Çinko Sülfat, Zinc Sulfate, Çinko Vitriol, Zinc Vitriol, Zinc Sulfate Monohydrate, Hexahydrate, Pentahydrate, Anhydrous, 7733-02-0
ÇİNKO SÜLFAT (ZnSO₄)
Zinc Sulfate / Çinko Vitriyol / Beyaz Kezzap
CAS Numarası: 7733-02-0 (Susuz)
EC Numarası: 231-793-3
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Çinko Sülfat |
| Diğer İsimleri |
Çinko vitriyol, Beyaz kezzap, Sülfürik asit çinko tuzu, Zinc sulfate |
| Kimyasal Formülü |
ZnSO₄ |
| Molekül Ağırlığı |
161.47 g/mol |
| CAS Numarası (Susuz) |
7733-02-0 |
| EC Numarası (EINECS) |
231-793-3 |
| HS Kodu |
2833.29 |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz veya renksiz kristaller |
| Koku |
Kokusuz |
2. ÇİNKO SÜLFAT FORMLARI
| Form |
Formül |
CAS Numarası |
Molekül Ağırlığı |
Zn İçeriği |
Görünüm |
| Susuz |
ZnSO₄ |
7733-02-0 |
161.47 g/mol |
~%40.5 |
Beyaz toz |
| Monohidrat |
ZnSO₄·H₂O |
7446-19-7 |
179.47 g/mol |
~%36.5 |
Beyaz kristal toz |
| Hekzahidrat |
ZnSO₄·6H₂O |
13986-24-8 |
269.56 g/mol |
~%24.3 |
Beyaz kristaller |
| Heptahidrat |
ZnSO₄·7H₂O |
7446-20-0 |
287.56 g/mol |
~%22.7 |
Beyaz kristaller |
3. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Susuz |
Monohidrat |
Heptahidrat |
| Fiziksel Hali (20°C) |
Katı (toz) |
Katı (kristal toz) |
Katı (kristaller) |
| Görünüm |
Beyaz ila renksiz toz |
Beyaz kristal toz |
Beyaz kristaller |
| Molekül Ağırlığı |
161.47 g/mol |
179.47 g/mol |
287.56 g/mol |
| Yoğunluk (20°C) |
~3.8 g/cm³ |
3.54 g/cm³ |
1.96 g/cm³ |
| Erime Noktası |
~680 °C (bozunur) |
100 °C (H₂O kaybeder) |
100 °C (H₂O kaybeder) |
| Kaynama Noktası |
Bozunur |
Bozunur |
Bozunur |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
~101 g/100 mL |
~54 g/100 mL |
~96 g/100 mL |
| Alkolde Çözünürlük |
Çözünmez |
Çözünmez |
Çözünmez |
| pH (%5 çözelti) |
4.0 – 6.0 |
4.0 – 6.0 |
4.0 – 6.0 |
| Higroskopiklik |
Yüksek |
Hafif |
Orta (efloresan) |
4. KULLANIM ALANLARI
4.1. Tarım (Mikrobesin Gübresi) – Birincil Kullanım
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Mikrobesin Gübresi |
Bitki büyümesi için çinko sağlar |
| Toprak Uygulaması |
Topraklarda çinko eksikliğini düzeltir (özellikle buğday, patates, mısır) |
| Yaprak Spreyi |
Eksiklik belirtilerinin hızlı düzeltilmesi |
| Gübre Karışımı |
NPK gübrelerinin bileşeni |
| Şelatlı Çinko Üretimi |
EDTA-Zn ve diğer şelatlar için hammadde |
4.2. Hayvan Yemi (Mikrobesin Takviyesi)
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Yem Katkısı |
Hayvan sağlığı için gerekli çinkoyu sağlar |
| Üreme |
Üreme sağlığı için kritiktir |
| Toynak Sağlığı |
Hayvanlarda toynak bütünlüğünü destekler |
| Emzirme |
Süt üretimini destekler |
| Bağışıklık Fonksiyonu |
Bağışıklık sistemi için gereklidir |
4.3. Kimya Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Flotasyon Prosesleri |
Mineral işlemede köpük flotasyonu |
| Kimyasal Sentez |
Çinko bileşikleri için hammadde |
| Odun Hamuru Ağartma |
Tiyoüre dioksit ile modifiye edilerek |
| Katalizör |
Organik sentezde katalizör |
| Elektrolit |
Çinko kaplama ve elektrokaplama banyolarında |
4.4. İlaç Sanayi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Etken Madde |
Monohidrat formu bazı ilaçlarda |
| Yara İyileşmesi |
Yara iyileşmesini ve doku onarımını destekler |
| Metabolizma Desteği |
Metabolik prosesler için gereklidir |
| Çinko Takviyeleri |
Oral çinko tabletler ve kapsüller |
4.5. Ahşap Koruma
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Kromlanmış Çinko Sülfat |
Termit ve mantar saldırılarına karşı emprenye |
| Ahşap İşleme |
Ahşabı çürümeye karşı korur |
4.6. Su Arıtma
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Koagülasyon Yardımcısı |
Askıda katı maddelerin uzaklaştırılmasına yardımcı olur |
| Fosfat Giderimi |
Fosfatları çöktürür |
| Korozyon İnhibitörü |
Bazı soğutma suyu formülasyonlarında |
4.7. Gıda Takviyeleri
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Çinko Zenginleştirme |
Çinko glukonat ile modifiye edilerek veya doğrudan mikro besin kaynağı olarak |
| Diyet Takviyeleri |
Oral çinko takviyeleri |
4.8. Veterinerlik
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Ayak Çürüğü Tedavisi |
İyot veya kuaterner amonyum antiseptikleri ile birlikte çinko sülfat çözeltileri |
5. SEKTÖREL UYGUNLUK
| Sektör |
Uygunluk |
Notlar |
| Tarım |
Yüksek |
Gübre, çinko eksikliği giderimi |
| Hayvan Besleme |
Yüksek |
Yem katkısı, toynak sağlığı |
| Kimya Endüstrisi |
Yüksek |
Flotasyon, sentez, ağartma |
| İlaç Sanayi |
Yüksek |
Etken madde, metabolizma desteği |
| Ahşap Koruma |
Yüksek |
Termit ve mantar önleyici |
| Su Arıtma |
Yüksek |
Arıtma prosesleri |
| Gıda/Kozmetik |
Uygun değil |
Direkt kullanım yasak; sadece takviye formunda |
| Veterinerlik |
Yüksek |
Ayak çürüğü tedavisi |
6. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (TİPİK)
| Parametre |
Gübre Sınıfı |
Yem Sınıfı |
Teknik Sınıf |
Yüksek Saflık |
| Saflık (ZnSO₄) |
≥ %98.0 |
≥ %98.0 |
≥ %99.0 |
≥ %99.63 |
| Çinko (Zn) İçeriği |
≥ %35.0 |
≥ %35.0 |
≥ %35.5 |
≥ %36.0 |
| Klorür (Cl) |
≤ %0.05 |
≤ %0.05 |
≤ %0.02 |
≤ %0.01 |
| Demir (Fe) |
≤ %0.01 |
≤ %0.01 |
≤ %0.005 |
≤ %0.002 |
| Kurşun (Pb) |
≤ %0.005 |
≤ %0.002 |
≤ %0.001 |
≤ %0.0005 |
| Arsenik (As) |
≤ %0.0005 |
≤ %0.0005 |
≤ %0.0002 |
≤ %0.0001 |
| Kadmiyum (Cd) |
≤ %0.001 |
≤ %0.001 |
≤ %0.0005 |
≤ %0.0002 |
| Cıva (Hg) |
– |
≤ %0.0001 |
– |
– |
| Suda Çözünmeyenler |
≤ %0.05 |
≤ %0.05 |
≤ %0.02 |
≤ %0.01 |
| pH (%5 çözelti) |
4.0 – 6.0 |
4.0 – 6.0 |
4.0 – 6.0 |
4.0 – 6.0 |
7. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı variller, plastik torbalar) |
| Korunması Gerekenler |
Nem, kuvvetli bazlar, kuvvetli oksitleyiciler |
| Raf Ömrü |
12-24 ay (açılmamış orijinal ambalajında uygun depolamada) |
| Higroskopiklik |
Susuz form yüksek derecede higroskopiktir; hidratlar daha az hassastır |
| Geçimsiz Maddeler |
Kuvvetli bazlar (Zn(OH)₂ çöktürür), kuvvetli oksitleyiciler |
| Ambalaj Seçenekleri |
25 kg torba, 50 kg varil, 1000 kg IBC, 500 kg/1000 kg FIBC (büyük torbalar) |
8. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
| Akut Toksisite (Oral) |
Kategori 4 (H302) |
| Ciddi Göz Hasarı |
Kategori 1 (H318) |
| Cilt Tahrişi |
Kategori 2 (H315) |
| Kronik Sucul Toksisite |
Kategori 1 (H410) |
Zararlılık İfadeleri (H-Codes)
| Kod |
İfade |
| H302 |
Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 |
Cilt tahrişine neden olur |
| H318 |
Ciddi göz hasarına neden olur |
| H410 |
Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler gösterir |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
En az 15 dakika bol su ve sabunla yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. |
| Göz Teması |
En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Kusturmayın. Ağzı çalkalayın. Su için. Derhal tıbbi yardım alın. |
9. ÖZET
Çinko Sülfat (ZnSO₄, CAS 7733-02-0) , beyaz kristal toz formunda, suda yüksek çözünürlüğe sahip, hafif asidik bir inorganik bileşiktir. Susuz form ve hidrat formları (monohidrat, hekzahidrat, heptahidrat) bulunur. Susuz form en yüksek çinko içeriğine (~%40.5) sahiptir.
Temel Özellikler (Susuz):
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Beyaz toz |
| Molekül Ağırlığı |
161.47 g/mol |
| Çinko İçeriği |
~%40.5 |
| Yoğunluk |
~3.8 g/cm³ |
| Çözünürlük |
~101 g/100 mL su |
| Higroskopiklik |
Yüksek |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör |
Uygulamalar |
| Tarım |
Mikrobesin gübresi (toprak, yaprak) |
| Hayvan Yemi |
Eser mineral takviyesi |
| Kimya Endüstrisi |
Flotasyon, sentez, ağartma |
| İlaç |
Etken madde, çinko takviyeleri |
| Ahşap Koruma |
Termit ve mantar önleyici |
| Su Arıtma |
Koagülasyon yardımcısı, fosfat giderimi |
| Veterinerlik |
Ayak çürüğü tedavisi |
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun.
