Çinko Sitrat, Zinc Citrate, Trizinc Dihydrate, Trizinc Trihydrate, ​​​​​​​546-46-3

Çinko Sitrat, Zinc Citrate, Trizinc Dihydrate, Trizinc Trihydrate, 546-46-3

1. Kimyasal Yapı ve Özellikler

• Molekül Formülü: C₁₂H₁₀O₁₄Zn₃

• Molekül Ağırlığı: 574.37 g/mol

• CAS Numarası: 546-46-3

• Yapısı: Çinko Sitrat, sitrik asidin trikarboksilat yapısına bağlı üç çinko iyonu içerir. Bu nedenle “trizinc tuzu” olarak da bilinir.

• Hidrasyon Formları: Dihidrat (2 sulu) ve Trihidrat (3 sulu) formları bulunur. Bu formlar kristal yapıda su moleküllerinin bağlanma durumuna göre değişir.

Fiziksel Özellikler

• Görünüm: Beyaz, ince toz formunda.

• Çözünürlük:

  • Suda düşük çözünürlük (bu yüzden biyoyararlanımı sınırlı olabilir).

  • Seyreltik mineral asitlerde (ör. sülfürik asit) çözünür.

  • Alkali hidroksit çözeltilerinde (ör. Ca(OH)₂, Mg(OH)₂) çözünür.

• Çinko İçeriği: Uygun üretim şartlarında %31’e kadar çıkabilir. Bu oran, çinko takviyeleri arasında oldukça yüksektir.

2. Biyolojik Önemi

• Çinko Elementi: İnsan vücudu için esansiyel bir mineraldir. Vücut tarafından sentezlenemez, dışarıdan alınması gerekir.

• Bağışıklık Sistemi: Çinko, T-lenfositlerin aktivasyonu ve bağışıklık hücrelerinin fonksiyonları için kritik rol oynar.

• Metabolik Fonksiyonlar:

  • DNA ve RNA sentezinde görev alır.

  • Hücre bölünmesi ve büyümesi için gereklidir.

  • Kemik sağlığı, doğurganlık ve üreme fonksiyonlarında etkilidir.

• Çinko Kaybı: Yüksek terleme yaşayan kişilerde çinko kaybı artar. Bu nedenle sporcular ve ağır işçiler için çinko takviyesi önemlidir.

• Deride Yoğunluk: İnsan vücudunda çinkonun en çok bulunduğu yer deridir. Bu da cilt sağlığı ve yara iyileşmesi açısından önem taşır.

3. Endüstriyel ve Ticari Kullanım Alanları

• Gıda Takviyeleri:

  • Tablet ve kapsül formunda çinko suplementleri.

  • Yüksek biyoyararlanım için tercih edilen formlar arasında yer alır.

• İlaç Sektörü:

  • Boğaz pastilleri (çinko glukonat ile birlikte en çok kullanılan form).

  • Antienflamatuvar ilaçlarda bağışıklık sistemini destekleyici hammadde.

• Ağız ve Diş Sağlığı:

  • Gargara ve diş macunlarında plak önleyici ajan.

  • Antibakteriyel özellikleri sayesinde ağız bakım ürünlerinde kullanılır.

• Kozmetik:

  • Antibakteriyel ajan olarak bazı krem ve losyonlarda.

  • Cilt sağlığını destekleyici formülasyonlarda.

4. Çözünürlük ve Karşılaştırmalar

• Çinko Sitrat: Suda düşük çözünürlük, ancak yüksek çinko içeriği (%31).

• Çinko Glukonat: Daha yüksek çözünürlük, bu nedenle biyoyararlanımı daha iyi olabilir.

• Çinko Oksit: Çözünürlüğü düşük, ancak bazı formülasyonlarda tercih edilir.

Bu karşılaştırma, üreticilerin hangi formu hangi amaçla seçtiğini açıklıyor:

• Sitrat: Yüksek çinko içeriği → güçlü suplementler.

• Glukonat: Daha iyi çözünürlük → hızlı emilim gereken ürünler.

• Oksit: Stabilite → uzun raf ömrü gereken ürünler.

5. Üretim ve Kalite

• Üretim Şartları: Çinko sitratın saflığı ve çinko içeriği üretim koşullarına bağlıdır.

• Kalite Kontrol:

  • Çinko içeriği titrasyon veya ICP-MS ile ölçülür.

  • Hidrasyon formu (dihidrat/trihidrat) XRD veya TGA ile belirlenir.

• Regülasyon: Gıda takviyesi ve kozmetik ürünlerde kullanılabilmesi için uluslararası standartlara (FDA, EFSA, Türk Gıda Kodeksi) uygun olmalıdır.

6. Özet

Çinko Sitrat, yüksek çinko içeriği (%31), bağışıklık sistemini destekleyici etkisi ve geniş kullanım alanlarıyla hem sağlık sektöründe hem de kozmetik ve gıda takviyelerinde kritik bir hammaddedir. Düşük çözünürlüğüne rağmen güçlü mineral desteği sağlar. Dihidrat ve trihidrat formlarıyla piyasada bulunur.