İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderTrisodyum Sitrat, Trisodium Citrate, Sodyum Sitrat, Trisodium Citrate Anhydrous, Trisodium Citrate Dihydrate, Lemon Salt, E331, 68-04-2, 6132-04-3
TRİSODYUM SİTRAT (SODYUM SİTRAT)
ÜRÜN TANIMLAYICI BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Trisodyum Sitrat |
| Kimyasal Adı (IUPAC) | Trisodyum 2-hidroksipropan-1,2,3-trikarboksilat |
| Eşanlamlılar (Türkçe) | Sodyum Sitrat, Limon Tuzu, Eritme Tuzu, Sitrat |
| Eşanlamlılar (İngilizce) | Trisodium Citrate, Sodium Citrate, Citric Acid Trisodium Salt, Lemon Salt, Melting Salt |
| CAS Numaraları | 68-04-2 (Anhidrat), 6132-04-3 (Dihidrat) |
| EC Numarası (EINECS) | 200-675-3 |
| E Kodu | E331 |
| Moleküler Formül | Na₃C₆H₅O₇·nH₂O |
| Moleküler Ağırlık | 258.06 g/mol (Anhidrat) / 294.10 g/mol (Dihidrat) |
| Görünüm | Renksiz, beyaz kristal toz; kokusuz |
KİMYASAL YAPI
Trisodyum Sitrat
CH₂—COO⁻Na⁺
|
HO—C—COO⁻Na⁺
|
CH₂—COO⁻Na⁺
Moleküler Formül: Na₃C₆H₅O₇·nH₂O
SMILES: [Na+].[Na+].[Na+].OC@@(CC([O-])=O)C([O-])=O
InChI: InChI=1S/C6H8O7.3Na/c7-3(8)1-6(13,5(11)12)2-4(9)10;;;/h13H,1-2H2,(H,7,8)(H,9,10)(H,11,12);;;/q;3*+1/p-3
InChIKey: HRXKRNGNAMMEHJ-UHFFFAOYSA-K
Yapı: Sitrik asidin trisodyum tuzu; Üç sodyum iyonu (Na⁺) ile sitrat anyonundan oluşur; Tribazik tuz; Güçlü tamponlama kapasitesi; Metal iyonlarıyla şelat oluşturabilir.
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Trisodyum Sitrat |
| Kimyasal Adı (IUPAC) | Trisodyum 2-hidroksipropan-1,2,3-trikarboksilat |
| Eşanlamlılar (Türkçe) | Sodyum Sitrat, Limon Tuzu, Eritme Tuzu, Sitrat |
| Eşanlamlılar (İngilizce) | Trisodium Citrate, Sodium Citrate, Citric Acid Trisodium Salt, Lemon Salt, Melting Salt |
| CAS Numaraları | 68-04-2 (Anhidrat), 6132-04-3 (Dihidrat) |
| EC Numarası (EINECS) | 200-675-3 |
| E Kodu | E331 |
| Moleküler Formül | Na₃C₆H₅O₇·nH₂O |
| Moleküler Ağırlık | 258.06 g/mol (Anhidrat) / 294.10 g/mol (Dihidrat) |
| Kimyasal Sınıfı | Organik tuz; Sodyum tuzu; Sitrat; Tribazik tuz |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (kristal toz) |
| Koku | Kokusuz |
| Renk | Renksiz, beyaz |
| Tat | Serinlik veren, tuzlu, hafif ekşimsi |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Anhidrat | Dihidrat | Test Metodu / Not |
|---|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz, kristal toz | Renksiz ila beyaz kristaller | Görsel |
| Koku | Kokusuz | Kokusuz | Olfaktometrik |
| Moleküler Ağırlık | 258.06 g/mol | 294.10 g/mol | Hesaplanmış |
| Yoğunluk (20°C) | 1.76 g/cm³ | ~1.70 g/cm³ | ASTM D4052 |
| Erime Noktası | >150°C (bozunur) | ~150°C (suyunu kaybeder) | DSC |
| pH (%5 Çözelti, 20°C) | 7.5 – 9.0 (ortalama 8.5) | 7.5 – 9.0 (ortalama 8.5) | pH Metre |
| Suda Çözünürlük (20°C) | ~72 g/100 mL | ~72 g/100 mL | Genel Metot |
| Suda Çözünürlük (Sıcaklığa Bağlı) | Sıcaklıkla artar | Sıcaklıkla artar | – |
| Etanolde Çözünürlük | Hemen hemen çözünmez | Hemen hemen çözünmez | Genel Metot |
| Higroskopiklik | Düşük | Düşük | – |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır | Normal koşullarda kararlıdır | – |
| Bozunma (Isıtma) | >150°C'de su kaybı ve bozunma | ~150°C'de su kaybı | – |
| Gözeneklilik | ~%15 (taşıyıcı uygulamalar için) | – | – |
BÖLÜM 3: TRİSODYUM SİTRAT FORMLARI
| Form | Formül | CAS Numarası | Moleküler Ağırlık | Görünüm | Birincil Kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| Anhidrat | Na₃C₆H₅O₇ | 68-04-2 | 258.06 g/mol | Beyaz kristal toz | Taşıyıcı, stabilizatör, endüstriyel uygulamalar |
| Dihidrat | Na₃C₆H₅O₇·2H₂O | 6132-04-3 | 294.10 g/mol | Renksiz kristaller | Peynir üretimi (emülsiyonlaştırıcı), gıda |
| Monohidrat | Na₃C₆H₅O₇·H₂O | Değişken | 276.09 g/mol | Beyaz kristal toz | Özel uygulamalar |
BÖLÜM 4: KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKTİVİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Karakter | Tribazik organik tuz; Zayıf baz (konjuge baz); Güçlü tamponlama kapasitesi; Şelat oluşturucu |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır; 150°C üzerinde suyunu kaybederek ayrışır; Higroskopik değildir |
| Reaktivite | Metal iyonlarıyla (Ca²⁺, Mg²⁺, Fe²⁺, Pb²⁺) kompleks oluşturur; Asitlerle sitrik asit oluşturmak üzere reaksiyona girer; Oksitleyici ve indirgeyici ajanlarla uyumsuzdur |
| Geçimsiz Maddeler | Güçlü asitler (sitrik asit oluşumu), güçlü oksitleyiciler, güçlü indirgeyiciler |
| Polimerizasyon | Polimerleşmez |
| Bozunma Ürünleri (Isıtma) | Sodyum karbonat, karbon dioksit, su (yüksek sıcaklıklarda) |
| Asit Reaksiyonu | Na₃C₆H₅O₇ + 3HCl → C₆H₈O₇ (sitrik asit) + 3NaCl |
| Kompleks Oluşumu | Ca²⁺, Mg²⁺, Fe²⁺ ile kararlı şelatlar oluşturur (sitrat kompleksleri) |
| Tamponlama | pH 3-6 aralığında etkili tampon; Kan ve idrar pH'ını düzenler |
| Hidroliz | Suda tamamen iyonlaşarak Na⁺ ve sitrat iyonları verir |
| Çözünme Isısı | Hafif ekzotermik (çözünme) |
BÖLÜM 5: ÜRETİM YÖNTEMLERİ
Yöntem 1: Sitrik Asit Nötralizasyonu
Reaksiyon: C₆H₈O₇ (sitrik asit) + 3NaOH → Na₃C₆H₅O₇ + 3H₂O
Açıklama: Sitrik asit, sodyum hidroksit (NaOH) veya sodyum karbonat (Na₂CO₃) ile nötralize edilir; Çözelti kristallendirilir; Anhidrat veya dihidrat formu elde etmek için kristalizasyon koşulları kontrol edilir. En yaygın endüstriyel yöntemdir.
Yöntem 2: Fermantasyon ve Nötralizasyon
Proses: Şeker → Sitrik asit (fermantasyon) → Nötralizasyon → Trisodyum sitrat
Açıklama: Şeker, Aspergillus niger ile fermantasyona tabi tutularak sitrik asit üretilir; Sitrik asit, sodyum hidroksit ile nötralize edilir; Saflaştırma ve kristalizasyon ile ürün elde edilir.
Yöntem 3: Dihidrat Üretimi
Proses: Trisodyum sitrat çözeltisi → Kontrollü kristalizasyon → Dihidrat kristalleri
Açıklama: Trisodyum sitrat çözeltisi, belirli sıcaklık ve konsantrasyon koşullarında kristallendirilir; Dihidrat formu (Na₃C₆H₅O₇·2H₂O) elde edilir; Gıda ve peynir üretiminde kullanılır.
Yöntem 4: Anhidrat Üretimi
Proses: Dihidrat → Isıtma (120-150°C) → Anhidrat
Açıklama: Dihidrat formu, 120-150°C'de ısıtılarak suyu uzaklaştırılır; Anhidrat formu (Na₃C₆H₅O₇) elde edilir; Endüstriyel ve farmasötik uygulamalarda kullanılır.
BÖLÜM 6: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER VE ETKİ MEKANİZMASI
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Tamponlama Ajanı | pH 3-6 aralığında etkili tampon; Kan ve idrardaki aşırı asidi nötralize eder; İlaç formülasyonlarında pH düzenleyici olarak görev yapar |
| Şelat Oluşturucu | Ca²⁺, Mg²⁺, Fe²⁺, Pb²⁺ gibi metal iyonlarıyla kararlı kompleksler oluşturur; Kan transfüzyonlarında pıhtılaşmayı önler (kalsiyum iyonlarını bağlar); Su sertliğini giderir |
| Emülsiyonlaştırıcı | Yağ-su sistemlerinde emülgatör olarak görev alır; Peynir üretiminde yağ ve suyun homojen dağılımını sağlar; Gıda ürünlerinde kıvam ve doku iyileştirir |
| Asitlik Düzenleyici | Gıda ürünlerinde pH'ı kontrol eder; Tat ve asitlik profillerini düzenler; Koruyucu etkinliği artırır |
| Antikoagülan | Kan örneklerinde ve transfüzyonlarda pıhtılaşmayı önler; Ca²⁺ iyonlarını bağlayarak pıhtılaşma kaskadını inhibe eder |
| Nem Kontrolü / Topaklanma Önleyici | Toz topaklanmasını önler; Raf ömrünü uzatır; Toz ürünlerde akışkanlığı iyileştirir |
| Enzimatik Esmerleşme Önleyici | Patates ve sebzelerde enzimatik esmerleşmeyi önler; Polifenol oksidaz enzimini inhibe eder; Renk stabilitesini korur |
| Alkanize Edici | Metabolik asidoz tedavisinde kullanılır; Kan ve idrardaki aşırı asidi nötralize eder |
| Taşıyıcı Madde | Anhidrat formu ~%15 gözeneklidir; Sıvı emdirme uygulamalarında taşıyıcı olarak kullanılır |
BÖLÜM 7: BAŞLICA KULLANIM ALANLARI
| Sektör / Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| Gıda Endüstrisi | Asitlik düzenleyici, emülgatör, koruyucu | Peynir (dilimlenmiş peynirde dihidrat formu), reçel, dondurma, jöle, şekerleme; Gazlı içecekler, şarap, enerji içecekleri; Patates ve sebzelerde esmerleşme önleyici; Bebek maması; Orta nemli pişmiş gıdalar |
| İlaç ve Tıbbi Kullanım | Antikoagülan, tamponlama, alkanize edici | Kan transfüzyonlarında pıhtılaşma önleyici; İlaç formülasyonlarında pH düzenleyici; Metabolik asidoz tedavisi; Diüretik, balgam söktürücü ve damla ilaçlarda yardımcı madde |
| Endüstriyel Kullanım | Deterjan, şelat oluşturucu, temizlik | Fosfat içermeyen deterjan formülasyonları; Siyanürsüz elektro kaplama; Antifriz (glikol termal stabilizasyonu); Magnezyum bazlı temizleme sistemleri |
| Kozmetik | Stabilite artırıcı, koruyucu, pH düzenleyici | Cilt bakım ürünleri; Saç bakım ürünleri; pH tamponlama |
| Su Arıtma | Şelat oluşturucu, kireç önleyici | Sert su giderimi; Kireçlenme önleme; Borulu sistemlerde tortu kontrolü |
| Fotografi | Yardımcı kimyasal | Geliştirme banyoları; Sabitleme çözeltileri |
BÖLÜM 8: KALİTE SPESİFİKASYONLARI
| Parametre | Gıda Sınıfı (E331) | Farmasötik Sınıf (USP/EP) | Teknik Sınıf | Test Metodu |
|---|---|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz kristal toz | Beyaz kristal toz | Beyaz kristal toz | Görsel |
| Tayin (Na₃C₆H₅O₇) | ≥ %99.0 | ≥ %99.5 | ≥ %98.0 | Titrimetrik |
| pH (%5 Çözelti) | 7.5 – 9.0 | 7.5 – 9.0 | 7.5 – 9.0 | pH Metre |
| Nem İçeriği | ≤ %1.0 (anhidrat) | ≤ %1.0 (anhidrat) | ≤ %2.0 (anhidrat) | Gravimetrik |
| Ağır Metaller (Pb Olarak) | ≤ 10 ppm | ≤ 5 ppm | ≤ 20 ppm | AAS / ICP |
| Arsenik (As) | ≤ 3 ppm | ≤ 1 ppm | ≤ 5 ppm | AAS / ICP |
| Demir (Fe) | ≤ 10 ppm | ≤ 5 ppm | ≤ 20 ppm | AAS / ICP |
| Kurşun (Pb) | ≤ 5 ppm | ≤ 2 ppm | ≤ 10 ppm | AAS / ICP |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0.01 | ≤ %0.01 | ≤ %0.05 | Gravimetrik |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.01 | ≤ %0.01 | ≤ %0.05 | Titrimetrik |
| Okzalat (C₂O₄) | ≤ %0.01 | ≤ %0.005 | – | Titrimetrik |
| Partikül Boyutu | Müşteri gereksinimine göre | Müşteri gereksinimine göre | Müşteri gereksinimine göre | Elek / Lazer |
| Su (Kristalizasyon) | – | – | – | Karl Fischer |
BÖLÜM 9: TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | ~ 6,000 – 10,000 mg/kg (çok düşük toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite | Tahriş edici değil |
| Akut İnhalasyon Toksisitesi | Hafif tahriş (toz) |
| Cilt Tahrişi | Tahriş edici değil |
| Göz Tahrişi | Hafif tahriş edici (toz) |
| Kronik Toksisite | Toksik değil; GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) statüsü |
| Kanserojenite | Kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenite | Mutajen değildir |
| Üreme Toksisitesi | Üreme toksik değildir |
| Hedef Organlar | Yok (toksik değil) |
| Mesleki Maruziyet Limiti (8s TWA) | Belirlenmemiştir (tehlikesiz toz) |
| Özel Toksisite Notu | Toksik değil; FDA GRAS statüsü; WHO JECFA onaylı; Gıda katkı maddesi E331; Yüksek dozlarda hafif laksatif etki görülebilir; Alerjen değildir; Glutensizdir |
BÖLÜM 10: GHS SINIFLANDIRMASI VE ETİKETLEME
GHS Sınıflandırması (CLP ve UN GHS ile uyumlu):
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır | – | – |
SİNYAL KELİMESİ: YOK (tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır)
Tehlike Piktogramları: YOK
Zararlılık İfadeleri (H-Codes): GHS düzenlemeleri kapsamında tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır.
NFPA 704 Tehlike Sınıflandırması:
| Sağlık | Yanıcılık | Reaktivite | Özel |
|---|---|---|---|
| 1 | 0 | 0 | - |
| (Hafif sağlık tehlikesi – toz) | (Yanıcı değil) | (Kararlı) | (Yok) |
EU Risk & Safety Phrases (Eski Sistem): Sınıflandırılmamıştır
BÖLÜM 11: ÖNLEM İFADELERİ (P-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının |
| P264 | Kullandıktan sonra elleri iyice yıkayın |
| P271 | Sadece açık havada veya iyi havalandırılmış alanda kullanın |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın |
| P302+P352 | CİLT ile temasında: Bol sabun ve su ile yıkayın |
| P304+P340 | SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve solunum için rahat bir pozisyonda tutun |
| P305+P351+P338 | GÖZ ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın ve durulamaya devam edin |
| P312 | Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİ/doktor arayın |
| P332+P313 | Cilt tahrişi oluşursa: Tıbbi yardım/öneri alın |
| P337+P313 | Göz tahrişi devam ederse: Tıbbi yardım/öneri alın |
| P362+P364 | Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış alanda depolayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P501 | İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası mevzuata uygun şekilde bertaraf edin |
BÖLÜM 12: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Hemen temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi (toz inhalasyonu) gelişirse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Bol sabun ve su ile yıkayın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Kontakt lensleri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Bol su için. Genellikle toksik değildir. Büyük miktarlar yutulursa (laksatif etki) ve semptomlar oluşursa tıbbi yardım alın. |
BÖLÜM 13: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değildir. Yanmaz. |
| Yangın Sırasında Oluşan Tehlikeler | Yüksek sıcaklıklarda toksik sodyum oksit dumanları ve karbon oksitler açığa çıkarabilir |
| Uygun Söndürücüler | Çevredeki yangın için uygun söndürücü maddeler. Su sisi, CO₂, kuru kimyasal toz, köpük. |
| Uygunsuz Söndürücüler | Yok |
| Özel Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi (çevredeki yangın için). |
| Özel Önlemler | Tozun kanalizasyona ve su yollarına girmesini önleyin. |
BÖLÜM 14: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Anhidrat | Dihidrat |
|---|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; Nemden ve direkt güneş ışığından koruyun | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; Nemden ve direkt güneş ışığından koruyun |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplar (PE torbalar, fiber variller) | Sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplar (PE torbalar, fiber variller) |
| Korunması Gerekenler | Nem, güçlü asitler, güçlü oksitleyiciler | Nem, güçlü asitler, güçlü oksitleyiciler, yüksek sıcaklık (kristal suyu kaybeder) |
| Raf Ömrü | 24 – 48 ay (açılmamış orijinal ambalajında, uygun depolama koşullarında) | 24 – 48 ay (açılmamış orijinal ambalajında, uygun depolama koşullarında) |
| Kararlılık Notu | Normal koşullarda kararlıdır; Higroskopik değildir; Açıldıktan sonra kabı sıkıca kapalı tutun | Normal koşullarda kararlıdır; Higroskopik değildir; Yüksek sıcaklıkta kristal suyunu kaybederek anhidrata dönüşür |
| Özel Depolama Gereksinimleri | Kuru, iyi havalandırılmış depoda saklayın; Asitlerden ayrı depolayın | Kuru, iyi havalandırılmış depoda saklayın; Asitlerden ayrı depolayın; Sıcaklık <30°C'de saklayın |
BÖLÜM 15: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Çok Katmanlı Kağıt Torba | 10 kg, 20 kg, 25 kg | PE astarlı kraft kağıt torba (neme dayanıklı) |
| Plastik Torba | 5 kg, 10 kg, 25 kg | PE torba (iç astarlı, sızdırmaz, neme dayanıklı) |
| Fiber Varil | 20 kg, 25 kg | PE astarlı fiber levha |
| Plastik Varil | 25 kg, 50 kg | HDPE / Polipropilen (neme dayanıklı) |
| FIBC / Big Bag | 500 kg, 1000 kg | PE astarlı, neme dayanıklı PP dokuma torba |
| Küçük Ambalaj | 1 kg, 5 kg | Folyo astarlı plastik torbalar (laboratuvar/numune) |
BÖLÜM 16: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| Tehlike Sınıfı | Uygulanabilir değil |
| Ambalaj Grubu | Uygulanabilir değil |
| ADR/RID | Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| IATA (Hava) | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Taşıma Sıcaklığı | Ortam sıcaklığı; Nemden koruyun |
BÖLÜM 17: DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | REACH kayıtlı; Gıda katkısı E331; Farmasötik yardımcı madde (Ph.Eur.); Kozmetik içerik onaylı |
| ABD (TSCA) | Listelenmiş (TSCA Envanteri) |
| ABD (FDA) | GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) – 21 CFR 184.1751; Gıda katkısı; Farmasötik yardımcı madde (USP-NF) |
| ABD (EPA) | Tehlikeli madde olarak düzenlenmemiştir |
| Türkiye | Gıda katkısı E331 (Gıda Kodeksi); Farmasötik yardımcı madde; Kozmetik içerik onaylı; KKDIK yönetmeliğine tabidir |
| IARC | Sınıflandırılmamıştır (toksik değil, kanserojen değil) |
| NTP | Listelenmemiştir |
| OSHA | Toksik veya kanserojen madde olarak düzenlenmemiştir |
| California (Prop 65) | Listelenmemiştir |
| WHO JECFA | Onaylı (Değerlendirme No. 773) |
| FCC (Gıda Kimyasalları Kodeksi) | Listelenmiştir |
| INCI | Trisodium Citrate |
BÖLÜM 18: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Trisodyum Sitrat, Sodyum Sitrat, Limon Tuzu, Eritme Tuzu, Sitrat |
| İngilizce İsimler | Trisodium Citrate, Sodium Citrate, Citric Acid Trisodium Salt, Lemon Salt, Melting Salt |
| Kimyasal İsimler | Trisodyum 2-hidroksipropan-1,2,3-trikarboksilat; Trisodyum sitrat; Sitrik asit trisodyum tuzu |
| CAS Numaraları | 68-04-2 (Anhidrat); 6132-04-3 (Dihidrat) |
| EC Numarası | 200-675-3 |
| Moleküler Formül | Na₃C₆H₅O₇·nH₂O |
| HS Kodu | 2918.15 |
| E Kodu | E331 |
| INCI | Trisodium Citrate |
| Eşanlamlılar | Sodium Citrate, Trisodium Citrate Anhydrous, Trisodium Citrate Dihydrate, Citrosodine, TSC |
BÖLÜM 19: ÖZET TABLOSU
| Parametre | Anhidrat | Dihidrat |
|---|---|---|
| Ürün | Trisodyum Sitrat (Anhidrat) | Trisodyum Sitrat (Dihidrat) |
| CAS Numarası | 68-04-2 | 6132-04-3 |
| Moleküler Formül | Na₃C₆H₅O₇ | Na₃C₆H₅O₇·2H₂O |
| Moleküler Ağırlık | 258.06 g/mol | 294.10 g/mol |
| Görünüm | Beyaz kristal toz | Renksiz ila beyaz kristaller |
| Yoğunluk | 1.76 g/cm³ | ~1.70 g/cm³ |
| pH (%5 Çözelti) | 7.5 – 9.0 | 7.5 – 9.0 |
| Suda Çözünürlük | Yüksek (~72 g/100 mL) | Yüksek (~72 g/100 mL) |
| Birincil Kullanım | Taşıyıcı, stabilizatör, endüstriyel | Peynir üretimi (emülsiyonlaştırıcı), gıda |
| Raf Ömrü | 24 – 48 ay | 24 – 48 ay |
| GHS Sinyal Kelimesi | YOK | YOK |
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir | Düzenlenmemiştir |
| Özel Özellikler | ~%15 gözenekli; Sıvı taşıyıcı | Kristal suyu içerir; Peynir emülsiyonlaştırıcı |
BÖLÜM 20: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
GHS kapsamında tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır. Toksik değil, kanserojen değil. FDA GRAS statüsü.
-
Gıda katkısı E331 – EFSA, FDA ve WHO JECFA onaylıdır.
-
Farmasötik yardımcı madde – USP/Ph.Eur. standartlarına uygundur.
-
Toz gözler, cilt ve solunum sisteminde mekanik tahrişe neden olabilir. Uygun toz kontrol önlemlerini kullanın.
-
Yanıcı değildir. Ancak yüksek sıcaklıklarda toksik dumanlar açığa çıkarabilir.
-
Geçimsizlikler: Güçlü asitler (sitrik asit oluşumu), güçlü oksitleyiciler, güçlü indirgeyiciler.
-
Higroskopik değildir – nem çekmez. Ancak yine de kuru koşullarda saklayın.
-
Dihidrat formu yüksek sıcaklıkta su kaybeder – 30°C'den düşük sıcaklıkta saklayın.
-
Yüksek dozlarda hafif laksatif etki gösterebilir.
-
Alerjen içermez, glutensizdir.
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
Gıda Endüstrisi (E331): Asitlik düzenleyici ve emülgatör olarak kullanın; Dihidrat formu peynir üretiminde tercih edilir; Reçel, dondurma, jöle ve şekerlemede kıvam artırıcı; Gazlı içecekler ve şarapta tat ve asitlik düzenleyici; Patates ve sebzelerde esmerleşme önleyici; Bebek maması üretiminde katkı maddesi.
İlaç ve Tıbbi Uygulamalar: Kan transfüzyonlarında antikoagülan olarak kullanın; İlaç formülasyonlarında pH tamponlayıcı; Metabolik asidoz tedavisinde alkanize edici; Diüretik, balgam söktürücü ve damla ilaçlarda yardımcı madde; Farmasötik sınıf (USP/EP) kullanın.
Endüstriyel Uygulamalar: Fosfat içermeyen deterjan formülasyonlarında temizlik gücünü artırın; Siyanürsüz elektro kaplamada şelat oluşturucu; Antifrizde glikol termal stabilizasyonu; Magnezyum bazlı temizleme sistemlerinde güçlendirici; Anhidrat formu (~%15 gözenekli) sıvı taşıyıcı olarak kullanılabilir.
Su Arıtma: Sert su giderimi için şelat oluşturucu olarak kullanın; Borulu sistemlerde kireçlenme ve tortu kontrolü.
Kullanım: İyi havalandırılmış alanlarda kullanın; Toz oluşumundan kaçının; Toz maskesi (N95/FFP2) kullanın; Eldiven ve güvenlik gözlüğü kullanın.
Kişisel Koruyucu Donanım: Toz maskesi (N95/FFP2 veya üzeri), güvenlik gözlüğü, koruyucu eldivenler (nitril, neopren). Çözelti işleme için gerekli değildir.
Hijyen: Kullandıktan sonra ellerinizi iyice yıkayın; Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın.
Depolama: Sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplarda saklayın; Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın; Nem, yağmur ve güneş ışığından koruyun; Asitlerden ve oksitleyicilerden ayrı depolayın; Dihidrat formu için <30°C'de saklayın; Açılan paketler hemen yeniden kapatılmalıdır; Raf ömrü: uygun koşullarda 24-48 ay.
Dökülme Müdahalesi: Süpürün veya vakumlayın (HEPA) ve uygun sızdırmaz kaba koyun; Toz oluşumundan kaçının; Drenajlara veya su yollarına girmesine izin vermeyin.
Bertaraf: Yerel, bölgesel ve ulusal mevzuata uygun şekilde bertaraf edin; Tehlikesiz atık; Biyobozunur; Mevzuata uygun olarak atılabilir.
ANTİKOAGÜLAN MEKANİZMASI HAKKINDA ÖZEL NOT:
Trisodyum sitrat, kan transfüzyonlarında antikoagülan olarak yaygın şekilde kullanılır:
-
Mekanizma: Kalsiyum iyonları (Ca²⁺) ile kararlı şelat kompleksleri oluşturur; Kalsiyum, pıhtılaşma kaskadı için gerekli bir kofaktördür; Kalsiyum bağlanması, pıhtılaşma faktörlerinin aktivasyonunu inhibe eder; Kanın sıvı halde kalmasını sağlar.
-
Konsantrasyon: Tipik olarak kan örneklerinde %3.2 veya %3.8 trisodyum sitrat çözeltisi kullanılır.
-
Avantaj: Hızlı etki; Geri dönüşümlü etki (kalsiyum eklenmesiyle pıhtılaşma geri kazanılır); Biyolojik olarak uyumlu; Toksik değil.
-
Uygulamalar: Kan transfüzyonu; Kan örnekleri (pıhtılaşma testleri); Plazma ayırma; Kan bankası uygulamaları.
PEYNİR ÜRETİMİ HAKKINDA ÖZEL NOT:
Trisodyum sitrat (dihidrat formu) peynir üretiminde emülsiyonlaştırıcı tuz olarak kullanılır:
-
Fonksiyon: Yağ ve suyun homojen dağılımını sağlar; Peynir proteinleri ile etkileşime girerek erime özelliğini iyileştirir; Düzgün, kremsi bir doku oluşturur; Dilimlenmiş peynirlerde dilimlenebilirliği artırır.
-
Mekanizma: Kalsiyum iyonlarını bağlayarak protein ağını gevşetir; Yağ globüllerinin homojen dağılımını sağlar; Emülsiyon stabilitesini artırır.
-
Tipik Kullanım: İşlenmiş peynir, dilimlenmiş peynir; Peynir sosları; Krema peynir.
-
Dozaj: Toplam karışımın %0.5 – 2.0'si (ürün tipine bağlı).
GIDA KATKISI E331 HAKKINDA ÖZEL NOT:
Trisodyum sitrat, E331 kodu ile gıda katkı maddesi olarak onaylıdır:
-
Onaylı Kullanımlar: Asitlik düzenleyici; Emülgatör; Stabilizatör; Koruyucu; Topaklanma önleyici; Şelat oluşturucu.
-
Gıda Ürünleri: Peynir, reçel, dondurma, jöle, şekerleme; Gazlı içecekler, şarap, enerji içecekleri; Patates ve sebzeler (esmerleşme önleyici); Bebek maması; Orta nemli pişmiş gıdalar.
-
Güvenlik: EFSA onaylı; FDA GRAS statüsü; WHO JECFA onaylı; ADI (Kabul Edilebilir Günlük Alım): Belirlenmemiş (güvenli); Alerjen değil; Glutensiz.
-
ADİ: "Belirtilmemiş" – en yüksek güvenlik kategorisi; Tüketim kısıtlaması yok.
YASAL UYARI:
Bu dokümanda verilen bilgiler mevcut bilgi ve deneyimlerimize dayanarak iyi niyetle sunulmuştur; ancak her türlü kullanım koşulu bizim kontrolümüz dışında olduğundan bağlayıcı bir spesifikasyon veya garanti niteliği taşımaz. Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kullanıcılar kendi uygulamaları için uygunluğu test etmekle yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır.
