Plastik, Kauçuk, Polimer
Sorularınız mı var?
İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderLityum Sitrat, Lithium Citrate, Trilithium Citrate, Lithium Citrate Tetrahydrate, Lithium Citrate Anhydrous, 919-16-4, 6080-58-6
LİTYUM SİTRAT – LITHIUM CITRATE
CAS Numarası: 919-16-4 (Anhidr / Çözelti), 6080-58-6 (Tetrahidrat)
EC Numarası (EINECS): 213-045-8
Moleküler Formül: C₆H₅Li₃O₇ (Anhidr), C₆H₅Li₃O₇·4H₂O (Tetrahidrat)
Moleküler Ağırlık: 209.92 g/mol (Anhidr), 281.98 g/mol (Tetrahidrat)
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Adı | Lityum Sitrat / Trilithium Sitrat |
| Diğer İsimleri (Türkçe) | Lityum Sitrat Tetrahidrat, Trilithium Sitrat |
| Diğer İsimleri (İngilizce) | Lithium Citrate, Trilithium Citrate, Lithium Citrate Tetrahydrate, Trilithium 2-hydroxypropane-1,2,3-tricarboxylate |
| Kimyasal Sınıfı | Organik lityum tuzu (sitrat) |
| CAS Numarası (Anhidr / Çözelti) | 919-16-4 |
| CAS Numarası (Tetrahidrat) | 6080-58-6 |
| EC Numarası (EINECS) | 213-045-8 |
| Görünüm (Katı) | Beyaz, kristal toz (Tetrahidrat) |
| Görünüm (Çözelti) | Berrak, renksiz sulu çözelti (%40 w/w) |
| Koku | Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (toz) veya sıvı (çözelti) |
| Farmakolojik Sınıf | Duygu durum düzenleyici, Antimanik ajan |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (kristal toz) veya sıvı (çözelti) |
| Görünüm (Katı) | Beyaz, kristal toz |
| Görünüm (Çözelti) | Berrak, renksiz sulu çözelti |
| Koku | Kokusuz |
| Molekül Ağırlığı (Anhidr) | 209.92 g/mol |
| Molekül Ağırlığı (Tetrahidrat) | 281.98 g/mol |
| Erime Noktası | ~105°C'de ayrışır (dekompozisyon) |
| Suda Çözünürlük (20°C) | Çözünür (~150 g/L) |
| Etanolde Çözünürlük | Az çözünür |
| pH (Çözelti) | ~7.0 – 8.5 (hafif alkali) |
3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Formül (Anhidr) | C₆H₅Li₃O₇ |
| Kimyasal Formül (Tetrahidrat) | C₆H₅Li₃O₇·4H₂O |
| Molekül Ağırlığı (Anhidr) | 209.92 g/mol |
| Molekül Ağırlığı (Tetrahidrat) | 281.98 g/mol |
| Kimyasal Sınıf | Organik lityum tuzu (sitrat) |
| Yapı | Sitrik asitin trilithium tuzu |
| IUPAC Adı | Trilithium 2-hydroxypropane-1,2,3-tricarboxylate |
| Kararlılık | Normal depolama koşullarında kararlı; ışıktan ve nemden koruyun |
| Higroskopiklik | Düşük ila orta |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli asitler (sitrik asit açığa çıkar), kuvvetli bazlar |
Kimyasal Yapı (Şematik):
CH₂-COOLi
|
HO-C-COOLi
|
CH₂-COOLi
(Trilithium Sitrat)
4. FARMAKOLOJİK ETKİ MEKANİZMASI
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Birincil Mekanizma | İnositol monofosfataz enziminin inhibisyonu |
| Hedef Molekül | İnositol monofosfataz (IMPase) |
| Etki | İnositol fosfat döngüsünün bozulması; nörotransmitter salınımının modülasyonu |
| Nöroprotektif Etki | Nörotrofik faktörlerin (BDNF) artışı; glutamat toksisitesinin azaltılması |
| Etki Başlangıcı | 1-3 hafta (kronik kullanım) |
| Terapötik Aralık | Dar (0.6-1.2 mmol/L kan lityum seviyesi) |
5. TERAPÖTİK UYGULAMALAR
5.1. Birincil Endikasyonlar
| Uygulama | Açıklama | Kanıt Düzeyi |
|---|---|---|
| Bipolar Bozukluk (Manik Epizod) | Akut mani tedavisi | Güçlü |
| Bipolar Bozukluk (İdame) | Nüks önleme, duygu durum stabilizasyonu | Güçlü |
| Depresyon (Adjuvan) | Antidepresanlara yanıt vermeyen vakalarda ek tedavi | Orta |
| Şizofreni (Adjuvan) | Agresyon ve impulsivite kontrolü | Orta |
| Nörodejeneratif Hastalıklar | Alzheimer, Parkinson (araştırma aşamasında) | Zayıf |
5.2. Farmasötik Formlar
| Form | Konsantrasyon | Uygulama Yolu | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Lityum Sitrat Şurup | 300 mg/5 mL | Oral | Pediatrik ve geriatrik kullanım için sıvı form |
| Lityum Karbonat Tablet | 300 mg, 450 mg | Oral | En yaygın form |
| Lityum Sitrat %40 Çözelti | 400 mg/mL | Oral (Dilüe edilerek) | Esnek doz ayarlaması için |
6. FARMAKOKİNETİK ÖZELLİKLER
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Emilim (Oral) | Hızlı ve tam (~%100) |
| Biyoyararlanım | ~%100 |
| Maksimum Plazma Konsantrasyonu (Tmax) | 1-3 saat |
| Dağılım Hacmi (Vd) | ~0.6-0.8 L/kg |
| Protein Bağlanması | Yok (~%0) |
| Metabolizma | Metabolize olmaz (idrar ile değişmeden atılır) |
| Yarı Ömür (Eliminasyon) | ~18-24 saat (sağlıklı yetişkin) |
| Renal Klerens | ~15-20 mL/dakika |
| Atılım | İdrar ile (~%95) |
| Yarı Ömür (Böbrek Yetmezliği) | Uzamış (48 saat) |
7. DOZAJ VE UYGULAMA REHBERİ
7.1. Bipolar Bozukluk (Akut Mani)
| Popülasyon | Başlangıç Dozu | İdame Dozu | Hedef Kan Seviyesi |
|---|---|---|---|
| Yetişkin | 300-600 mg/gün (Lityum Sitrat 1.2-1.8 g/gün) | 900-1800 mg/gün (Lityum Sitrat 1.5-2.4 g/gün) | 0.8-1.2 mmol/L |
| Yaşlı (>65) | 150-300 mg/gün (Lityum Sitrat 0.6-1.2 g/gün) | 300-900 mg/gün (Lityum Sitrat 1.2-1.8 g/gün) | 0.4-0.8 mmol/L |
7.2. Bipolar Bozukluk (İdame Tedavi)
| Popülasyon | İdame Dozu | Hedef Kan Seviyesi |
|---|---|---|
| Yetişkin | 600-1200 mg/gün (Lityum Sitrat 1.5-2.4 g/gün) | 0.6-1.0 mmol/L |
| Yaşlı (>65) | 300-600 mg/gün (Lityum Sitrat 1.2-1.8 g/gün) | 0.4-0.8 mmol/L |
7.3. Doz Dönüşüm Tablosu
| Lityum Karbonat (mg) | Lityum Sitrat (mg) | Lityum Sitrat (mL %40 çözelti) |
|---|---|---|
| 300 mg | 520 mg | 1.3 mL |
| 450 mg | 780 mg | 1.95 mL |
| 600 mg | 1040 mg | 2.6 mL |
| 900 mg | 1560 mg | 3.9 mL |
8. YAN ETKİLER
8.1. Yaygın Yan Etkiler
| Tip | Etkiler |
|---|---|
| Nörolojik | İnce tremor, halsizlik, yorgunluk, sedasyon |
| Endokrin | Poliüri, polidipsi (diabetes insipidus benzeri), hipotiroidi |
| Gastrointestinal | Mide bulantısı, iştahsızlık, diyare |
| Renal | Glomerüler filtrasyon azalması, nefrojenik diabetes insipidus |
| Dermatolojik | Akne, makülopapüler döküntü |
8.2. Ciddi Yan Etkiler
| Tip | Etkiler |
|---|---|
| Nörolojik | Nörotoksisite (konfüzyon, disartri, ataksi, koma) |
| Kardiyovasküler | Bradikardi, EKG değişiklikleri (T dalga düzleşmesi) |
| Renal | Kronik interstisyel nefrit, nefrotik sendrom |
| Endokrin | Hipotiroidi (ödem, kabızlık, kilo alma) |
9. AŞIRI DOZ VE TOKSİSİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Toksik Doz | > 1.5 mmol/L (kan lityum seviyesi) |
| Şiddetli Toksisite | > 2.0 mmol/L |
| Semptomlar | Bulantı, kusma, ishal, tremor, konfüzyon, ataksi, nistagmus, disartri, koma, konvülsiyon, kardiyak aritmi |
| Tedavi | Gastrik lavaj, sıvı-elektrolit tedavisi, hemodiyaliz (şiddetli vakalarda) |
| Antidot | Yok (hemodiyaliz) |
10. TARİHSEL KULLANIM
| Dönem | Uygulama |
|---|---|
| 1886 | Coca-Cola orijinal formülasyonunda (iz miktarda) |
| 1929 | 7Up orijinal formülasyonunda ("Lityum Sitrat" içeren içecek) |
| 1948 | ABD'de içeceklerde kullanımı yasaklandı |
| 1970-günümüz | Psikiyatrik tedavide duygu durum düzenleyici olarak kullanımı |
11. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (FARMASÖTİK SINIF)
11.1. Lityum Sitrat Toz (Tetrahidrat)
| Parametre | Spesifikasyon (USP / Ph. Eur.) |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz, kristal toz |
| Tanımlama | Pozitif (Lityum ve Sitrat testleri) |
| Tayin (kuru bazda) | %99.0 – 101.0 |
| Nem İçeriği (Tetrahidrat) | %24.0 – 28.0 |
| pH (1:20 çözelti) | 7.0 – 8.5 |
| Klorür (Cl) | ≤ 0.01% |
| Sülfat (SO₄) | ≤ 0.02% |
| Ağır Metaller (Pb olarak) | ≤ 10 ppm |
| Arsenik (As) | ≤ 1 ppm |
| Kalsiyum (Ca) | ≤ 0.01% |
| Magnezyum (Mg) | ≤ 0.01% |
| Sodyum (Na) | ≤ 0.01% |
| Potasyum (K) | ≤ 0.01% |
| Kurutma Kaybı | ≤ 1.0% |
| Kızdırma Kalıntısı | ≤ 0.1% |
11.2. Lityum Sitrat %40 w/w Çözelti
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Görünüm | Berrak, renksiz çözelti |
| Tanımlama | Pozitif (Lityum ve Sitrat testleri) |
| Tayin | %39.0 – 41.0 w/w |
| pH | 7.0 – 8.5 |
| Ağır Metaller | ≤ 10 ppm |
| Mikrobiyal Limitler | TAMC ≤ 100 CFU/mL, TYMC ≤ 10 CFU/mL |
12. DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin (15-25°C), kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapalı, orijinal ambalaj (higroskopik) |
| Korunması Gerekenler | Işık, nem, kuvvetli asitler |
| Raf Ömrü (Toz) | 36-60 ay (açılmamış orijinal ambalajında) |
| Raf Ömrü (Çözelti) | 24-36 ay (açılmamış orijinal ambalajında) |
13. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi | Miktar | Form |
|---|---|---|
| PE iç torbalı kraft torba | 20 kg | Toz |
| Plastik varil | 250 kg | Çözelti (%40 w/w) |
| Plastik kova | 5-25 kg | Toz |
| Cam şişe | 1-5 kg | Toz |
14. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması (Toz için)
| Tehlike Sınıfı | Kategori |
|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 (H302) |
| Cilt Tahrişi | Kategori 2 (H315) |
| Ciddi Göz Hasarı | Kategori 1 (H318) |
| Belirli Hedef Organ Toksisitesi | Kategori 3 (H335) |
Zararlılık İfadeleri (H-Codes)
| Kod | İfade |
|---|---|
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 | Cilt tahrişine neden olur |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H335 | Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
Önlem İfadeleri (P-Codes)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozunu solumaktan kaçının |
| P280 | Koruyucu eldiven/gözlük kullanın |
| P301+P312 | Yutulduğunda: Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİNİ/DOKTORU arayın |
| P305+P351+P338 | Göz ile temasında: Su ile yıkayın; kontakt lensleri çıkarın; hemen tıbbi yardım alın |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Bol su ve sabunla yıkayın. Kontamine giysileri çıkarın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağızı çalkalayın. Kusmayı tetiklemeyin. Tıbbi yardım alın. |
15. KRİTİK UYUM BEYANLARI
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Helal/Koşer Uygunluğu | Sentetik bileşik; helal sertifikasyonu proses kontrolüne bağlıdır |
| GDO Durumu | Sentez kaynaklı; GDO ile ilgisi yoktur |
| Hamilelik (FDA) | Kategori D (riski vardır; fetal kardiyak anomaliler) |
| Emzirme | Geçer (lityum anne sütüne geçer; dikkatli kullanım) |
| Böbrek Yetmezliği | Kontrendikasyon (dikkatli doz ayarlaması gerekir) |
| Hipotiroidi | İzlem gerekir (hipotiroidiye neden olabilir) |
| Dehidratasyon | Riskli (lityum toksisitesine neden olabilir) |
| Tiyazid Diüretikler | Etkileşim (lityum seviyesini artırır) |
16. DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Kurum | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | Onaylı tıbbi madde (Reçeteli) |
| ABD (FDA) | Onaylı reçeteli ilaç |
| Türkiye (TİTCK) | Onaylı reçeteli ilaç |
| İngiltere (MHRA) | Onaylı POM (Reçeteli) |
| Kanada (Health Canada) | Onaylı reçeteli ilaç |
| DSÖ | DSÖ Temel İlaçlar Listesi'nde yer alır |
| Reçete Durumu | Reçeteli (kontrolsüz kullanılamaz) |
17. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir (tehlikeli madde değil) |
| Tehlike Sınıfı | Uygulanamaz |
| Ambalaj Grubu | Uygulanamaz |
| ADR/RID | Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu | Düzenlenmemiştir |
| IATA (Hava) | Düzenlenmemiştir |
| Deniz Kirletici | Hayır |
18. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değil (inorganik tuz) |
| Uygun Söndürücüler | Su sisi (buğu), CO₂, kuru kimyasal toz |
| Özel Tehlikeler | Isıtıldığında lityum oksit (Li₂O), CO, CO₂ açığa çıkar |
| Bozunma Ürünleri | Li₂O, CO, CO₂ |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
19. KAZARA DÖKÜLME VE TEMİZLEME
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kişisel Koruma | Nitril eldiven, koruyucu gözlük, toz maskesi (N95) |
| Temizleme Yöntemleri | Mekanik olarak toplayın (süpürme veya spatül ile) |
| Çevresel Önlemler | Drenajlara, toprağa ve yüzey sularına girmesini önleyin |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre; lisanslı bertaraf tesislerinde yakma veya gömme |
20. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Lityum Sitrat, Trilithium Sitrat, Lityum Sitrat Tetrahidrat |
| İngilizce İsimler | Lithium Citrate, Trilithium Citrate, Lithium Citrate Tetrahydrate, Trilithium 2-hydroxypropane-1,2,3-tricarboxylate |
| CAS Numarası (Anhidr / Çözelti) | 919-16-4 |
| CAS Numarası (Tetrahidrat) | 6080-58-6 |
| EC Numarası | 213-045-8 |
| PubChem CID | 3084039 |
| DrugBank ID | DB01356 |
Ticari İsimler (Kısmi Liste):
-
Lithium Citrate Syrup (Jenerik)
-
Quilonum®
-
Lithonate®
-
Lithobid® (Lityum Karbonat)
-
Eskalith® (Lityum Karbonat)
-
Çeşitli jenerikler
21. LİTYUM SİTRAT VS LİTYUM KARBONAT
| Özellik | Lityum Sitrat | Lityum Karbonat |
|---|---|---|
| Moleküler Ağırlık | 209.92 g/mol (Anhidr) | 73.89 g/mol |
| Lityum İçeriği | ~%18.3 | ~%27.8 |
| Çözünürlük (Suda) | Çözünür | Az çözünür |
| Form | Toz veya Çözelti | Tablet, Kapsül |
| Kullanım | Şurup / Çözelti | Tablet / Kapsül |
| Doz | Daha yüksek mg dozu | Daha düşük mg dozu |
| Gastrointestinal | Daha iyi tolere | Tahriş edebilir |
| Biyoyararlanım | ~%100 | ~%100 |
22. ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün | Lityum Sitrat / Lithium Citrate |
| CAS (Anhidr / Çözelti) | 919-16-4 |
| CAS (Tetrahidrat) | 6080-58-6 |
| Görünüm | Beyaz, kristal toz veya berrak çözelti |
| Molekül Ağırlığı | 209.92 g/mol (Anhidr) |
| Farmakolojik Sınıf | Duygu durum düzenleyici, Antimanik |
Temel Özellikler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Farmakolojik Sınıf | Duygu durum düzenleyici, Antimanik |
| Etki Mekanizması | İnositol monofosfataz inhibisyonu |
| Hedef Kan Seviyesi | 0.6-1.2 mmol/L |
| Yarı Ömür | ~18-24 saat |
| Metabolizma | Metabolize olmaz; idrar ile atılır |
Kritik Uyarılar
| No | Uyarı |
|---|---|
| 1 | Lityum dar terapötik aralığa sahiptir (0.6-1.2 mmol/L). Kan seviyesi düzenli olarak izlenmelidir. |
| 2 | Nefrotoksisite: Uzun süreli kullanım böbrek fonksiyon bozukluğuna neden olabilir. Kreatinin ve BUN düzenli izlenmelidir. |
| 3 | Hipotiroidi: Uzun süreli kullanım hipotiroidiye neden olabilir. Tiroid fonksiyon testleri düzenli izlenmelidir. |
| 4 | Dehidratasyon: Sıvı kaybı (kusma, diyare, terleme) lityum toksisitesine neden olabilir. Hastalar hidrate olmalıdır. |
| 5 | İlaç Etkileşimleri: Tiyazid diüretikler, NSAİİ'ler, ACE inhibitörleri lityum seviyesini artırabilir. |
| 6 | Tremor: İnce tremor yaygındır; şiddetli tremor toksisite belirtisi olabilir. |
| 7 | Hamilelik: FDA Kategori D; fetal kardiyak anomaliler riski. Hamilelikte kullanımı doktor kontrolünde olmalıdır. |
| 8 | Emzirme: Lityum anne sütüne geçer; emzirme döneminde dikkatli kullanım gerekir. |
| 9 | Aşırı Doz: Tıbbi acil durumdur; hemodiyaliz gerekebilir. |
| 10 | Tarihsel Kullanım: Eski Coca-Cola ve 7Up formülasyonlarında kullanılmıştır; günümüzde içeceklerde kullanımı yasaktır. |
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Bu belge tıbbi tavsiye yerine geçmez. Lityum tıbbi rehberliğe göre kullanılmalıdır. Kan lityum seviyesi düzenli olarak izlenmelidir. Aşırı doz tıbbi bir acil durumdur ve derhal müdahale gerektirir. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır.
