Sodyum Tiyosülfat, Disodyum Tiyosülfat, Sodium Thiosulfate, Disodium Thiosulfate, Hyposulfite, Sodium Hyposulfite, Sodium Subsulfite, 7772-98-7
SODYUM TİYOSÜLFAT
CAS Numarası: 7772-98-7
EC Numarası (EINECS): 231-867-5
Moleküler Formül: Na₂S₂O₃
Moleküler Ağırlık: 158.11 g/mol
Kimyasal Sınıfı: İnorganik tiyosülfat tuzu
BÖLÜM 1: ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK
| Parametre |
Açıklama |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
Sodyum tiyosülfat |
| Diğer İsimler |
Disodyum tiyosülfat, Hiposülfit, Sodyum hiposülfit, Sodyum subsülfit, Tiyosülfürik asit disodyum tuzu, Hypo, Antiklor |
| CAS Numarası |
7772-98-7 |
| EC Numarası (EINECS) |
231-867-5 |
| Moleküler Formül |
Na₂S₂O₃ |
| Moleküler Ağırlık |
158.11 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı |
İnorganik tiyosülfat tuzu |
| SMILES |
[Na+].[Na+].[O-]S([O-])(=O)=S |
| Görünüm |
Renksiz kristal veya kristal toz |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal |
Katı (kristal, toz veya parçalar) |
| Form |
Susuz veya pentahidrat (Na₂S₂O₃·5H₂O) |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer / Aralık |
| Moleküler Formül |
Na₂S₂O₃ |
| Moleküler Ağırlık |
158.11 g/mol |
| Görünüm |
Renksiz kristal veya kristal toz |
| Koku |
Kokusuz |
| Yoğunluk |
1.667 g/cm³ |
| pH (50 g/L, 20°C) |
6.0 - 8.5 |
| Suda Çözünürlük |
Çözünür |
| Alkolde Çözünürlük |
Pratik olarak çözünmez |
| Termal Bozunma |
100°C üzerinde ısıtıldığında susuz forma dönüşür |
| Kararlılık |
Kararlı, çevre dostu, ucuz |
BÖLÜM 3: ÇÖZÜNÜRLÜK PROFİLİ
| Çözücü |
Çözünürlük |
Koşul |
| Su |
Çözünür |
Tüm sıcaklıklar |
| Alkol (Etanol) |
Pratik olarak çözünmez |
Oda sıcaklığı |
| Aseton |
Çözünmez |
- |
| Eter |
Çözünmez |
- |
Kritik Not: Sodyum tiyosülfat suda kolayca çözünür ancak alkol ve çoğu organik çözücüde çözünmez. Sulu çözeltisi hafif alkali ila nötr pH aralığındadır (6.0-8.5) .
BÖLÜM 4: KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKSİYONLAR
| Özellik |
Açıklama |
| Kimyasal Sınıfı |
İnorganik tiyosülfat tuzu |
| Fonksiyonel Grup |
Tiyosülfat (S₂O₃²⁻) |
| İndirgen Özellik |
Genel amaçlı indirgeyici ajan |
| Kükürt Kaynağı |
Yararlı kükürt kaynağı |
| İyot ile Reaksiyon |
İyotu indirger: 2S₂O₃²⁻ + I₂ → S₄O₆²⁻ + 2I⁻ |
| Klor ile Reaksiyon |
Kloru nötralize eder (antiklor olarak kullanılır) |
| Asit ile Reaksiyon |
Seyreltik asitlerle kükürt dioksit ve kükürt açığa çıkarır |
| Gümüş Tuzları ile Reaksiyon |
Gümüş tiyosülfat kompleksi oluşturur (fotoğrafçılıkta sabitleyici) |
4.1. Başlıca Reaksiyonlar
| Reaksiyon Tipi |
Açıklama |
| İndirgeme |
İyot, klor ve diğer oksitleyicileri indirger |
| Kompleks Oluşumu |
Gümüş, altın ve diğer metal iyonları ile kompleks oluşturur |
| Asit Bozunması |
Seyreltik asitlerde kükürt dioksit ve kükürt açığa çıkarır |
| Alkilasyon |
Alkil halojenürler ile Bunte tuzları oluşturur |
BÖLÜM 5: SAFİYET VE KALİTE SPESİFİKASYONLARI
| Parametre |
Reaktif Sınıfı |
Yüksek Saflık |
| Saflık |
≥ %98.0 |
≥ %99.0 |
| Görünüm |
Renksiz kristal |
Renksiz kristal |
| pH (50 g/L, 20°C) |
6.0 - 8.5 |
6.0 - 8.5 |
| Sülfür (S²⁻) |
≤ 50 mg/kg |
- |
| Ca |
≤ 50 mg/kg |
- |
| Fe |
≤ 50 mg/kg |
- |
| Pb |
≤ 50 mg/kg |
- |
| K |
≤ 500 mg/kg |
- |
BÖLÜM 6: BAŞLICA KULLANIM ALANLARI
6.1. Fotoğrafçılık (Geleneksel)
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Sabitleyici |
Gümüş halojenürleri çözerek görüntüyü sabitler |
Yüksek |
| Gümüş Geri Kazanımı |
Kullanılmış sabitleyici banyolardan gümüş geri kazanımı |
Yüksek |
6.2. Tıp ve Sağlık
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Siyanür Zehirlenmesi |
Rodanaz enzimi ile siyanürü tiyosiyanata dönüştürerek detoksifikasyon (NITHIODOTE) |
Yüksek |
| Kalsifilaksi |
Hemodiyaliz hastalarında tedavi |
Yüksek |
| Antidot |
Nitrit zehirlenmesi ve diğer durumlarda |
Yüksek |
6.3. Analitik Kimya
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| İyodometrik Titrasyon |
Elementel iyotun kantitatif tayini |
Yüksek |
| Klor Tayini |
Su ve atık suda klor tayini |
Yüksek |
| pH Tamponu |
Tampon çözeltilerde bileşen |
Yüksek |
6.4. Kimyasal Sentez
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Nanopartikül Sentezi |
Altın ve gümüş nanopartikül sentezi için öncül |
Yüksek |
| Organik Sentez |
Bunte tuzları, aril sülfürler, S-glikozil tiyosülfatlar |
Yüksek |
| Kükürt Kaynağı |
Bakır sülfür nanopartikülleri, karbon katotlar |
Yüksek |
6.5. Endüstriyel Uygulamalar
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Klor Giderme |
Tekstil ve kağıt endüstrisinde ağartılmış ürünlerden fazla klorun uzaklaştırılması |
Yüksek |
| Altın ve Gümüş Ekstraksiyonu |
Siyanür liçinde altın ve gümüş ekstraksiyonu |
Yüksek |
| Su Arıtma |
Klor nötralizasyonu, deklorinasyon |
Yüksek |
| Metal Kaplama |
Elektrolizsiz kaplama banyoları |
Yüksek |
6.6. Nanoteknoloji
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Lityum-Kükürt Piller |
Karbon katotlarda dopant ve aktivatör |
Yüksek |
| Kuantum Noktaları |
Nanomalzeme sentezi |
Yüksek |
| Karbon Noktaları |
Kükürt pasivasyon ajanı |
Yüksek |
BÖLÜM 7: SEKTÖREL UYGUNLUK MATRİSİ
| Sektör |
Uygunluk |
Açıklama |
| Fotoğrafçılık |
Yüksek |
Sabitleyici, gümüş geri kazanımı |
| Tıp |
Yüksek |
Siyanür zehirlenmesi antidotu, kalsifilaksi |
| Analitik Kimya |
Yüksek |
İyodometrik titrasyon, klor tayini |
| Kimyasal Sentez |
Yüksek |
Nanopartikül sentezi, organik sentez |
| Endüstriyel |
Yüksek |
Klor giderme, altın/gümüş ekstraksiyonu |
| Su Arıtma |
Yüksek |
Deklorinasyon, nötralizasyon |
| Nanoteknoloji |
Yüksek |
Piller, kuantum noktaları |
| Gıda |
Sınırlı |
İzinli değildir |
BÖLÜM 8: DİĞER İSİMLER VE TANIMLAR
| Türü |
İsim / Açıklama |
| IUPAC Adı |
Sodyum tiyosülfat |
| Ticari İsimler |
Hypo, Antiklor, Sodyum hiposülfit |
| Eşanlamlılar |
Disodyum tiyosülfat, Sodyum subsülfit, Tiyosülfürik asit disodyum tuzu |
| CAS Numarası |
7772-98-7 |
| UNSPSC Kodu |
12191603 |
| HS Kodu |
28323000 |
BÖLÜM 9: TOKSİKOLOJİ VE GÜVENLİK
| Parametre |
Değer / Açıklama |
| GHS Sınıflandırması |
Sınıflandırılmamıştır (düşük toksisite) |
| Oral LD50 (Sıçan) |
> 2,000 mg/kg |
| Cilt Tahrişi |
Tahriş edici değil |
| Göz Tahrişi |
Hafif tahriş edici |
| Soluma |
Tozu solunması tahrişe neden olabilir |
| Tıbbi Kullanım |
Siyanür zehirlenmesi için FDA onaylı (NITHIODOTE) |
| Hedef Organlar |
Gözler, solunum sistemi |
BÖLÜM 10: DEPOLAMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Sıcaklık |
Oda sıcaklığı (15-30°C) |
| Kap |
Sıkıca kapalı, orijinal ambalaj |
| Kaçınılması Gerekenler |
Güçlü asitler, güçlü oksitleyiciler, nem |
| Raf Ömrü |
24-36 ay (önerilen koşullarda) |
| Ambalaj |
25 kg torba, 50 kg varil, 1000 kg big bag |
BÖLÜM 11: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir (tehlikeli madde değil) |
| Tehlike Sınıfı |
Uygulanamaz |
| Ambalaj Grubu |
Uygulanamaz |
| Doğru Taşıma Adı |
Sodyum Tiyosülfat |
| ADR/RID |
Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu |
Düzenlenmemiştir |
| IATA (Hava) |
Düzenlenmemiştir |
| Deniz Kirletici |
Hayır |
BÖLÜM 12: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Yangın Tehlikesi |
Yanıcı değil |
| Söndürme Maddeleri |
Su sisi, CO₂, kuru kimyasal, köpük |
| Özel Tehlikeler |
Isıtıldığında kükürt oksitler (SOₓ) açığa çıkarır |
| Bozunma Ürünleri |
Kükürt oksitler, sodyum oksit |
| Koruyucu Donanım |
Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
BÖLÜM 13: KAZARA DÖKÜLME VE TEMİZLEME
| Parametre |
Bilgi |
| Kişisel Koruma |
Eldiven, koruyucu gözlük, toz maskesi |
| Havalandırma |
Havalandırmayı artırın |
| Temizleme Yöntemleri |
Toz oluşumunu önleyerek süpürün; kapalı kaplarda toplayın |
| Çevresel Önlemler |
Drenajlara girmesini önleyin |
| Atık Bertarafı |
Yerel düzenlemelere göre |
BÖLÜM 14: MEVZUAT BİLGİLERİ
| Bölge / Kurum |
Durum |
| AB REACH |
Kayıtlı |
| Türkiye KKDİK |
Kayıt zorunluluğu vardır |
| ABD TSCA |
Listelenmiştir |
| ABD FDA |
Tıbbi kullanım için onaylı (NITHIODOTE) |
| EPA |
Listelenmiştir (EPA 601 için uygun) |
| WGK (Almanya) |
1 (suya hafif tehlike) |
BÖLÜM 15: ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Sodyum Tiyosülfat |
| CAS |
7772-98-7 |
| Görünüm |
Renksiz kristal veya kristal toz |
| Moleküler Ağırlık |
158.11 g/mol |
| pH (50 g/L) |
6.0 - 8.5 |
| Ana Sektörler |
Fotoğrafçılık, tıp, analitik kimya, endüstri, nanoteknoloji |
KRİTİK UYARILAR
-
Çok Yönlü İndirgeyici: Sodyum tiyosülfat, kararlı, kokusuz, çevre dostu ve ucuz bir indirgeyici ajandır . İyot, klor ve diğer oksitleyicileri indirgeme özelliği ile analitik kimyada temel bir reaktiftir .
-
Tıbbi Önemi - Siyanür Antidotu: Sodyum tiyosülfat, FDA onaylı bir siyanür zehirlenmesi antidotudur (NITHIODOTE). Rodanaz enzimi ile siyanürü toksik olmayan tiyosiyanata dönüştürerek detoksifikasyon sağlar .
-
Analitik Kimyada Temel Reaktif: İyodometrik titrasyonlarda elementel iyodun kantitatif tayini için standart reaktiftir . Ayrıca su ve atık suda klor tayininde kullanılır.
-
Gümüş ve Altın Ekstraksiyonu: Siyanür liç prosesinde altın ve gümüş ekstraksiyonunda kullanılır . Gümüş iyonları ile kararlı kompleks oluşturma özelliği fotoğrafçılıkta sabitleyici olarak kullanılmasını sağlar.
-
Nanoteknolojide Artan Kullanım: Nanopartikül sentezinde (altın, gümüş, bakır sülfür) öncül ve kükürt kaynağı olarak kullanılır . Lityum-kükürt pillerde karbon katotların doplanmasında ve aktive edilmesinde rol oynar.
-
Endüstriyel Klor Giderme: Tekstil ve kağıt endüstrisinde ağartılmış ürünlerden fazla klorun uzaklaştırılmasında "antiklor" olarak kullanılır .
-
Formlar: Susuz (Na₂S₂O₃) ve pentahidrat (Na₂S₂O₃·5H₂O) formlarında bulunur. Pentahidrat, 100°C üzerinde ısıtılarak susuz forma dönüştürülebilir .
-
Alkolde Çözünmezlik: Suda çözünür ancak alkolde pratik olarak çözünmez . Bu özellik, saflaştırma işlemlerinde kullanılır.
-
Güvenlik: Düşük toksisiteli bir bileşiktir. Ancak toz halinde solunması tahrişe neden olabilir. Uygun KKD kullanımı önerilir.
-
Asit Hassasiyeti: Seyreltik asitlerle reaksiyona girerek kükürt dioksit ve kükürt açığa çıkarır. Depolama sırasında asitlerden uzak tutulmalıdır.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Kullanıcı, ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle sorumludur. Sodyum Tiyosülfat ile çalışırken tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır.
