerinde gümüş iyonlarını kompleksler |
| Mavi Mürekkep Üretimi |
Demir-safra mürekkeplerinde bileşen |
| Suda Çözünür Plastikler |
Biyobozunur polimerler için organik asit kaynağı |
| Alçı/Sıva Geciktirici |
İşlenebilirliği uzatır, prizi geciktirir |
9.6. Kozmetik ve Kişisel Bakım
| Uygulama |
Fonksiyon |
Tipik Konsantrasyon |
| Cilt Bakımı (Eksfoliyanlar) |
Hafif eksfoliyan, pH düzenleyici |
%0,5–5 |
| Güneş Kremleri |
pH düzenleyici, antioksidan |
%0,1–1 |
| Saç Bakım Ürünleri |
pH düzenleyici, parlaklık artırıcı |
%0,1–1 |
| Yüz Tonikleri |
pH düzenleyici, hafif büzücü |
%0,1–1 |
9.7. İnşaat (Alçı ve Sıva Geciktirici)
| Uygulama |
Fonksiyon |
Tipik Konsantrasyon |
| Alçı Sıva Geciktirici |
Priz süresini uzatır, işlenebilirliği artırır |
Alçı ağırlığınca %0,05–0,2 |
| Duvar Sıvama |
Erken sertleşmeyi önler |
%0,1–0,3 |
BÖLÜM 10: TARTARİK ASİT VS. SİTRİK ASİT – KARŞILAŞTIRMA
| Özellik |
Tartarik Asit |
Sitrik Asit |
| Formül |
C₄H₆O₆ |
C₆H₈O₇ |
| Moleküler Ağırlık |
150,09 |
192,12 |
| pKa₁ |
3,04 |
3,13 |
| pKa₂ |
4,37 |
4,76 |
| Asit Kuvveti |
Biraz daha güçlü |
Biraz daha zayıf |
| Çözünürlük (20°C) |
133 g/100 mL |
70 g/100 mL |
| Tat |
Çok ekşi, keskin |
Hafif, hoş |
| Doğal Kaynak |
Üzüm, demirhindi |
Turunçgiller |
| Kalsiyum Bağlama |
Yüksek (kalsiyum tartrat oluşturur) |
Orta (kalsiyum sitrat) |
| Efervesan Tablet Uyumluluğu |
Mükemmel |
Mükemmel |
| Kabartma Tozunda Kullanım |
Yaygın (hızlı etkili) |
Yaygın (gecikmeli etkili) |
| Şarapta Kullanım |
Birincil asit (doğal) |
Nadir (ayar için eklenir) |
| E Numarası |
E334 |
E330 |
BÖLÜM 11: TÜREVLER – TARTRAT TUZLARI
| Tuz |
Formül |
CAS |
Uygulamalar |
| Potasyum Bitartrat (Tartar Kremi) |
KHC₄H₄O₆ |
868-14-4 |
Kabartma tozu, stabilizatör, indirgeyici ajan |
| Sodyum Tartrat |
Na₂C₄H₄O₆·2H₂O |
6106-24-7 |
Tampon, sekestrant, gıda katkısı |
| Potasyum Sodyum Tartrat (Rochelle Tuzu) |
KNaC₄H₄O₆·4H₂O |
304-59-6 |
Tampon, piezoelektrik kristaller |
| Kalsiyum Tartrat |
CaC₄H₄O₆·4H₂O |
3164-34-9 |
Efervesan tabletler, antiasit |
| Dietil Tartrat |
C₄H₄O₆(C₂H₅)₂ |
87-91-2 |
Plastikleştirici, kiral yardımcı |
| Dibütil Tartrat |
C₄H₄O₆(C₄H₉)₂ |
2050-27-3 |
Plastikleştirici |
BÖLÜM 12: TOKSİKOLOJİ VE GÜVENLİK
12.1. Akut Toksisite
| Parametre |
Değer |
Sınıflandırma |
| Oral LD₅₀ (Sıçan) |
5.000–7.500 mg/kg (düşük toksisite) |
Sınıflandırılmamış |
| Dermal LD₅₀ (Tavşan) |
>2.000 mg/kg |
Sınıflandırılmamış |
| İnhalasyon LC₅₀ |
Belirlenmemiştir (toz tahriş edebilir) |
Sınıflandırılmamış |
| Cilt Tahrişi |
Hafif tahriş edici (toz) |
Sınıflandırılmamış |
| Göz Tahrişi |
Orta ila şiddetli tahriş edici |
Göz Hasarı 1 |
| Cilt Hassasiyeti |
Hassaslaştırıcı değildir |
Sınıflandırılmamış |
12.2. GHS Sınıflandırması
| Sınıflandırma |
Kategori |
| Sinyal Kelimesi |
UYARI |
| Zararlılık İfadeleri |
H319 – Ciddi göz tahrişine neden olur |
| Önlem İfadeleri |
P264, P280, P305+P351+P338, P337+P313 |
12.3. NFPA Derecelendirmesi
| Sağlık |
Alevlenirlik |
Reaktivite |
| 1 |
0 |
0 |
BÖLÜM 13: ÖNLEM İFADELERİ (P-CODES)
| Kod |
İfade |
| P264 |
Kullanımdan sonra elleri iyice yıkayın. |
| P280 |
Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu kullanın. |
| P305+P351+P338 |
Göz ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın. |
| P337+P313 |
Göz tahrişi devam ederse: Tıbbi yardım alın. |
| P501 |
İçeriği/kabı yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. |
BÖLÜM 14: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. |
| Göz Teması |
15 dakika su ile durulayın; kontakt lensleri çıkarın; tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Sabun ve su ile yıkayın. |
| Yutma |
Ağzı çalkalayın; su için (düşük toksisite). |
BÖLÜM 15: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Yangın Tehlikesi |
Yanıcı değildir |
| Uygun Söndürücüler |
Su spreyi, CO₂, kuru kimyasal toz, köpük |
| Özel Tehlikeler |
Termal bozunma sonucu toksik dumanlar (CO, CO₂) oluşur |
| Koruyucu Donanım |
Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu kıyafet |
BÖLÜM 16: KAZARA DÖKÜLME ÖNLEMLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Kişisel Koruma |
Koruyucu gözlük, toz maskesi, eldiven. |
| Temizleme Yöntemleri |
Kuru olarak vakumla veya süpürerek toplayın. Toz oluşumundan kaçının. |
| Çevresel Önlemler |
Kanalizasyon, drenaj ve su kütlelerine girmesini önleyin. |
| Atık Bertarafı |
Yerel mevzuata uygun olarak bertaraf edin. |
BÖLÜM 17: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanda 5–30°C'de saklayın. |
| Kap Gereksinimleri |
Orijinal ambalajında sıkıca kapalı tutun (HDPE, PP, astarlı kağıt torbalar). |
| Kaçınılması Gerekenler |
Nem (hafif higroskopik), güçlü oksitleyici ajanlar, güçlü bazlar. |
| Raf Ömrü |
24–36 ay (açılmamış, kuru koşullarda). |
| Bozulma Belirtileri |
Topaklanma (nem emilimi), renk bozulması (sarılaşma). |
BÖLÜM 18: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi |
Miktar |
Malzeme |
| Kraft Torba + PE Astar |
25 kg |
Kağıt / Polietilen |
| Plastik Varil |
25 kg |
HDPE |
| Fiber Varil |
25 kg |
Karton / Plastik |
| Big-Bag (FIBC) |
500 – 1000 kg |
Polipropilen |
| Küçük Ambalaj |
1 kg, 5 kg |
PE torba + kutu |
BÖLÜM 19: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Düzenleme |
Sınıflandırma |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir (tehlikesiz) |
| ADR/RID |
Tehlikeli mal olarak sınıflandırılmamıştır |
| IMDG |
Düzenlemeye tabi değildir |
| IATA |
Düzenlemeye tabi değildir |
| Uygun Sevkiyat Adı |
Tartarik asit (tehlikesiz) |
BÖLÜM 20: ÇEVRE BİLGİLERİ
| Parametre |
Değer |
| Biyobozunabilirlik |
Kolay biyobozunur (OECD 301) |
| Sucul Toksisite (Balık, LC₅₀, 96 saat) |
100–500 mg/L (düşük ila orta toksisite) |
| Daphnia magna (EC₅₀, 48 saat) |
50–200 mg/L |
| Algal Toksisite (EC₅₀, 72 saat) |
10–100 mg/L |
| Biyobirikim |
Düşük (log P < 1) |
| Toprakta Hareketlilik |
Yüksek (yüksek su çözünürlüğü) |
| WGK Almanya |
1 (su için düşük tehlike) |
| Bertaraf Yöntemi |
Düzenli depolama veya yakma (tehlikesiz atık) |
BÖLÜM 21: DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Düzenleme |
Durum |
| REACH (AB) |
Kayıtlı |
| TSCA (ABD) |
Listelenmiştir |
| FDA |
GRAS – gıda katkı maddesi (E334) – 21 CFR § 184.1099 |
| EFSA |
Gıda katkı maddesi olarak izin verilmiştir (E334) |
| USP / Ph. Eur. |
Farmasötik kullanım için monograf |
BÖLÜM 22: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Dil |
İsim |
| Türkçe |
Tartarik Asit, L(+)-Doğal Tartarik Asit, Rasemik Asit, Paratartarik Asit |
| İngilizce |
Tartaric Acid, L(+)-Tartaric Acid, Natural Tartaric Acid, Racemic Acid, Paratartaric Acid, Uvic Acid |
| Fransızca |
Acide tartrique |
| Almanca |
Weinsäure |
| İspanyolca |
Ácido tartárico |
BÖLÜM 23: HIZLI REFERANS TABLOSU
| Özellik |
Değer |
| Ürün Adı |
L(+)-Tartarik Asit (E334) |
| CAS Numarası (L(+)-Doğal) |
87-69-4 |
| Moleküler Formül |
C₄H₆O₆ |
| Moleküler Ağırlık |
150,09 g/mol |
| Görünüm |
Beyaz ila açık beyaz kristal toz |
| Yoğunluk |
1,984 g/cm³ |
| Erime Noktası |
168–170°C |
| pH (%1 çözelti) |
2,0–2,5 |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
133 g/100 mL |
| Optik Dönme [α]D²⁰ |
+12,0° ila +13,0° |
| pKa₁ / pKa₂ |
3,04 / 4,37 |
| Tayin (Gıda/İlaç Sınıfı) |
%99,5–101,0 |
| E Numarası |
E334 |
| Birincil Uygulamalar |
Gıda katkısı (asitlendirici, kabartma maddesi), şarap yapımı, farmasötikler (efervesan tabletler), kozmetik, inşaat (alçı geciktirici), elektrokaplama |
| GHS Sinyal Kelimesi |
UYARI |
| Zararlılık İfadeleri |
H319 (Ciddi göz tahrişine neden olur) |
| Oral LD₅₀ (Sıçan) |
5.000–7.500 mg/kg |
| Biyobozunabilirlik |
Kolay biyobozunur |
| Raf Ömrü |
24–36 ay |
BÖLÜM 24: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
Doğal L(+)-Form: L(+)-izomeri (CAS 87-69-4) doğal olarak oluşan formdur ve gıda ve farmasötik uygulamalar için tercih edilir. DL-rasemik karışım (CAS 133-37-9) sentetiktir ve farklı özelliklere sahiptir.
-
Yüksek Su Çözünürlüğü: Tartarik asit, 20°C'de 133 g/100 mL ile çok yüksek su çözünürlüğüne sahiptir ve sulu formülasyonlara kolayca dahil edilebilir.
-
Güçlü Asitlik: pKa₁ değeri 3,04 ile düşük konsantrasyonlarda bile etkili bir asitlendiricidir. Belirli uygulamalarda (şarap, şekerlemeler) tercih edilen keskin, buruk bir tat sağlar.
-
Kabartma Tozu: Tartarik asit, sodyum bikarbonat ile hızlı reaksiyona girer ve hızlı etkili kabartma tozları için idealdir.
-
Higroskopik Yapı: Tartarik asit hafif higroskopiktir. Nem emilimini ve topaklanmayı önlemek için hava geçirmez kaplarda saklayın.
-
Göz Tahrişi: Toz ciddi göz tahrişine neden olabilir (H319). Büyük miktarlarda taşıma sırasında koruyucu gözlük kullanın.
-
Şelat Yapma Özellikleri: Tartarik asit, metal iyonlarıyla (Cu²⁺, Fe³⁺, Ca²⁺, Al³⁺) güçlü kompleksler oluşturur; bu özelliği metal temizleme, elektrokaplama ve sekestrant olarak kullanımını sağlar.
-
Şarap Endüstrisi: Tartarik asit, üzüm ve şarabın birincil asididir. Asitlik ayarı, tartrat stabilizasyonu ve pH kontrolü için kullanılır.
-
Alçı Geciktirici: Tartarik asit, düşük konsantrasyonlarda (%0,05–0,2) alçı/sıva priz süresini birkaç saate kadar uzatabilen etkili bir geciktiricidir.
-
GRAS Durumu: L(+)-Tartarik asit, GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) statüsündedir ve dünya çapında (AB, ABD, Kodeks) gıda katkı maddesi E334 olarak onaylanmıştır.
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
-
Depolama: Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanda 5–30°C'de saklayın. Nem emilimini önlemek için kapları sıkıca kapalı tutun.
-
Kullanım: Göz tahrişi riskine karşı koruyucu gözlük ve tozlu ortamlarda toz maskesi kullanın.
-
Çözünme: Karıştırarak suya ekleyin; çözünme endotermiktir (çözelti soğur). Daha hızlı çözünme için ılık su kullanın.
-
Kabartma Tozu Formülasyonu: Hızlı etkili kabartma tozu için tartarik asidi sodyum bikarbonat ile kullanın. Gecikmeli etki için sodyum alüminyum sülfat veya monokalsiyum fosfat kullanın.
-
Şarap Uygulaması: Asitlik ayarı için 1–5 g/L ekleyin. Tartrat stabilizasyonu için soğuk stabilizasyon öncesi 50–200 mg/L kullanın.
-
Alçı Geciktirme: Priz süresini uzatmak için alçı ağırlığının %0,05–0,2'sini kullanın. Daha yüksek konsantrasyonlar prizi aşırı geciktirebilir.
-
Kalite Kontrol: L(+)-izomer kimliğini doğrulamak için optik dönme testi yapın. Topaklanmayı önlemek için nem içeriğini izleyin.
YASAL UYARI:
Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
